I SA/Gl 597/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędziowie NSA Przemysław Dumana, Ewa Madej (spr.), Protokolant Anna Bartkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. 1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...], określającą T. P. wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za miesiące III–XII 2008 r. w kwocie [...] zł W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podatek od środków transportowych jako podatek majątkowy obciąża podatnika bez względu na fakt czy sposób używania przedmiotu opodatkowania, ale jedynie ze względu na posiadanie środka transportu. W ocenie organu odwoławczego, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach stanowisko strony, że nabycie środka transportu czasowo wycofanego z ruchu oznacza, że obowiązek podatkowy nie powstaje. Organ odwoławczy podniósł, że z żadnego z przepisów prawo o ruchu drogowym nie sposób wywnioskować, że pojazd czasowo wycofany z ruchu traci status zarejestrowanego. Z kolei z § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 23 grudnia 2004 r. w sprawie czasowego wycofania pojazdów z ruchu, wynika, że po upływie okresu czasowego wycofania pojazdu z ruchu organ rejestrujący, na pisemny wniosek właściciela pojazdu oraz po dołączeniu decyzji o czasowym wycofaniu z ruchu, zwraca właścicielowi pojazdu dowód rejestracyjny oraz tablice rejestracyjne. Wobec powyższego – zdaniem organu odwoławczego – po upływie okresu czasowego wycofania z ruchu nie następuje zarejestrowanie pojazdu, a jedynie zwrot dowodu rejestracyjnego i tablic. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że nie ulega wątpliwości, iż nabycie przez stronę w dniu 26 lutego 2008 r. środka transportu spowodowało powstanie obowiązku podatkowego począwszy od marca 2008 r. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że wydanie 12 marca 2008 r. decyzji o czasowym wycofaniu z ruchu na podstawie wniosku K. M. nie ma w sprawie znaczenia, ponieważ w momencie wydanie tej decyzji wnioskodawca nie był już właścicielem pojazdu. Zdaniem organu odwoławczego, w obrocie prawnym nie istnieje decyzja o wycofaniu z ruchu adresowana do skarżącego, a zatem nie ma on podstaw do powoływania się na wygaśnięcie obowiązku podatkowego na podstawie art. 9 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. 2. W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że w lutym 2008 r. nabył autobus wycofany czasowo z ruchu (bez tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego), który następnie w grudniu 2008 r. po dokonanym remoncie został poddany badaniom technicznym i przywrócony do ruchu. Zdaniem skarżącego pojazd czasowo wyrejestrowany, w świetle znowelizowanych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie podlega obowiązkowi podatkowemu. Sprzecznym z prawem pozostaje zatem stanowisko organu odwoławczego, że podatek od środków transportowych obciąża podatnika bez względu na sposób używania przedmiotu opodatkowania. Strona skarżąca podniosła, że podatnikiem podatku od środków transportowych stała się dopiero z chwilą ponownego dopuszczenia pojazdu do ruchu, będącego "w użytku" od grudnia 2008 r., zaś decyzja o czasowym wycofaniu z ruchu obejmuje cały okres do ponownej rejestracji. 3. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swe dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: 1. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, a wynika z niego, że skarżący w dniu 26 lutego 2008 r. nabył od dotychczasowego właściciela – K. M. autobus, który był czasowo wycofany z ruchu od 8 sierpnia 2007 r. do 12 marca 2008 r., a na mocy decyzji z 12 marca 2008 r. okres tego czasowego wycofania z ruchu przedłużony został do 12 maja 2008 r. (tę ostatnią decyzję, jak wynika z jej treści, wydano w oparciu o wniosek K. M. z dnia 8 sierpnia 2007 r.). Autobus został ponownie dopuszczony do ruchu i zarejestrowany przez nabywcę w grudniu 2008 r. 2. Odnosząc powyższy stan faktyczny do obowiązującego stanu prawnego należy wskazać, że zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Natomiast stosowanie do art. 9 ust. 4a powołanej ustawy, obowiązek podatkowy powstaje także od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został dopuszczony ponownie do ruchu po upływie okresu, na jaki została wydana decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu. Kluczową kwestią dla stwierdzenia kiedy powstał obowiązek podatkowy w wypadku nabycia pojazdu czasowo wycofanego z ruchu – tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie - jest ustalenie z jaką chwilą pojazd czasowo wycofany z ruchu zostaje do niego dopuszczony ponownie. Czasowego wycofania pojazdu z ruchu dokonuje na mocy art. 78a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), na wniosek właściciela pojazdu starosta właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, wydając decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Powyższe dotyczy zarejestrowanych samochodów ciężarowych i przyczep o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 t, ciągników samochodowych, pojazdów specjalnych oraz autobusy (art. 78a ust 2). Pojazd może być czasowo wycofany z ruchu na okres od 2 do 6 miesięcy. Okres ten może być jednorazowo przedłużony, jednak łączny okres wycofania pojazdu z ruchu nie może przekraczać 9 miesięcy w roku, licząc od dnia jego wycofania z ruchu (art. 78a ust. 4). W myśl art. 78a ust. 3 tej samej ustawy, decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu wydaje za opłatą organ, o którym mowa w ust. 1, po złożeniu przez właściciela pojazdu lub podmiot, któremu powierzono pojazd w trybie przepisu art. 73 ust. 5, do depozytu w tym organie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. Z kolei stosownie do § 7 rozporządzenia z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie czasowego wycofania pojazdów z ruchu (Dz. U. z 2004 r. Nr 285, poz. 2856) po upływie okresu czasowego wycofania pojazdu z ruchu organ rejestrujący, na pisemny wniosek właściciela pojazdu oraz po dołączeniu decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, zwraca właścicielowi pojazdu dowód rejestracyjny oraz tablice rejestracyjne. Analiza treści zacytowanych wyżej przepisów ustawy Prawo o ruch drogowym, jak również przepisów wykonawczych do niej prowadzi do wniosku, że pojazd czasowo wycofany z ruchu może być ponownie do niego dopuszczony po upływie okresu czasowego wycofania z ruchu na pisemny wniosek właściciela pojazdu. Dopuszczenie do ruchu następuje zatem nie wskutek upływu okresu wskazanego w decyzji o czasowym wyłączeniu z ruchu, ale poprzez zwrot dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych na pisemny wniosek właściciela pojazdu oraz po dołączeniu decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu (§ 7 cyt. rozporządzenia). Powyższe potwierdza również treść art. 71 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zgodnie z którym pojazdy są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają warunkom określonym w art. 66 oraz są zarejestrowane i zaopatrzone w zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne, a w przypadku pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli, w nalepkę kontrolną. Z tego przepisu można a contrario wysnuć wniosek, że brak któregokolwiek z warunków w nim wymienionych (np. brak tablic rejestracyjnych) powoduje, że pojazd nie jest dopuszczony do ruchu, a zatem nie może w tym ruchu uczestniczyć. W tej sytuacji obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym właściciel nabytego pojazdu, wyłączonego czasowo z ruchu przez poprzedniego właściciela, odebrał dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne, co jak wcześniej wykazano oznacza dopuszczenie pojazdu do ruchu. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że ustawa Prawo o ruchu drogowym reguluje także specyficzną sytuację nabycia pojazdu czasowo wycofanego z ruchu, a mianowicie w art. 78 ust. 1 a przewiduje, że "w razie przeniesienia na inną osobę własności pojazdu czasowo wycofanego z ruchu dotychczasowy właściciel przekazuje nowemu właścicielowi decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu i kartę pojazdu, jeżeli była wydana". W świetle tego unormowania należy uznać, że czasowe wycofanie pojazdu z ruchu ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy – jak to przyjęły organy podatkowe. Dotyczy ono pojazdu a nie jego właściciela. Decyzje wydane w tym zakresie "podążą" niejako za pojazdem w przypadku zmiany właściciela, co oznacza, że nabywca pojazdu korzysta z uprawnień wynikających z decyzji nie adresowanej bezpośrednio do niego. W tym kontekście tracą uzasadnienie argumenty zaskarżonej decyzji, że decyzja o wycofaniu pojazdu z ruchu wydana została na wniosek poprzedniego właściciela i nie ma znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego po stronie nabywcy pojazdu. Wręcz odwrotnie, decyzja o wycofaniu z ruchu, zachowała swą moc obowiązującą do końca określonego w niej terminu. Niezależnie jednak od tej okoliczności, raz jeszcze należy podkreślić, że art. 9 ust. 4 a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych moment powstania obowiązku podatkowego łączy z chwilą ponownego dopuszczenia pojazdu do ruchu, a więc wydaniem dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych tego pojazdu, co w niniejszej sprawie nastąpiło dopiero w grudniu 2008 r. Żaden natomiast przepis nie przewiduje, że zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą upływu terminu czasowego wycofania pojazdu z ruchu. Powyższe uregulowanie prawne jest jednoznaczne, a jego ratio legis jest także oczywiste, jeśli zważyć, że ciężar podatkowy w podatku od środków transportowych (zwanym potocznie podatkiem drogowym), łączy się z faktycznym korzystaniem z dróg, mimo iż ze względów pragmatycznych podatek ten ma rzeczywiście charakter majątkowy, choć nie bezwzględny (jak wynika z powołanego art. 9 ust. 4a). W ocenie Sądu, opisane powyżej okoliczności wyczerpują przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W tym stanie rzeczy, Sąd w oparciu o powyższy przepis ustawy, uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawione wyżej wywody prawne. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd orzekł o niewykonywaniu uchylonej decyzji w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, a na mocy art. 200 orzekł o zasądzeniu kosztów postępowania (obejmujących zwrot wpisu sądowego) na rzecz strony skarżącej.