II OSK 1164/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA Małgorzata Stahl /spr./ Protokolant asystent sędziego I. Ś. po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1213/09 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2) zasądza od R. K. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1213/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową, w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, w punkcie 2. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w dniu [...] stycznia 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia R. K. pozwolenia na broń z uwagi na niedostarczenie przez niego orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego potwierdzających, że nie wykazuje on zaburzeń psychofizycznych i może dysponować bronią, oraz niepoinformowania organu Policji w wyznaczonym terminie o zmianie miejsca stałego pobytu (art. 26 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji; Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). W odpowiedzi na powyższe R. K. dostarczył wymagane orzeczenia, w których nie stwierdzono przeciwwskazań do dysponowania przez niego bronią palną. W toku postępowania organ ustalił, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w O. Wydział [...] Karny z dnia [...] maja 2004 r., sygn. akt [...], R. K. został uznany winnym popełnienia szeregu przestępstw z art. 286 § 1 k.k., art. 284 § 1 k.k., art. 294 § 1 k.k., art. 297 § 1 k.k., art. 300 § 1 k.k., art. 301 § 2 k.k., art. 300 § 3 k.k. oraz art. 586 k.s.h. i art. 587 k.s.h., za co skazano go na karę łączną 4 lat pozbawienia wolności, orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na handlu towarami przez okres 4 lat, zobowiązano go również do naprawienia szkody względem [...] SA poprzez zapłatę na jej rzecz kwoty [...] zł. Wyrok ten został zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w O. Wydział [...] Karny Odwoławczy z dnia [...] marca 2005 r. sygn. akt [...] w ten sposób, że uchylony został obowiązek naprawienia szkody, oraz zmieniono rozstrzygnięcie o łącznej karze pozbawienia wolności z 4 do 2 lat, a ponadto zmieniono kwalifikację prawną czynu z pkt VII na czyn z art. 301 k.k., uchylono wyrok w części dotyczącej czynów opisanych w pkt I, II i V i w tym zakresie sprawę przekazano Sądowi Rejonowemu w O. do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie wyrok pozostał bez zmian. Organ uzyskał również informację, iż przeciwko stronie toczy się postępowanie karne o czyn z art. 300 § 2 k.k. Wskazano ponadto, że w stosunku do wyżej wymienionego ustały okoliczności faktyczne stanowiące podstawę wydania pozwolenia na broń, gdyż pozwolenie uzyskał w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, a w chwili obecnej jest osobą bezrobotną. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. cofnął R. K. pozwolenie na posiadanie broni palnej gazowej, przyjmując za podstawę prawną art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 18 ust. 4 i art. 18 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 26 ustawy o broni i amunicji. Organ uznał, że strona budzi uzasadnioną obawę, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego Powyższą decyzję utrzymał w mocy Komendant Główny Policji, wskazując w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 4 i art. 18 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 26 ustawy o broni i amunicji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji obligatoryjnie cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba której takie pozwolenie na broń wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. W niniejszej sprawie zastosowano pkt 6 tego przepisu, zgodnie z którym pozwolenia na broń nie mogą posiadać osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności jeżeli zostały skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jak stwierdził organ, do oceny, czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia broń, wystarczy ustalenie przez organ Policji, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub o nie się ubiegająca jest skazana lub wobec niej prowadzone jest postępowanie karne o przestępstwo wymienione w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Samo przestępstwo nie musi mieć bezpośredniego związku z bronią, a organ nie jest zobowiązany do ustalenia związku przyczynowo-skutkowego między dotychczasowym postępowaniem posiadacza pozwolenia na broń a tą obawą, ponieważ jako okoliczność potwierdzającą jej istnienie sam ustawodawca wskazał toczące się postępowanie karne m.in. o czyn przeciwko mieniu. W skardze na powyższą decyzję R. K. wniósł o jej uchylenie wskazując, że odpowiadał za niedopilnowanie zleconego prawnikom zabezpieczenia poręczenia kredytu, w wyniku czego upadła jego firma. Stracił dom i majątek. Miejsce, w którym obecnie przebywa jest dość niebezpieczne. Mieszka bowiem nad Jeziorem B., jego konkubina jest lekarzem i często ma dyżury, jej córka studiuje i mieszka oddzielnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Sąd nie podzielił dokonanej przez organy interpretacji przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, prowadzącej do stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu decyzji, że samo przestępstwo nie musi mieć bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między dotychczasowym postępowaniem posiadacza na broń a tą obawą. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie istotnie R. K. został skazany za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu, toczy się również przeciwko niemu postępowanie karne o inne przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu. Skarżący stracił dom, majątek, upadła jego firma, rozpadło się jego małżeństwo. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę specyfikę przestępstw popełnionych przez R. K., organ przede wszystkim powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe celem ustalenia czy istnieje uzasadniona obawa, że ww. może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Należy również wziąć pod uwagę aktualną sytuację życiową skarżącego i rozważyć, czy nie miała ona wpływu na zaniedbania z jego strony, polegające na niedostarczeniu w terminie orzeczeń lekarskich oraz niepowiadomieniu w terminie o zmianie miejsca pobytu stałego. Organ powinien również rozważyć, czy rzeczywiście te uchybienia stwarzają zagrożenie użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że prawo do posiadania broni jest ściśle reglamentowane i nie można go zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela wynikających z Konstytucji RP, niemniej jednak wskazał, iż wydając decyzję cofającą pozwolenie na broń, nie wolno naruszać zasady proporcjonalności, a wobec braku istotnych ustaleń, można mieć wątpliwość, czy właśnie ta zasada nie została naruszona. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że wskazane okoliczności organ powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego. Wyrok Sądu I instancji zaskarżono w całości zarzucając mu: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie można podzielić interpretacji przepisów prawa dokonanej przez organ, a w szczególności stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji, że samo przestępstwo nie musi mieć bezpośredniego związku przyczynowo – skutkowego między dotychczasowym postępowaniem posiadacza broni a obawą, podczas gdy ustawa o broni i amunicji nie uzależnia cofnięcia pozwolenia na broń od zaistnienia tej przesłanki; z art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy wynika bowiem, że przesłanką decydującą o cofnięciu pozwolenia na broń jest wystąpienie obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, a obawa ta wynika (z mocy prawa) w szczególności wobec osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw; 2) naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na niewłaściwym przyjęciu, że organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy istnieje uzasadniona obawa, że posiadacz broni może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku, podczas gdy w sytuacji, w której mamy do czynienia z prawomocnym skazaniem albo zarzutem popełnienia przestępstw określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, organ nie musi przeprowadzać dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia ww. obawy, bowiem obawa ta wynika z mocy samego prawa, tj. "osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) – uchwała NSA z dnia 18 listopada 2009 r., II OPS 4/09, opubl. ONSAiWSA 2010/1/5. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powyższej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W niniejszej sprawie podstawę, na której oparta została skarga kasacyjna uznać należy za usprawiedliwioną, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze. Względy ekonomii procesowej przemawiają jednocześnie za skorzystaniem w warunkach niniejszej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny z uprawnienia, o którym mowa w art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji polegającego na błędnej jego wykładni wskazać należy, że w świetle tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z uwagi na pojawiające się w orzecznictwie rozbieżności dotyczące kwestii, czy sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uchwałą z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, przyjął tezę, iż osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. W warunkach niniejszej sprawy zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, iż Sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przyjmując, że specyfika przestępstw popełnionych przez R. K. sprawia, iż organ powinien ustalić, czy istnieje uzasadniona obawa użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W świetle bowiem powołanej uchwały sam fakt skazania R. K. za przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. oraz art. 284 § 1 k.k., tj. przestępstw przeciwko mieniu, stanowił wystarczającą przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń. W świetle powyższego dokonaną przez Sąd I instancji ocenę zastosowania powyższych przepisów prawa materialnego przez organy Policji należy uznać za nieprawidłową, a w konsekwencji podstawę kasacyjną opartą na zarzucie naruszenia tych przepisów uznać za usprawiedliwioną. Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy i na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 powołanej ustawy.