II SA/Bk 424/09
WyrokWSA w Białymstoku2009-11-05
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Anna Sobolewska-Nazarczyk, Danuta Tryniszewska-Bytys
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo rozpoznały wniosek o stwierdzenie choroby zawodowej układu wzrokowego, uwzględniając wskazania sądu zawarte w poprzednim wyroku i analizując całokształt materiału dowodowego, w tym opinie specjalistyczne i okoliczności dotyczące narażenia zawodowego?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie zastosowały się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku sądu administracyjnego. Nie uwzględniły informacji z opinii Centralnego Instytutu Ochrony Pracy dotyczącej wysokiego prawdopodobieństwa przekroczeń promieniowania szkodliwego dla zdrowia, ani okoliczności wypłacania skarżącemu dodatku za pracę w warunkach szkodliwych. Nie odniosły się również do wnioskowanych przez stronę dowodów ani do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z tym zaskarżone decyzje zostały uchylone jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku J. M. M. o stwierdzenie choroby zawodowej układu wzrokowego. Po wieloletnim postępowaniu, które obejmowało szereg orzeczeń lekarskich i decyzji administracyjnych, organy dwukrotnie odmawiały stwierdzenia choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił poprzednie decyzje, wskazując na braki w materiale dowodowym dotyczącym narażenia zawodowego i nakazując ponowne zasięgnięcie opinii specjalistów oraz ocenę narażenia. Mimo to, organy ponownie wydały decyzje odmawiające stwierdzenia choroby zawodowej, nie uwzględniając w pełni zaleceń sądu i pomijając istotne dowody, co doprowadziło do kolejnego uchylenia decyzji przez WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. i stwierdza, że decyzje te nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi J. M. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] stycznia 2009 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.-
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. M. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] stycznia 2009 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej układu wzrokowego, wywołanej zawodowymi czynnikami fizycznymi i chemicznymi.
U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:
W 1988 roku J. M. M. zgłosił Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu podejrzenie choroby zawodowej.
Orzeczeniem z dnia [...]czerwca 1989 r. Poradnia Chorób Zawodowych Specjalistycznego Przemysłowego Zespołu Opieki Zdrowotnej w B. stwierdziła brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu wzroku.
W uzasadnieniu stwierdzono, że zmiany chorobowe w narządzie wzroku nie mają cech choroby zawodowej.
Od w/w orzeczenia został złożony wniosek o ponowne badanie, w trybie odwoławczym do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Instytut Medycyny Pracy
w Ł. nie wydał orzeczenia lekarskiego, uzasadniając to brakiem wystarczających danych, pozwalających ocenić wpływ warunków pracy pana J. M. M. na zmiany w obrębie narządu wzroku.
W wyniku ponownie prowadzonego postępowania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dla Województwa B. decyzją z dnia [...] sierpnia 1997r., po rozpatrzeniu wniosku J. M. M. z dnia 26 lutego 1997 r. i 24 marca 1988 r. w sprawie [...], odmówił uznania występujących chorób oczu za chorobę zawodową, wskazując m.in., iż w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Ł. stwierdzono brak wystarczających merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Rozpoznając wniosek pana J. M. M. o wznowienia postępowania w tej sprawie Państwowy Wojewódzki Inspektorat Sanitarny dla Województwa B. w dniu [...] września 1997 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzja z dnia 4 sierpnia 1997 r., z uwagi na brak przesłanek wskazanych w art. 145 kpa.
Główny Inspektor Sanitarny, rozpoznając odwołanie skarżącego od w/w rozstrzygnięcia, decyzją z dnia 17 grudnia 1998 r. nr ZPZ-EP-4436-27/97, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W styczniu 1999 r. J. M. M. złożył pismo, które Główny Inspektor Sanitarny potraktował jako wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia
[...] sierpnia 1997 r., i na tej podstawie decyzją z dnia [...] kwietnia 1999 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi pana J. M. M., wyrokiem z dnia 12 października 1999 r. (sygn. akt I SA 291/99) uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego
z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...] oraz decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektoratu Sanitarnego w B. z dnia [...] września 1997 r. nr [...].
Po ponownym rozpoznaniu sprawy P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego w B. decyzją z dnia [...] marca 2000 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] w sprawie umorzenia prowadzonego postępowania prowadzonego przez P. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej oraz z dnia [...] sierpnia
1997 r. nr [...] w sprawie odmowy uznania występujących chorób za chorobę zawodową, wskazując, iż organem właściwym do jej rozpoznania jest Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. W związku z powyższym przedmiotową sprawę przekazano Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w B., z informacją, że w sprawie brak jest dochodzenia epidemiologicznego.
Na tej też podstawie w dniu 31 października 2000 r. zostało wydane przez Przychodnię Chorób Zawodowych P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu wzroku u pana J. M. M. W uzasadnieniu stwierdzono, że analiza obrazu chorobowego, dochodzenia epidemiologicznego, informacji o przebiegu choroby zawodowej i narażeniu, wyniku konsultacji okulistycznej oraz pozostałej zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji nie dają podstaw do rozpoznania schorzeń narządu wzroku o podłożu zawodowym, wobec niemożności oceny stopnia narażenia zawodowego, jako warunku koniecznego do rozpoznania choroby zawodowej.
Realizując wniosek strony w sprawie oceniania stopnia narażenia
w warunkach pracy J. M. M. na czynniki szkodliwe dla wzroku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne i swoją opinię zawarł w piśmie nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. oraz w piśmie uzupełniającym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r.
W trybie odwoławczym zostało wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzeczenie lekarskie nr [...]z dnia [...] września 2001 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu wzroku u pana J. M. M. W uzasadnieniu stwierdzono, że na podstawie danych o charakterze i warunkach pracy zawodowej pana J. M. M. oraz oceny dynamiki procesu chorobowego nie ma podstaw do rozpoznania, że choroba narządu wzroku pod postacią zaćmy oka lewego powstała w wyniku szkodliwych warunków pracy na stanowisku adiunkta w Instytucie Chemii Uniwersytetu w B., a co za tym idzie brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
W związku ze składanymi zastrzeżeniami i wnioskami skarżącego odnośnie w/w orzeczenia lekarskiego Instytut Medycyny Pracy w Ł. trzykrotnie ustosunkował się w pismach: [...] z dnia [...] października 2001 r., [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., [...] z dnia [...] lipca 2003 r., w których podtrzymał swoje stanowisko, informując, że nie znajduje podstaw do zmiany treści orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu wzroku, gdyż dochodzenie epidemiologiczne z dnia 3 kwietnia 2003 r. nie zawiera nowych danych na temat narażania zawodowego i nie wnosi nic istotnego w rozpatrywanej sprawie.
Następnie, z uwagi na wniosek skarżącego złożony w piśmie z dnia
11 sierpnia 2004 r., Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. zwrócił się do Przychodni Chorób Zawodowych P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. o skierowanie skarżącego na badanie, w trybie konsultacyjnym do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiska w S., celem przeprowadzenia ponownej analizy zgromadzonych dowodów w sprawie i wydania orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej narządu wzroku.
Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał w dniu [...] marca 2005 r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu wzroku u pana J. M. M., podzielając zasadność orzeczeń wydanych przez P. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. i Instytut Medycyny Pracy w Ł.
Powyższe stanowisko Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego
w S. podtrzymał w piśmie z dnia [...] września 2005 r. nr [...] gdzie stwierdzono, że po ponownej analizie zgromadzonej dokumentacji lekarskiej
i wniosków strony nie znaleziono podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego
w orzeczeniu lekarskim.
W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny
w B. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] odmówił stwierdzenia choroby zawodowej układu wzrokowego u pana J. M. M. Organ wskazał, że w okresie zatrudniania skarżący pracował ze źródłami promieniowania ultrafioletowego i był eksponowany na jego oddziaływanie. Przedstawiając przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie organ podniósł, iż postępowanie wyjaśniające w sprawie choroby zawodowej zostało przeprowadzone zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) i przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Orzeczenia lekarskie
w sprawie choroby zawodowej zostały wydane przez jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, w tym przez dwa instytuty naukowo-badawcze w dziedzinie medycyny pracy tj. Instytut Medycyny Pracy w Ł. - rozpoznawał sprawę w trybie odwoławczym i Instytut Medycyny Pracy
i Zdrowia Środowiskowego w S. - w trybie konsultacyjnym.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył pan J. M. M.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wywiódł, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania
w sprawie choroby zawodowej pana J. M. M. zostały wydane
cztery orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu wzroku, dlatego też zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł pan J. M. M. wskazując, że jego schorzenie ma ścisły związek z wykonywaną pracą zawodową, a argumenty przedstawione przez organy administracyjne nie znajdują oparcia w dostarczonej do akt dokumentacji medycznej i wynikach przeprowadzonych badań.
Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2006 r. (sygn. akt II SA/Bk 142/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] listopada 2005 r. W ocenie Sądu, organy administracyjne uchybiły regułom dotyczącym przebiegu postępowania określonym w art.7, 77, 80 kpa.
Sąd stwierdził, że materiał dowodowy dotyczący narażenia zawodowego skarżącego w środowisku pracy, w okresie od 1956 roku do 1988 roku, nie był wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia lekarskiego w aspekcie występowania związku przyczynowego między schorzeniem narządu wzroku,
a działaniem nań czynników szkodliwych. Dlatego też polecił organom, aby rozpatrując sprawę ponownie zasięgnęły (konsekwentnie) opinii specjalistów
z odpowiedniej dziedziny na temat poziomu promieniowania jonizującego, elektromagnetycznego, ultrafioletowego, podczerwonego podczas obsługi aparatury badawczej, która była używana w latach 1956 – 1988 m.in. przez skarżącego i na tej podstawie dokonały oceny narażenia zawodowego na to promieniowanie. W dalszej kolejności winna być wykonana opinia lekarska. O ile materiał dowodowy
w powyższym zakresie nie będzie możliwy do zebrania, należy zlecić opracowanie opinii lekarskiej, uprawnionej do tego placówce służby zdrowia, poprzez zakreślenie okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Nie może, bowiem mieć miejsca sytuacja, kiedy orzeczenie lekarskie zawiera nie przypuszczalne, lecz zdecydowane wnioski końcowe na temat etiologii choroby zawodowej, przy braku w materiale dowodowym informacji o poziomie emisji czynników szkodliwych na zdrowie, co
w ocenie samych autorów opinii stanowi element niezbędny do wydania obiektywnego orzeczenia.
Końcowo Sąd zlecił organom, aby rozpoznając ponownie sprawę, rozważyły
w pierwszej kolejności możliwość przesłuchania skarżącego w charakterze strony
w sposób skonkretyzowany, obejmujący przebieg jego pracy w warunkach szkodliwych w latach 1956 - 1988, albowiem (jak słusznie zauważa skarżący) rozważania na temat narażenia zawodowego były brane pod uwagę za okres od 1974 do 1988 r. Dodatkowo polecił organom, ażeby rozstrzygając ponownie sprawę uwzględniły orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w aspekcie postępowań o stwierdzenie chorób zawodowych.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u J. M. M. choroby zawodowej układu wzrokowego, wywołanej zawodowymi czynnikami fizycznymi i chemicznymi, wymienionej w poz. 14 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie wykazu chorób zawodowych.
Od powyższej decyzji odwołał się J. M. M. W ocenie odwołującego się decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, bez podstawy prawnej i faktycznej, a rozstrzygnięcie nastąpiło w wyniku szeregu czynów niedozwolonych oraz z rażącym naruszeniem dwuinstancyjności postępowania diagnostyczno - lekarskiego.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia
[...] maja 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji realizując zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 22 czerwca 2006 r. przesłuchał J. M. M. w charakterze strony, a następnie pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. wystąpił do Centralnego Instytutu Ochrony Pracy w W. z prośbą o wydanie opinii na temat poziomu
i szkodliwości promieniowania ultrafioletowego, podczerwonego, elektromagnetycznego, jonizującego podczas obsługi aparatury badawczej, która była używana w latach 1956-1988 przez J. M. M. w jego pracach naukowo – badawczych. Z przesłanej opinii wynika, że opis stosowanych źródeł, urządzeń, czasu i sposobu ich obsługi, okres narażenia wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo przekroczeń najwyższego dopuszczalnego natężenia promieniowania ultrafioletowego, tym samym promieniowanie to mogło spowodować skutki szkodliwe dla zdrowia i być bezpośrednią przyczyną zaćmy u skarżącego.
Powyższe rozpoznania w ocenie organu odwoławczego nie upoważniają jednak organu sanitarnego do uznania choroby zawodowej, albowiem zgodnie z §10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych wyłączną postawą faktyczną orzekania w przedmiocie chorób zawodowych jest orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej wydane przez uprawnione jednostki organizacyjne oraz wyniki dochodzenia epidemiologicznego. W przedmiotowej sprawie praca wykonywana była, co prawda, w warunkach narażenia, ale we wszystkich opiniach sporządzonych przez upoważnione jednostki wskazywany jest brak choroby zawodowej z uwagi na mały stopień tego narażenia. Z tego względu, zdaniem organu, nie można wywieść związku przyczynowego między chorobą, a warunkami pracy
w wysokim stopniu.
Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku wniósł J. M. M. Wskazał, iż organy administracyjne nie spełniły zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2006 r., albowiem nie dokonały oceny całości materiału dowodowego sprawy, nie zajęły wymaganego stanowiska i bezzasadnie odmówiły dopuszczenia dowodów wnioskowanych przez stronę.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny
w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a.
(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kryterium legalności, o którym mowa powyżej, umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 §1 pkt 1 lit. b), a także wydanych z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c). Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi Sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę.
Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji w powyższym zakresie uznać należy, iż skarga okazała się zasadną, bowiem decyzje te zapadły
z naruszeniem prawa przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).
Słowem wstępu należy wskazać, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 142/06. Element ten ma doniosłe znaczenie, bowiem z przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena ta i wskazania znalazły się w uzasadnieniu tegoż wyroku i w takim znaczeniu uzasadnienie ma moc wiążącą. W tej sytuacji zarówno organ przeprowadzając ponownie postępowanie w sprawie, jak i sąd oceniając obecnie decyzje wydane w tym postępowaniu, co do zasady, nie mogą czynić ustaleń sprzecznych z oceną wyrażoną w uzasadnieniu w/w wyroku. Przez ocenę prawną powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych
i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie, przy czym dotyczy ona zarówno zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego.
Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat (w:) B. Dauter,
B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, str. 345).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie, nie uwzględniły w całości wskazań, co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 142/06.
W wyroku tym Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie,
a dotyczący narażenia zawodowego skarżącego w środowisku pracy, w okresie od 1956 roku do 1988 roku, nie był wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia lekarskiego w aspekcie występowania związku przyczynowego między schorzeniem narządu wzroku, a działaniem nań czynników szkodliwych. Dlatego też nieuzasadnione było wydanie jednoznacznej i stanowczej opinii lekarskiej
o nieistnieniu choroby zawodowej przy braku możliwości ustalenia koniecznego dla diagnozy lekarskiej stopnia natężenia oddziaływania czynników narażenia zawodowego na pracownika na określonych stanowiskach pracy.
Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd wskazał, iż rozpoznając ponownie sprawę organy administracyjne winny zasięgnąć opinii specjalistów z odpowiedniej dziedziny na temat poziomu promieniowania jonizującego, elektromagnetycznego, ultrafioletowego, podczerwonego podczas obsługi aparatury badawczej, która była używana w latach 1956 – 1988 m.in. przez skarżącego, a następnie dokonać oceny narażenia zawodowego na to promieniowanie.
W kontrolowanej sprawie organy administracyjne rozpoznając ponownie sprawę, wbrew wskazanym wyżej wytycznym, nie dokonały tej oceny w sposób należyty. W aktach sprawy znajduje pismo Centralnego Instytutu Ochrony Pracy
z dnia 18 stycznia 2007 r. stwierdzające, że opis stosowanych źródeł, urządzeń, czasu i sposobu ich obsługi oraz okres narażenia wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo przekroczeń promieniowania, które to mogło spowodować skutki szkodliwe dla zdrowia i być bezpośrednią przyczyną powstania zaćmy u skarżącego. Przedmiotowe pismo (wbrew twierdzeniom organu) nie ma wprawdzie charakteru opinii, tym nie mniej stwierdzenia w nim zawarte winne być uwzględnione przy wydaniu decyzji. Tymczasem organy ograniczyły się wyłącznie do przytoczenia fragmentu w/w pisma, błędnie wywodząc, iż co prawda skarżący wykonywał pracę w warunkach narażenia, ale tak mały stopień narażenia nie może wywoływać choroby zawodowej, co potwierdzają wszystkie opinie sporządzone przez jednostki upoważnione.
