II GSK 190/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-02-16
Skład orzekający: Stanisław Gronowski, Zofia Borowicz, Krystyna Czajecka-Szpringer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy protokół kontroli terenowej, sporządzony po wydaniu decyzji ostatecznej, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku stwierdzenia nowych okoliczności faktycznych, a jeśli tak, to czy wadliwość tego protokołu dyskwalifikuje go jako dowód w sprawie?Ratio decidendi
Protokół kontroli terenowej, sporządzony po wydaniu decyzji ostatecznej, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jeśli ujawnia nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dacie wydania decyzji, ale nie były organowi znane. Nawet jeśli protokół zawiera pewne uchybienia formalne, nie musi to dyskwalifikować go jako dowodu, jeśli zawiera wszystkie niezbędne informacje wymagane przepisami i pozwala na realizację celów kontroli.Stan faktyczny
G. S. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Po wydaniu decyzji przyznającej płatności, przeprowadzono kontrolę, która wykazała ugór na części działek oraz brak użytkowania plantacji czarnej porzeczki na innych. W związku z tym wznowiono postępowanie, uchylono poprzednią decyzję i przyznano płatności w pomniejszonej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę G. S., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 110/09 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę G. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, po wznowieniu postępowania.
Relacjonując stan sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu 30 marca 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek kontynuacyjny G. S. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007. Wniosek producenta obejmował:
1. Pakiet "Utrzymanie łąk ekstensywnych" realizowany w wariancie półnaturalne łąki dwukośne (P01b) na obszarze 3,65 ha;
2. Pakiet "Rolnictwo ekologiczne" realizowany w ramach wariantów: trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności (S02b02) na obszarze 3,65 ha i uprawy sadownicze w tym jagodowe – bez certyfikatu zgodności – (S02d01) na obszarze 114,69 ha.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. organ I instancji przyznał G. S. płatności we wnioskowanej wysokości.
W dniach [...], [...], [...] i [...] lutego 2008 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę metodą inspekcji terenowej. W jej wyniku inspektorzy stwierdzili ugór na działkach rolnych C, D, E, F oraz G, na działce rolnej B – brak użytkowania plantacji czarnej porzeczki, natomiast na działce rolnej A w odniesieniu do wariantu P01b stwierdzili brak skoszenia łąki w 2007 r.
W związku z pojawieniem się nowych okoliczności faktycznych, nieznanych organowi w momencie wydania decyzji w sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. uchylił dotychczasową decyzję ostateczną oraz przyznał G. S. płatności w pomniejszonej wysokości. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podał, że inspekcja została przeprowadzona w sposób prawidłowy, zgodny z obowiązującymi przepisami i procedurami, a w gospodarstwie skarżącego brak było możliwości zakwalifikowania działek rolnych B, C, D, E, F i G jako plantacji porzeczki wobec bardzo niskiej obsady nasadzeń porzeczki czarnej od ok. 1700 szt./ha na działce G do 2000 szt./ha na działce B, gdzie od 25 do 35% stanowiły sztobry suche przy jednoczesnym wysokim stopniu zachwaszczenia działek uniemożliwiające inspektorom stwierdzenie istnienia trzyletniej plantacji porzeczki czarnej. Organ stwierdził również brak wykonywania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych, umożliwiających prawidłowy rozwój i rozgałęzianie roślin, a także brak skutecznych zabiegów w celu utrzymania lub podwyższania żyzności i biologicznej aktywności gleby, co jest niezgodne wymaganiami określonymi w pkt 2.1 części A Załącznika I do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. UE Nr L 198 z dnia 22 lipca 1991 r., s. 1 ze zm., dalej jako: Rozporządzenie Nr 2092/91), natomiast jej zachwaszczenie jest niezgodne z wymaganiami zawartymi w pkt 3 części A Załącznika I do Rozporządzenia Nr 2092/91.
Określony podczas kontroli na miejscu rodzaj użytkowania dla działek C, D, E, F i G to ugór, a w przypadku działki rolnej B stwierdzono całkowity brak użytkowania rolniczego, który nie jest objęty wsparciem z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz.U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm./, dalej jako: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.).
Uzasadniając wymiar sankcji organ powołał art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm., dalej jako: Rozporządzenie Nr 796/2004) oraz stwierdził, że w wyniku zastosowania wszelkich zmniejszeń i sankcji, stronie przyznano jedynie płatność do 3,65 ha ekologicznych trwałych użytków zielonych z certyfikatem zgodności (S02b02) w kwocie 949,00 zł wg stawki 260zł/ha.
Odnosząc się do zarzutu, że protokoły z kontroli obarczone są błędem prawnym, poprzez dokonanie kontroli z naruszeniem art. 46, 47 i 48 Rozporządzenia Nr 796/2004 organ II instancji podał, że kontrole wykonane zostały zgodnie z zapisami regulacji zawartych w Rozporządzeniu, a raporty pokontrolne zawierają wymagane przepisami elementy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. złożył G. S.
Uzasadniając oddalenie skargi, Sąd I instancji na wstępie zaznaczył, że w sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż kontrola na miejscu, jak i jej wynik przedstawiony w protokole kontroli, stanowił nowy dowód w rozumieniu tego przepisu. Dokonane w toku kontroli ustalenia, stanowiły okoliczności faktyczne, które ujawniły się już po wydaniu decyzji ostatecznej, istniały w dacie jej wydania, lecz nie były znane organowi. Zważywszy na prawne przesłanki przyznania płatności stanowiły one okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd stwierdził, że regulacje dotyczące przeprowadzania kontroli co do płatności rolnych, w tym rolnośrodowiskowych, zostały określone w Rozporządzeniu Nr 796/2004. Podstawy prawne i cel kontroli wykorzystania środków przyznanych w ramach wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych są odmienne od kontroli przeprowadzanej przez jednostki certyfikujące na mocy unormowań ustawy o rolnictwie ekologicznym, gdyż w tym ostatnim przypadku jednostki certyfikujące kontrolują jedynie, czy produkty z gospodarstwa są pozyskiwane metodami ekologicznymi zgodnie z właściwymi regulacjami wspólnotowymi (w sprawie zgodnie z Rozporządzeniem Nr 2092/91). Stosowanie metod ekologicznych uprawy (uzyskanie certyfikatu zgodności) jest tylko jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu "Rolnictwo ekologiczne". Wymagania w zakresie produkcji ekologicznej nie są natomiast tożsame ze spełnieniem wymagań do uzyskania dopłat rolnych mimo istniejących odniesień prawnych, czy też występującego związku. WSA nie podzielił więc stanowiska jakoby jednostki certyfikujące posiadały właściwość rzeczową do stwierdzania, czy dany pakiet rolnośrodowiskowy jest realizowany przez producenta rolnego, gdyż nie mają one kompetencji do weryfikacji spełnienia warunków w zakresie przyznawania płatności z omawianego tytułu.
Nadto Sąd I instancji podał, że w myśl § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wskazanych wymagań. W odniesieniu do wariantu S02d01, czyli deklarowanej plantacji czarnej porzeczki, na tle brzmienia § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 § 3 ust. 1 pkt 1 oraz załącznika II pkt 2.1) Sąd uznał za prawidłowe twierdzenia organów Agencji, że płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana, generalnie ujmując, do prowadzonej działalności rolniczej i z tytułu użytkowania gruntów, czyli produkcji rolnej – zgłoszonej we wniosku. Tymczasem stan działek nie wskazywał, by była prowadzona produkcja rolna jako uprawa czarnej porzeczki, z powodu ujawnienia na działkach rolnych C, D, E, F oraz G ugoru, oraz nieużytkowania rolniczego działki B. W ocenie Sądu analiza akt sprawy wskazuje, że organy wywiodły trafne wnioski co do oceny zebranego materiału dowodowego sprawy i dokonały prawidłowej oceny prawnej. Raport z dokonanej kontroli jest szczegółowy, zawiera dokładny opis przeprowadzonych czynności, a także utrwalenie ich za pomocą materiału fotograficznego. Organ odniósł się do ujawnionych w toku kontroli okoliczności faktycznych, zasadnie przyjmując, że powierzchnia zatwierdzona dla zadeklarowanej przez wnioskodawcę grupy uprawy S02d01 wynosi 0,00 ha, co stanowi przekroczenie 20% różnicy między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną. Tym samym określając sankcje trafnie przywołał art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Nr 796/2004.
Nie doszło zatem w ocenie Sądu I instancji do obrazy norm prawa materialnego ani norm procesowych, tj. art. 6, 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Z tych powodów Sąd skargę oddalił powołując w podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Od powyższego wyroku G. S. złożył skargę kasacyjną zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] stycznia 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] listopada 2008 r. względnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we W., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego przez organy obu instancji. W szczególności poprzez:
1.1. Niezastosowanie art. 2 pkt 33, art. 28, art. 30, art. 46, 47 i 48 Rozporządzenia Nr 796/2004,
1.2. Błędną wykładnię pojęcia "prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym" z ust. 2 pkt 1 Działu II "Zadania realizowane w ramach pakietów lub wariantów" załącznika nr 1 – Wykaz pakietów i wariantów oraz zadania realizowane w ramach pakietów i wariantów – do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.
1.3. Błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie art. 1 i 3 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 2 pkt 1 oraz art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898 ze zm.),
1.4. Niezastosowanie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2004 r. w sprawie wzoru formularza wykazu producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2004 r. Nr 232, poz. 2336, dalej jako: rozporządzenie z dnia 13 października 2004 r.).
1.5. Niezastosowanie art. 9 Rozporządzenia Nr 2092/91,
1.6. Nieuzasadnione zastosowanie art. 51 Rozporządzenia Nr 796/2004,
1.7. Niezastosowanie artykułu 2 ust. 9 i 10 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE Nr L 160 z dnia 26 czerwca 1999 r., s. 80, dalej jako: Rozporządzenie Nr 1257/1999) oraz zasad ogólnych Rozporządzenia Nr 2092/91.
Niedostrzeżenie przez Sąd I instancji powyższych naruszeń mogło mieć istotny wpływ na orzeczenie, ponieważ winny one skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji.
2. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji uchybienia przepisom postępowania przez organy obu instancji, co mogło skutkować nie uchyleniem zaskarżonych decyzji.
2.1. Art. 7, 76, 77, 80 k.p.a.,
2.2. Art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej G. S. wyjaśnił, że w sprawie sporne jest, czy ustalenia organów, że kasator nie prowadził na deklarowanych działkach uprawy (porzeczki czarnej pakiet S02) produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, poczynione zostały zgodnie z prawem. Podstawowym dowodem w sprawie w tym zakresie był protokół z kontroli na miejscu z dnia [...] lutego 2008 r. Sąd I instancji nie dostrzegł, iż został on sporządzony z rażącym naruszeniem przepisów i w związku z tym nie mógł stanowić dowodu merytorycznego w sprawie. Autor skargi kasacyjnej zwrócił w szczególności uwagę na naruszenie art. 48 ust. 1 pkt b/ Rozporządzenia Nr 796/2004 poprzez to, że w treści protokołu kontroli nie wymieniono żadnego aktu prawnego. Opisywanie stanu upraw bez subsumcji norm dyskwalifikowało w jego ocenie protokół z dnia 22 lutego 2008 r. jako raport z kontroli w rozumieniu art. 23, 46, 47 i 48 Rozporządzenia Nr 796/2004.
Uzasadniając kolejne zarzuty wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że ustawa o rolnictwie ekologicznym nie wiąże otrzymania certyfikatu z ubieganiem się o płatności rolnośrodowiskowe. Tym samym wydany, na podstawie art. 9 ustawy o rolnictwie ekologicznym, wykaz, przekazywany Prezesowi ARiMR, określony w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2004 r., sporządzany jest wyłącznie dla naliczania płatności rolnośrodowiskowych. Rolę, jaką błędnie przypisały oba organy wykazowi przekazywanemu Prezesowi ARiMR, spełnia wykaz przekazywany Głównemu Inspektorowi Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Ministrowi Rolnictwa. Jego treść określa załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lutego 2005 r. w sprawie wzoru formularza wykazu producentów podlegających kontroli upoważnionej jednostki certyfikującej. Zawiera on informacje o roślinach uprawnych i wielkości produkcji. Nie zawiera natomiast informacji o zatwierdzanej powierzchni realizacji pakietu S02 i poszczególnych wariantów.
Uwadze WSA uszło także naruszenie przez organy art. 7, 75, 76, 77 i 80 k.p.a., do którego doszło poprzez niedokonanie oceny wykazu Jednostki Certyfikującej, sporządzonego w przepisanej prawem formie, z konsekwencjami wynikającymi z art. 76 § 1 k.p.a. Dowód ten miał zdaniem kasatora najistotniejsze znaczenie dla ustalenia, czy prowadził on produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym.
Organy, czego nie dostrzegł Sąd I instancji, nie zastosowały przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego, natomiast zastosowały art. 51 Rozporządzenia Nr 796/02 w zakresie nieuprawnionych ustaleń kontroli. Kontrola ta bowiem winna dotyczyć sprawdzenia spełnienia zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, posiadania planu rolnośrodowiskowego i certyfikatu oraz zgodności powierzchni z wykazu Jednostki Certyfikującej z deklaracją z wniosku kasatora. Tymczasem nie stwierdzono naruszenia zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, kasator posiadał plan i certyfikat, dane o powierzchni upraw ekologicznych z wykazu JC były zgodne z deklaracją, powierzchnia zmierzona poszczególnych działek rolnych również. Tym samym brak było podstaw dla stosowania art. 51 w zakresie sankcji powierzchniowych.
Sąd I instancji nie dostrzegł również, że organy obu instancji błędnie zinterpretowały cele, jakim służy wsparcie rolnictwa ekologicznego. Nie ma ono bowiem stymulować produkcji rolnej czy utrzymania upraw w wysokiej kulturze rolnej poprzez intensywne zabiegi agrotechniczne. W tym zakresie organy nie zastosowały art. 2 ust. 9 i 10 Rozporządzenia Nr 1257/1999. Tym samym błędne jest wymaganie od adresatów takiej pomocy posiadania upraw w wysokiej kulturze rolnej z wysokimi plonami.
Sąd I instancji nie dostrzegł również, że wznowienie postępowania odbyło się z obrazą art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie ujawniły się bowiem w sprawie żadne nowe okoliczności ani dowody, natomiast przekazanie organowi protokołu z kontroli z dnia 22 lutego 2008 r. nie stanowiło nowego dowodu w sprawie, jako że protokół ten z racji swojej wadliwości, nie mógł być dowodem merytorycznym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 powołanego artykułu. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z wad wymienionych w powołanym przepisie, która spowodowałaby nieważność postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W.
Analizując skargę kasacyjną w aspekcie sformułowanych zarzutów zauważyć należy, że aczkolwiek jej autor powołała się jedynie na treść art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to w istocie zarzucił Sądowi I instancji zarówno naruszenie przepisów prawa procesowego jak i przepisów prawa materialnego. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty strony skarżącej nie w powołanym w skardze kasacyjnej porządku chronologicznym, ale w zależności od wpływu danego zarzutu na ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji i następnie zastosowanie przez ten Sąd prawa materialnego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż nie ujawniły się w sprawie żadne nowe okoliczności ani dowody, zauważyć należy, iż w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji w sposób wyczerpujący uzasadnił zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Słusznie Sąd I instancji stwierdził, że w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymienia się dwie, niezależne od siebie przesłanki w ramach omawianej podstawy wznowienia, jak należy wnosić ze sformułowania, cyt.: "(...) ujawniły się nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody". W rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. "nowy dowód" musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę wznowienia. Natomiast warunkiem przy "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest tylko to, aby była istotna (czyli taka, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy) i istniała w dacie wydania decyzji, przy czym nie była znana organowi. "Nowe okoliczności" o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi, mający wpływ na status prawny strony. Ujawnienie się nowych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów po wydaniu decyzji. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Trafnie uznał Sąd I instancji, że w tej sprawie nowe okoliczności faktyczne ujawniły się za pośrednictwem dowodu, który został sporządzony po wydaniu decyzji ostatecznej – wynikają one z twierdzeń zawartych w protokole kontroli. Zatem zarzut ten należało uznać za bezzasadny. Podstawą wznowienia postępowania w rozpoznawanej sprawie były bowiem nowe okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., które ujawniły się za pośrednictwem dowodu przeprowadzonego po wydaniu decyzji ostatecznej.
Nie można też uznać, jak zarzuca strona skarżąca, że powołany protokół kontroli nie mógł być dowodem merytorycznym z racji zarzuconych wadliwości, sformułowanych w pkt 1.1. petitum skargi kasacyjnej. Skarżący zarzucił, że protokół kontroli na miejscu z dnia 22 lutego 2008 r. został sporządzony z rażącym naruszeniem wymogów jego sporządzenia i dlatego nie mógł stanowić dowodu merytorycznego. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji nie dostrzegł, że było to skutkiem niezastosowania przez organy ARiMR art. 2 pkt 33, art. 28, art. 30, art. 46, art. 47 i 48 Rozporządzenia (WE) Nr 796/2004.
Wobec tak sformułowanego zarzutu należy stwierdzić, że w myśl art. 2 pkt 33 cyt. Rozporządzenia pojęcie "normy" dla potrzeb stosowania tegoż aktu prawnego, oznacza normy określone przez Państwa Członkowskie zgodnie z art. 5 Rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 oraz z załącznikiem IV do tego Rozporządzenia, jak również zobowiązania w odniesieniu do trwałych użytków zielonych określonych w art. 4 tego Rozporządzenia. Z kolei art. 5 Rozporządzenia Nr 1782/2003 wskazuje na zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, stwierdzając, że Państwa Członkowskie definiują na poziomie krajowym lub regionalnym wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w zał. IV włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmiany upraw, metody uprawy roli oraz strukturę gospodarstw. Wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane w kontekście Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999, oraz środków rolnośrodowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych. Natomiast załącznik nr IV, o którym mowa w art. 2 pkt 33 Rozporządzenia, określa zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska określone w art. 5 rozporządzenia powołanego w tym przepisie.
Z kolei powołany jako naruszony art. 28 cyt. Rozporządzenia reguluje zasady sporządzania raportu z przeprowadzonych kontroli. W szczególności przepis ten stanowi, że raport taki ma umożliwić wgląd w szczegóły przeprowadzenia kontroli, gdyż wskazuje skontrolowane programy pomocy i wnioski, osoby obecne przy kontroli, sprawdzone działki rolne, zmierzone, (...) oraz inne wymagane elementy, które dla potrzeb rozpoznawanej sprawy nie mają znaczenia. Przepis ten określa też uprawnienia kontrolowanego rolnika w ramach sporządzonego raportu i przeprowadzonej kontroli.
Natomiast przepis art. 30 cyt. Rozporządzenia dotyczy zasad określenia powierzchni działki rolnej objętej pomocą. W art. 46 tegoż aktu prawnego wskazano, że dla ustalenia czy wymogi i normy są przestrzegane, stosuje się środki przewidziane w aktach prawnych dotyczących danych wymogów i standardów. W innych przypadkach, a także w razie potrzeby, ustaleń takich dokonuje się z zastosowaniem wszystkich odpowiednich środków obranych przez władze właściwe dla celów kontroli i zapewniające dokładność ustaleń przynajmniej równą dokładności wymaganej przy oficjalnych ustaleniach dla przepisów krajowych. Kontrolę na miejscu można niekiedy przeprowadzać z zastosowaniem technik teledetekcji. Z kolei w art. 47 cyt. Rozporządzenia nr 796/2004 szczegółowo uregulowano kwestie związane z elementami kontroli na miejscu. Natomiast w art. 48 określono z jakich elementów powinien się składać sporządzony raport z przeprowadzonych kontroli.
Uwzględniając treść powyższych przepisów oraz treść zapisów zawartych w sporządzonym w rozpoznawanej sprawie protokole z dnia 22 lutego 2008 r., nie można przyjąć, że Sąd I instancji wadliwie uznał, iż przedmiotowy protokół narusza powyższe unormowania. W protokole tym zawarto wszystkie niezbędne informacje wymagane wyżej wskazanymi przepisami tak, aby cele przeprowadzonej kontroli na miejscu zostały zrealizowane zgodnie z zasadami zawartymi w art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 26 i następnych Rozporządzenia nr 796/2004. Wbrew zarzutom skarżącego nie można uznać, że sporządzony protokół kontroli narusza w szczególności art. 48 ust.1 pkt b lit. i/ oraz lit. iv Rozporządzenia nr 796/2004. Zwrócić należy uwagę na fakt, że w tzw. sekcji XII raportu z kontroli określono wykaz wymagań i norm, które były przedmiotem kontroli w zakresie także przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej (DKR). Wykaz wymagań i naruszeń został oznaczony stosownymi symbolami, których opis określono na s. 5–1/6 i 5–2/6 protokołu w tzw. "opisie znaczenia kodów pokontrolnych". W tej części protokołu wskazano także w jakim zakresie i na podstawie jakich aktów prawnych przeprowadzono kontrolę. W protokole poprzez wskazanie przy poszczególnych działkach rolnych – odpowiednich kodów pokontrolnych określono stwierdzone naruszenia. Celem protokołu kontroli jest udokumentowanie zastanego stanu faktycznego w toku kontroli i wskazanie stwierdzonych naruszeń w zakresie objętym kontrolą. Przy czym dokonanie bezpośrednio subsumcji ustalonego stanu faktycznego do określonych norm prawnych następuje w decyzji administracyjnej. W protokole stwierdzenie naruszonych norm następuje poprzez wskazanie określonych kodów pokontrolnych, które odpowiadają poszczególnym normom prawnym.
Reasumując powyższe, zarzut dotyczący naruszenia art. 2 pkt 33, art. 28, art. 30, art. 46, art. 47 i 48 Rozporządzenia (WE) nr 796/2004 należało uznać za bezzasadny.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty sformułowane w pkt 1 ppkt 1.2, 1.3, 1.4 i 1.5 petitum skargi kasacyjnej. Istota powyższych zarzutów sprowadza się do tego, że zdaniem skarżącego Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organy dokonały błędnej wykładni pojęcia "prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym", zawartego w ust. 2 pkt 1 Działu II "Zadania realizowane w ramach pakietów lub wariantów" załącznika nr 1 – Wykaz pakietów i wariantów oraz zadania realizowane w ramach pakietów i wariantów – do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zarzutów i trybu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz. 1809). Zdaniem skarżącego błędna wykładnia wyżej powołanego pojęcia została dokonana wskutek nieuwzględnienia treści przepisów prawnych powołanych w pkt 1 ppkt 1.3, 1.4 i 1.5 petitum skargi kasacyjnej.
W związku z tak sformułowanym zarzutem należy zauważyć, że jak wynika z treści skargi kasacyjnej, spór na etapie postępowania kasacyjnego dotyczy kwestii związanej z tym, czy organy trafnie uznały, a Sąd I instancji to stanowisko zaakceptował, iż skarżący nie prowadził na deklarowanych działkach uprawy porzeczki czarnej – w ramach pakietu S02d01 – rolnictwo ekologiczne.
Otóż z treści wniosku kontynuacyjnego na rok 2007 złożonego przez skarżącego wynikało, że zobowiązał się on m.in. do realizacji w ramach m.in. wariantu "uprawy sadownicze w tym jagodowe", bez certyfikatu zgodności (S02d01).
Zatem jak trafnie przyjął Sąd I instancji, w odniesieniu do powyższego pakietu, czyli deklarowanej przez skarżącego plantacji czarnej porzeczki i z uwagi na treść § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 ust. 1 pkt 1 a także załącznika I pkt 2.1 załącznika do cyt. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do prowadzonej działalności rolniczej i z tytułu użytkowania gruntów, czyli produkcji rolnej zgłoszonej we wniosku.
Z powyższych uregulowań wynika zatem, że warunkiem przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach pakietu S02d01 – rolnictwo ekologiczne, jest prowadzenie działalności rolniczej na deklarowanym areale, w tym wypadku, prowadzenie uprawy sadowniczej. Warunek ten jest spełniony nie tylko w sytuacji dokonania samych nasadzeń krzewów porzeczki czarnej, ale przede wszystkim prowadzenia tego rodzaju działalności rolnej (czyli sadownictwa) przez okres wskazany w planie rolnośrodowiskowym. Przy czym warunek ten może być spełniony przy określonym standardzie gospodarowania. Zadeklarowane do płatności działki rolne musza być zatem użytkowane jako sady. Prowadzenie tego rodzaju działalności rolniczej sprowadza się więc do prowadzenia plantacji czarnej porzeczki. Za "prowadzenie plantacji porzeczki czarnej" czyli za działalność rolniczą w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów nie można zaś uznać sytuacji, gdy na zadeklarowanych działkach rolnych jest ugór lub stwierdzono nieprowadzenie tego rodzaju produkcji rolnej (tj. uprawy porzeczki czarnej). Zauważyć należy, że organy uwzględniając treść zakwestionowanych przez skarżącego uregulowań, przy ocenie czy na spornych działkach jest prowadzona plantacja porzeczki czarnej, odwołały się do uregulowań zawartych w pkt 2.1 części A i pkt 3 części A Załącznika I do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/01, do którego odwołuje się prawodawca w pkt II ust. 2.1. Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. Powołane przez organy uregulowania dotyczą kwestii związanych z zachowaniem wymaganych standardów gospodarowania w zakresie rolnictwa ekologicznego w części odnoszącej się do produkcji rolniczej. Zatem wbrew zarzutom skarżącego nie można przyjąć, że Sąd I instancji akceptując powyższe stanowisko organów, dokonał błędnej wykładni unormowań powołanych w pkt 1 pkt 1.2. petitum skargi kasacyjnej. Bezzasadnie przy tym skarżący na poparcie prezentowanego stanowiska odwołuje się do treści art. 1 i 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym.
W powołanych przepisach wskazano, że ustawa ta określa zadania i właściwości organów i jednostek organizacyjnych w zakresie rolnictwa ekologicznego (art. 1) wskazując przy tym właściwość poszczególnych organów, tj. ministra właściwego do spraw rolnictwa (art. 3 pkt 1), Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (art. 3 pkt 2) oraz uprawnionych jednostek certyfikujących przeprowadzających kontrole oraz wydających i cofających certyfikaty zgodności (art. 3 pkt 3). Z kolei z treści art. 9 tej ustawy wynikają określone obowiązki upoważnionych jednostek certyfikujących. Treść powyższych jak i pozostałych unormowań ustawy o rolnictwie ekologicznym, a także treść art. 9 Rozporządzenia Rady nr 2092/91/EWG wskazuje na zakres zadań realizowanych przez jednostki certyfikujące. Rolą tych jednostek jest kwalifikowanie produktów na rynek rolnictwa ekologicznego i sprawowanie kontroli w tym zakresie. Producent rolny biorąc udział w certyfikacji upraw przez jednostkę certyfikującą gospodarstwo ekologiczne podlega kontroli prowadzonej przez te podmioty w zakresie dotyczącym spełnienia wymagań objętych certyfikatami. Natomiast uczestniczenie w programie rolnośrodowiskowym i ubieganie się o płatności z tego tytułu nakłada na producenta rolnego zakres innych obowiązków i wymagań określonych nie tylko w Rozporządzeniu Rady nr 2092/91/EWG, ale także wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1257/90 czy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004. W tym zaś zakresie jednostki certyfikujące nie są uprawnione do oceny czy producent rolny spełnił zawarte w tych przepisach wymagania uprawniające go do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych. Innymi słowy sam fakt, że dany producent rolny spełnił wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym stwierdzone przez jednostkę certyfikującą nie może oznaczać, iż w sposób niejako automatyczny zostały spełnione wymagania niezbędne do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W tym, bowiem wypadku istotnym jest ustalenie czy producent rolny w danym okresie spełnia przesłanki określone w § 2 ust. 1 pkt 2 i § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, a więc czy prowadzi produkcję rolniczą. Do oceny czy te przesłanki zostały spełnione nie są uprawnione jednostki certyfikujące. Nie uzasadnia trafności ocenianych zarzutów odwoływanie się do treści art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, zgodnie z którym upoważniona jednostka certyfikacyjna przekazuje do dnia 31 października każdego roku ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym określone w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 1 pkt 1 (tj. Rozporządzeniu Rady nr 2092/91/EWG). Treść powyższego przepisu wyraźnie wskazuje, że wykaz producentów, który sporządza jednostka certyfikująca odnosi się do tych producentów, którzy spełnili wymagania w zakresie produkcji w rolnictwie ekologicznym, a więc odnoszące się do wymogów dotyczących kwalifikowania konkretnych produktów na rynek rolnictwa ekologicznego. Potwierdza to też treść § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2004 r. w sprawie wzoru formularza wykazu producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, powołanego w pkt 1 ppkt 1.4 petitum skargi kasacyjnej. Oczywiście trafnie zauważa skarżący, że w wykazie tym należy wskazać powierzchnię upraw dla każdego producenta. Nie oznacza to jednak, że umieszczenie danego producenta rolnego w powyższym wykazie uzasadnia automatycznie stwierdzenie, iż spełnił on warunki wymagane do przyznania płatności rolnośrodowiskowych. Treści umieszczane w tego rodzaju wykazie mogą być pomocne przy ustalaniu danej okoliczności, np. czy rzeczywiście na zadeklarowanych gruntach, a nie innych prowadzona jest określona produkcja rolna, co ma na przykład znaczenie przy postępowaniu dotyczącym wstrzymania i zwrotu płatności. Tak też należy rozumieć treści zawarte w uzasadnieniu do projektu ustawy o rolnictwie ekologicznym, do których odwołuje się skarżący. Innymi słowy wykaz producentów jest pomocny do celów wykonania płatności, jednak nie oznacza to, iż umieszczenie producenta rolnego w tego rodzaju wykazie oznacza, iż spełnił on wszelkie wymagane przepisami prawa warunki do przyznania określonej płatności.
Z tych wszystkich względów za bezzasadne należało uznać zarzuty sformułowane w pkt 1 ppkt 1.2, 1.3, 1.4 oraz 1.5 petitum skargi kasacyjnej.
Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie zarzut sformułowany w pkt 2.1 petitum skargi kasacyjnej, a dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 76, 77 i 80 k.p.a. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżący zarzucił, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organy nie uwzględniły przy ocenie dowodów wykazu Jednostki Certyfikującej przekazywanego Prezesowi ARiMR.
Wobec powyższego zwrócić należy uwagę, że jak już wskazał Naczelny Sąd Administracyjny wykaz producentów, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, sporządzany jest na określonym formularzu (art. 9 ust. 2 pkt 1) i przesyłany do Prezesa ARiMR, przy czym zawiera on wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym. Wykaz ten nie jest więc przesyłany do akt konkretnej sprawy dotyczącej przyznania płatności, aczkolwiek jest on w dyspozycji Agencji RiMR. Treść uregulowań zawartych w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym oraz unormowań zawartych w art. 2, 4, 5 ust. 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) dowodzi, że dane zawarte w krajowym systemie ewidencji producentów znane są organowi z urzędu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2008 r. (sygn. akt II GSK 266/08) przedmiotowy wykaz producentów należy rozumieć jako fakt znany organowi z urzędu w świetle art. 77 § 4 k.p.a. Do faktów niewymagających dowodu, znanych organowi z urzędu zalicza się informacje, które są temu organowi znane jak również te, które są możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
W tej sytuacji nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 76 § 1 k.p.a. w zakresie sformułowanym w skardze kasacyjnej. Ponadto jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny nie jest trafny pogląd, że okoliczność umieszczenia skarżącego w przedmiotowym wykazie miałaby być decydująca o tym, czy prowadził on produkcję rolną w zakresie sadownictwa uprawniającą do otrzymania przedmiotowych płatności.
Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organy dopuściły dowód ze sporządzonego z rażącym naruszeniem prawa protokołu kontroli z dnia 22 lutego 2008 r.
Jak już wskazał Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie zarzutu sformułowanego w pkt 1.1. petitum skargi kasacyjnej, bezzasadne okazały się argumenty kwestionujące prawidłowość sporządzenia raportu z przeprowadzonej kontroli czyli tzw. protokołu kontroli. Przedmiotowy dokument spełniał wszystkie wymogi formalne, które dawały podstawę do stwierdzenia, że zawarte w nim ustalenia odzwierciedlają rzeczywisty stan faktyczny. Z ustaleń tych zaś bezsprzecznie wynikało, że ujawniono istnienie na działkach C, D, E, F oraz G ugoru oraz nieużytkowania rolniczego działki B. Dodatkowo stwierdzony w toku kontroli stan rzeczy obrazują załączone do protokołu zdjęcia. Tym samym nie można uznać za trafny zarzut dotyczący naruszenia powołanych przepisów postępowania. Sąd I instancji szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał z jakich powodów uznał, iż organy zgromadziły niezbędny materiał dowodowy, wyjaśniły istotne dla sprawy okoliczności, dokonały oceny zgromadzonych dowodów w sposób wnikliwy i wszechstronny w ramach przysługującej im zasady swobodnej oceny dowodów. Natomiast autor skargi akcyjnej nie wykazał, aby powyższe stanowisko Sądu I instancji było błędne w jakimkolwiek zakresie.
Nie jest też trafny zarzut sformułowany w punkcie 1.7 petitum skargi kasacyjnej, w którym skarżący zarzuca, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organy nie zastosowały art. 2 ust. 9 i ust. 10 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz zasad ogólnych Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91. Przepis art. 2 ust. 9 i ust. 10 cyt. rozporządzenia stanowił, że wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, związane z działalnością gospodarki rolnej i jej przekształcaniem może dotyczyć: utrzymania i promocji niskonakładowych systemów gospodarki rolnej, zachowania i promocji wysokiej wartości przyrody oraz zrównoważonego rolnictwa respektującego wymagania w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego. Natomiast ogólne zasady zawarte w Rozporządzeniu nr 2092/91/EWG, do których odwołuje się autor skargi kasacyjnej stanowią, iż rodzaj produkcji ekologicznej wiąże się z mniej intensywnym użytkowaniem ziemi, dlatego w kontekście reorientacji wspólnej polityki rolnej ten typ produkcji może przyczynić się do osiągnięcia równowagi między podażą i popytem na produkty rolne ochrony środowiska naturalnego i zachowania terenów wiejskich.
Z regulacji tych nie można wyprowadzać wniosków, jak to czyni się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Jednostki Certyfikujące sprawując pieczę nad tym, aby rolnictwo ekologiczne pozostawało niskonakładowe i nieefektywne, zapewniają, iż dany producent spełniając normy w zakresie wymagań dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, rzeczywiście prowadził produkcje rolną w określonej dziedzinie uprawniającą niejako automatycznie do przyznania określonego rodzaju płatności. Jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny do oceny spełnienia określonych wymagań np. zawartych w Rozporządzeniu Rady nr 2092/91/EWG są uprawnione Jednostki Certyfikacyjne. Jednakże szerszy zakres tej kontroli przysługuje organom ARiMR w związku z tym, że one są uprawnione do przyznania płatności rolnośrodowiskowych (§ 11 ust. 1 rozporządzenia RM z 20 lipca 2004 r.). Z kolei z art. 23 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 – czego nie dostrzega autor skargi kasacyjnej – wynika, że wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat. W regulacji powyższej jednoznacznie też stwierdzono, iż zobowiązania rolnośrodowiskowe i dotyczące warunków utrzymania zwierząt obejmują więcej niż tylko stosowanie zwyczajnej dobrej praktyki rolniczej obejmującej dobrą praktykę hodowli zwierząt.
Zastosowanie w sprawie normatywnie niedookreślonego wymogu "zwykłej dobrej praktyki rolniczej" wymaga ustalenia w postępowaniu administracyjnym znaczenia w odniesieniu do określonego standardu gospodarowania uzależnionego od miejscowych warunków, z dochowaniem zaleceń, o których mowa w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/1999.
W realiach rozpoznawanej sprawy organy obu instancji uwzględniły powyższe zasady, przy ocenie na czym powinna polegać produkcja rolnicza w zakresie sadownictwa obejmująca prowadzenie plantacji porzeczki czarnej. Uwzględniając bowiem rodzaj i wiek nasadzeń oraz obszar działek rolnych obejmujących tego rodzaju produkcję, a przede wszystkim stwierdzony rzeczywisty stan na gruncie, z którego wynikało, że na działkach tych w większości był ugór, zaś pozostałe resztki sadzonek miały niski poziom ukorzenienia, były zagrzybione, a działki zachwaszczone, dawał podstawy do oceny, że standardy gospodarowania, które nakazują racjonalne postępowanie rolnikowi nie zostały zachowane w tym przypadku. Tym samym nie zastosowano zasad wynikających ze zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Nie można więc twierdzić, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organy błędnie zinterpretowały cele określone w art. 2 ust. 9 i 10 Rozporządzenia Rady (WE) w 1257/1999 oraz zasady ogólne zawarte w Rozporządzeniu Rady nr 2092/91/EWG. Zatem omawiany zarzut należało uznać za chybiony.
Brak także podstaw do uznania za zasadny zarzut dotyczący nieuzasadnionego zastosowania art. 51 Rozporządzenia (WE) nr 796/2004 (pkt 1.6 petitum skargi kasacyjnej). Celem czynności kontrolnych w ramach programu rolnośrodowiskowego jest sprawdzenie czy producent rolny prowadzi działalność rolniczą na deklarowanych we wniosku działkach rolniczych i czy realizuje określone we wniosku pakiety. Ciężar wykazania, że prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach spoczywa na stronie.
W sytuacji zatem gdy w toku przeprowadzonej kontroli stwierdzono niezgodność w obszarze działek stanu rzeczywistego z deklarowanym, których wielkość stanowiła przekroczenie 20% różnicy między powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że organy trafnie zastosowały art. 51 ust. 1 cyt. Rozporządzenia. Skarżący bowiem w żaden sposób nie wykazał, aby rzeczywisty stan na gruncie był odmienny od ustaleń poczynionych przez organy w toku przeprowadzonej kontroli.
Ponieważ zarzuty sformułowane w pkt 2 ppkt 1 i 2 oraz w pkt 1 ppkt 1, 2, 3, 4, 5 i 7 petitum skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne, gdyż brak było podstaw do kwestionowania przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych oraz przyjętej wykładni przepisów prawa materialnego, za nieuzasadniony należało uznać zarzut dotyczący niezasadnego zastosowania art. 51 cyt. Rozporządzenia.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną na mocy art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło