III SA/Wa 846/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi "D." sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów 1) stwierdza nieważność zaskarżanego postanowienia oraz postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2009r., nr [...], 2) określa, że postanowienia wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz "D." sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. [...] Dyrektor Izby Celnej w W. po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez spółkę "D." Sp. z o.o. (dalej w skrócie "Skarżąca") z dnia 24 lutego 2009 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z akt sprawy wynika, iż Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r. określił Skarżącej zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do kwietnia 2003 r. w łącznej wysokości 1.043.361 zł. Skarżąca pismem z dnia 9 grudnia 2008 r. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego oraz wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadniła wniosku podniosła, iż postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. wyznaczył Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. w W. jako organ właściwy do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej, w trybie egzekucji sądowej. Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. na podstawie art. 56 § 1 pkt 1, § 3 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 listopada 2008 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wskutek nierozpoznania odwołania Skarżącej z dnia 18 listopada 2008 r. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w terminie określonym w art. 139 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "O.p") nastąpiło wstrzymanie wykonanie decyzji z mocy prawa co stanowi przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wskazaną w art. 56 § 1 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. działając jako wierzyciel przedstawił swoje stanowisko, w którym uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione i wyjaśnił, że postanowienie Sądu Rejonowego dla W. rozstrzygało jedynie kwestię zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do zajętego rachunku bankowego, natomiast nie przesądzało o sposobie prowadzenia egzekucji administracyjnej w pozostałym zakresie. Skarżąca pismem z dnia 24 lutego 2009 r. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] lutego 2009, wskazując na naruszenie przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a. przez wydanie postanowienia przez Dyrektora Izby Celnej jako wierzyciela, w sytuacji gdy jest on jednocześnie organem egzekucyjnym. Zdaniem Skarżącej w sytuacji, gdy ten sam organ jest wierzycielem oraz organem egzekucyjnym wydawanie postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela, przed rozpatrzeniem zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym jest zbędne. Spółka wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia oraz wydanie postanowienia w trybie art. 34 § 4 ww. ustawy. Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. w sprawie o sygn. akt I FPS 4/06 nie znajduje zastosowania do Dyrektora Izby Celnej, będącego jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. Regulacja obowiązku wynikającego z art. 34 § 4 u.p.e.a. jest jednoznaczna i stanowi, że w każdym przypadku rozpatrywania zarzutów organ egzekucyjny ma obowiązek zwrócić się do wierzyciela o przedstawienie stanowiska, a wierzyciel ma obowiązek przedstawić swe stanowisko wobec rozpatrywanych zarzutów. Obowiązek ten wynika wprost z u.p.e.a. Adresatem normy prawnej zawartej w art. 34 § 4 u.p.e.a. jest każdy wierzyciel. Jest on zobowiązany do realizowania tej kompetencji, ponieważ ustawodawca nie zastrzega jej wyłącznie dla wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, co czyni w przepisach statuujących inne obowiązki, np. prawo wnoszenia niektórych środków prawnych. Jedynym wyjątkiem od powyższej zasady jest naczelnik urzędu skarbowego, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że sytuacja występująca w niniejszej sprawie jest inna niż sytuacja występująca przy zgłoszeniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w którym wierzycielem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, gdyż Dyrektor Izby Celnej jest organem pierwszej instancji w postępowaniu egzekucyjnym a Dyrektor Izby Skarbowej jest organem drugiej instancji. W przedmiocie stanowiska w sprawie zarzutów zgłoszonych w tym postępowaniu egzekucyjnym organem pierwszej i drugiej instancji jest Dyrektor Izby Celnej, zatem w postępowaniu egzekucyjnym i w postępowaniu w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów nie wystąpi tożsamość organów pierwszej i drugiej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesionej na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 34 § 1 u.p.e.a. przez wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, mimo iż Dyrektor Izby Celnej jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. W skardze zarzucono także naruszenie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. to, że Dyrektor Izby Celne nie umorzył egzekucji wszczętej w trybie administracyjnym, mimo iż dopuszczalna była wyłącznie egzekucja sądowa. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2009 r., uchylenie na mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wszystkich czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie tytułów wykonawczych znak [...],[...],[...],[...] i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podtrzymała argumentację przedstawioną w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem Skarżącej, Dyrektor Izby Celnej w W. wszczynając w dniu 28 listopada 2008 r. egzekucję administracyjną zlekceważył postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia 29 kwietnia 2008 r. sygn. akt [...] oraz naruszył prawa pozostałych wierzycieli Spółki. Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie niedopuszczalne było prowadzenie egzekucji w trybie egzekucji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi Skarżąca. Zezwala na to art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak wynika z art. 145 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa - sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej "K.p.a.") lub art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 28 listopada 2008 r. W podstawie prawnej ww. postanowienia powołał między innymi art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który wskazuje, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Powodem zawieszenia postępowania egzekucyjnego było wstrzymanie wykonania decyzji z mocy prawa, gdyż nie zostało rozpoznane w terminie przewidzianym w art. 139 § 3 O.p., odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W.. Zgodnie z art. 56 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 u.p.e.a. w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym, że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Celnej w W. nie wydał postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji Sąd uznał, że postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] zostało wydane w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne było zawieszone. Zdaniem Sądu postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej jest postanowieniem wydawanym w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, gdy organ egzekucyjny zawiesi postępowanie egzekucyjne nie może toczyć się postępowanie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Co do zasady postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów może zostać wydane tylko w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. W przepisach art. 34 § 3 i 4 u.p.e.a. ustawodawca przewidział możliwość wydania postanowienia przez wierzyciela w sprawie jego stanowiska odnośnie zarzutów, w czasie gdy postępowanie jest zawieszone, jednakże przepisy te dotyczą tylko i wyłącznie wyjątkowej sytuacji określonej w art. 34 § 3 u.p.e.a. ( gdy wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach) i nie mogą stanowić podstawy do uznania, że postanowienie w sprawie stanowisko wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów w każdym przypadku może być wydane poza toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. dotyczące stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów wydano z rażącym naruszeniem art. 56 § 1 k.p.a. i art. 34 § 1 k.p.a. Rażące naruszenie prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 126 k.p.a. stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności postanowienia, na które służy zażalenie. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia Sąd uznał, że zbędne było rozpoznanie sprawy pod kątem zarzutów podniesionych w skardze. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., 152 i art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.