Powyższej tezy Sąd zaakceptować nie może, albowiem ponownie doszło do sytuacji, kiedy orzeczenia lekarskie zawierają zdecydowane wnioski końcowe na temat przyczyny choroby zawodowej skarżącego, bez uwzględnienia informacji
o poziomie emisji czynników szkodliwych na zdrowie zawartych w piśmie Centralnego Instytutu Ochrony Pracy z dnia 18 stycznia 2007 r. W piśmie tym wskazuje się na wysokie prawdopodobieństwo przekroczeń promieniowania, które to mogło spowodować skutki szkodliwe dla zdrowia i być bezpośrednią przyczyną powstania zaćmy u skarżącego, tymczasem wydane orzeczenia lekarskie w sposób stanowczy wykluczają związek przyczyny schorzenia narządu wzroku skarżącego z warunkami pracy zawodowej.
Organy orzekające w niniejszej sprawie, wbrew zaleceniom Sądu, nie uwzględniły również okoliczności wypłacania skarżącemu przez pracodawcę dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Tymczasem zgodnie z pismem pracodawcy dodatek taki "...przysługiwał pracownikom pod warunkiem, że stężenia lub natężenia czynnika szkodliwego dla zdrowia przekraczają najwyższe dopuszczalne normy..." (Zarządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 kwietnia 1988 r. w sprawie ustalania w układach zbiorowych pracy stopni szkodliwości dla zdrowia, szczególnej uciążliwości i niebezpieczeństwa występujących na stanowiskach pracy uzasadniających dodatkowe wynagrodzenie M{ nr 15, poz. 130). Powyższa okoliczność, w ocenie Sądu, dowodzi, iż pracodawca uznał, iż skarżący wykonywał pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia,
a wartości dopuszczalne czynników szkodliwych były przekroczone.
Uchybieniem organów jest również brak odniesienia się w zaskarżonych decyzjach do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w aspekcie postępowań o stwierdzenie chorób zawodowych, do czego Sąd zobowiązał organy w wyroku z dnia 22 czerwca 2006 r.
W tym miejscu należy także zaznaczyć, iż wnioski dowodowe skarżącego zawarte w licznych pismach procesowych złożonych w trakcie niniejszego postępowania sądowego nie mogły być rozpoznane przez Sąd, albowiem rolą sądu administracyjnego jest kontrola decyzji administracyjnych pod względem zgodności
z prawem, a nie samodzielne rozstrzyganie spraw i przeprowadzanie postępowania dowodowego. To organy administracyjne stosownie do art. 7, 75 i 77 § 1 kpa zobowiązane są dopuścić jak dowód wszystko, co może przyczynić się do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
Reasumując, w przedmiotowej sprawie organy obu instancji nie zastosowały się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 142/06, nie uwzględniły, bowiem przy wydaniu rozstrzygnięcia informacji zawartych w piśmie Centralnego Instytutu Ochrony Pracy z dnia 18 stycznia 2007 r. oraz okoliczności wypłacania skarżącemu dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Nie ustosunkowały się przy tym do okoliczności podnoszonych przez skarżącego, w tym wnioskowanych przez niego środków dowodowych. Pominęły również wskazane przez Sąd orzecznictwo w zakresie stwierdzenia chorób zawodowych.
Rzeczą organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy
i na tej podstawie jednoznaczne ustalenie, czy promieniowanie, na które narażony był skarżący w okresie swojego zatrudnienia, mogło wywołać u niego chorobę zawodową układu wzrokowego, według wskazań określonych w niniejszej sprawie jak
i orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 142/06.
Mając całokształt rozważań na względzie Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1
lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło