II OSK 375/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej F. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1400/09 w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W na rzecz F. K. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. IV SA/Wa 1400/09 po rozpoznaniu skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości – oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podano, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R., z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], orzekającą o ustaleniu dla F. K., opłaty w wysokości 3780 złotych z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] we wsi S. gmina R. w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Wójt ustalił w odniesieniu do skarżącego przedmiotową opłatę. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący, podnosząc, że opłata nie powinna być naliczana w związku ze zbyciem jedynie udziału w nieruchomości, a nie całej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Wójta w mocy stwierdzając, że kwestia dopuszczalności obejmowania opłatą zbycia udziału w nieruchomości została rozstrzygnięta przez orzecznictwo sądów administracyjnych (uchwała NSA z dnia 17 maja 1999 r., sygn. akt OPK 17/98 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt II Sa/Rz 495/08). W skardze do sądu administracyjnego Skarżący powtórzył zarzut podnoszony w postępowaniu administracyjnym. Natomiast Kolegium podtrzymało stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną podając, że zaskarżona decyzja odpowiada zarówno przepisom postępowania administracyjnego, to jest przepisom K.p.a., jak i przepisom prawa materialnego, tj. w szczególności przepisom 36 ust. 4 i następnym ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zdaniem Sądu I instancji wzrost wartości nieruchomości zbytej przez skarżącego został w prawidłowy i wiarygodny sposób wykazany w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 36 ust. 4 przywołanej ustawy, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 195 Kodeksu cywilnego własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Każdy ze współwłaścicieli posiada udział w prawie własności, którym może swobodnie dysponować. Konstrukcja prawna współwłasności przewiduje, że każdy ze współwłaścicieli jest właścicielem całej nieruchomości, z tym, że jego prawo jest ograniczone przez uprawnienia pozostałych współwłaścicieli. Nie ma, zatem podstaw do różnicowania sytuacji prawnej właściciela i współwłaściciela. Różnica polega jedynie na tym, iż temu pierwszemu przysługuje prawo w całości, natomiast drugiemu ułamkowy udział w tym prawie. W skardze kasacyjnej F. K. reprezentowany przez pełnomocnika r.pr. R. R. zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.), przejawiające się w przyjęciu, że hipoteza tego artykułu obejmuje umowę zniesienie współwłasności nieruchomości z obowiązkiem spłaty, co skutkowało aprobatą sądu dla niezasadnego zastosowania tego przepisu przez organy administracji, w związku z art. 7 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.(Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), tj. nieuwzględnieniu przy wykładni art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zasad konstytucyjnych zawartych w tych przepisach konstytucyjnych, oraz przez błędne zastosowanie przy tej wykładni art. 195 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), który to przepis nie zawiera żadnej normy, która mogłaby służyć wykładni art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a jednocześnie błędne niezastosowanie przy tej wykładni art. 210 Kodeksu cywilnego, a także niezastosowanie przy tej wykładni art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450). 2) Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił także naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy: tj. art. 141 § 4, w związku z art. 4 § 1 oraz § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), przez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku, która to wadliwość uniemożliwiła dwuinstancyjną kontrolę sądu nad postępowaniem administracyjnym, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku w ogóle nie przytacza i nie odnosi się do zawartego w skardze do sądu administracyjnego zarzutu naruszenia art. 2 § 1 pkt 1 oraz art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) przez ich zastosowanie, tj. niestosowanie do postępowania mającego za przedmiot rentę planistyczną przepisów Ordynacji podatkowej; – a nadto uzasadnienie to w ogóle nie przedstawia istotnego elementu stanu faktycznego, tj. tego, że ustalenie renty planistycznej było następstwem zawarcia umowy zniesienia współwłasności nieruchomości z obowiązkiem spłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 20-02 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w aspekcie przesłane art. 183 § 2 P.p.s.a., której w sprawie przedmiotowej nie stwierdzono. Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej opartej na obu podstawach z art. 174 ust. 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przede wszystkim podzielił zasadność zarzutów o naruszeniu przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Słuszny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. polegający na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku przez Sąd pierwszej instancji w stopniu uniemożliwiającym kontrolę zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Art. 141 § 4 P.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, powinno także obejmować odniesienie się do ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania administracyjnego przez prowadzący to postępowanie organ, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Wymogów tych nie spełnia uzasadnienie Sądu pierwszej instancji, który zamiast zwięzłego przedstawienia stanu sprawy z uwzględnieniem ustaleń faktycznych organów i ich ocenę w świetle prawa przytoczył tylko rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji, tj. Wójta Gminy R. oraz rozstrzygnięcie organu odwoławczego Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sąd nie przytoczył żadnych zarzutów strony skarżącej ani zgłoszonych w odwołaniu, ani podniesionych w skardze. Powołując się w rozważaniach prawnych na przepisy ustrojowe art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – wskazując na kognicję Sądu w kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem – przez rozpoznawanie skarg na orzeczenia organów kończące sprawę w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 ww. ustawy) Sąd pierwszej instancji stwierdził tylko, że skargę należało oddalić, bowiem decyzja zaskarżona nie narusza prawa materialnego ani procesowego. Nie narusza art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przytoczona treść art. 36 ust. 4 ww. ustawy nie znajduje żadnego odniesienia do stanu faktycznego sprawy, gdyż go w ogóle nie przytoczono. Także rozważania Sądu na temat regulacji prawnej art. 195 Kodeksu cywilnego również nie mają żadnego odniesienia do stanu faktycznego sprawy. Brak jest uzasadnienia natomiast zastosowania tego przepisu w sprawie przedmiotowej. Brak jest odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze i ich przytoczenia. Tak sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji wyklucza możliwość rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej i dokonania kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku tegoż Sądu. Uzasadnia to konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku – wobec słuszności zarzutu jego wydania z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Rozpoznając sprawę na nowo Sąd I instancji dokona kontroli zebranego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy (art. 133 P.p.s.a.) wg zasad wynikających z art. 134 § 1 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie swoje wyczerpująco uzasadni w myśl wymogów ustawowych art. 141 § 4 P.p.s.a. Z mocy art. 185 par. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku W pkt 2 na postawie art. 203 pkt. 2 p.p.s.a orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego.