II GSK 235/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 listopada 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 901/09 w sprawie ze skargi P. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P. D. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 9 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 901/09, po rozpoznaniu skargi P. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2009 r., nr [...], odmawiającą przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne: W dniu [...] czerwca 2008 r. P. D. złożył w W. Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Na podstawie przekazanych przez skarżącego dokumentów stwierdzono, że część wskazanego we wniosku gospodarstwa P. D. stanowi przedmiot współwłasności, która nie jest małżeńską wspólnością majątkową. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. decyzją z [...] lutego 2009 r. odmówił przyznania P. D. pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" wskazując przy tym na niespełnienie przez stronę warunku określonego w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, z późn. zm., dalej: rozporządzenie z dnia 17 października 2007 r.). Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekający w sprawie na skutek odwołania P. D., decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podniósł, że stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem (zwana dalej: pomocą), jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, jeżeli w wymaganym okresie gospodarstwo rolne nie będzie stanowiło przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej. Zgodnie z § 7 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. warunek nieposiadania gospodarstwa rolnego we współwłasności powinien byś spełniony najpóźniej w dniu złożenia wniosku. Prezes ARiMR zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca w dniu [...] czerwca 2008 r. (Akt not. Rep. A Nr [...] - umowa darowizny) stał się właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni całkowitej 15,05 ha, w którym jedna z działek oznaczona nr [...], o powierzchni 0,74 stanowi przedmiot współwłasności innej niż małżeńska wspólność majątkowa. Jednocześnie zauważył, że gospodarstwo rolne P. D. stanowiło na dzień składania wniosku o przyznanie pomocy (30 czerwca 2008 r.) przedmiot współwłasności innej niż małżeńska wspólność majątkowa. Z wypisu z rejestru gruntów wynikało też, że na wspomnianej działce znajdują się: użytki rolne (0,33 ha), użytki rolne zabudowane (0,158 ha) oraz pastwiska trwałe (0,252 ha). Organ przyjął więc, że przedmiotowa działka stanowi integralną część gospodarstwa rolnego P. D. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie wnioskodawcy pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" określone w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie w związku z § 7 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę P. D. wskazał, że istotą sporu jest kwestia znaczenia jakie dla przyznania pomocy skarżącemu ma charakter oraz sposób wykorzystania działki nr [...] o pow. 0,74 ha, której wnioskodawca jest współwłaścicielem udziału w 1/3 części. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ trafnie przyjął, że nieruchomość rolna w postaci działki nr 68 stanowi część gospodarstwa rolnego. WSA nie podzielił jednak stanowiska organu co do tego, że okoliczność ta dyskwalifikuje co do zasady skarżącego jako osobę fizyczną, której może być ewentualnie udzielona pomoc. Sąd zauważył, że kwestie udzielania pomocy w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich normuje zarówno prawo Unii Europejskiej jak i prawo krajowe. W odniesieniu do działalności dotyczącej młodych rolników stanowi o tym rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm., dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005). W art. 22 powołanego rozporządzenia określone zostały ramowe warunki, jakie musi spełniać młody rolnik ażeby możliwe było udzielenie mu wsparcia. Przepis ten wyraźnie stanowi, że na pomoc może liczyć osoba fizyczna, która mając mniej niż 40 lat po raz pierwszy podejmuje działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem. Celem pomocy jest ułatwienie takim osobom rozpoczęcia samodzielnej pracy i częściowego sfinansowania ich koncepcji poprowadzenia gospodarstwa rolnego i jego rozwoju. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że warunki, od których zależy udzielenie pomocy młodym rolnikom określone przez prawo krajowe muszą uwzględniać ramy wskazane w prawie wspólnotowym. Priorytetem musi być możliwość kierowania gospodarstwem rolnym przez rolnika. Prawodawca krajowy uznał, że kierowanie gospodarstwem rolnym jest możliwe wówczas, gdy rolnik jest wyłącznym właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa z jedynym wyjątkiem, w którym może on dzielić taką własność czy posiadanie z małżonkiem. W ocenie Sądu pierwszej instancji warunek ten, czyli wyłączna własność czy posiadanie gospodarstwa nie może jednak zaprzeczać zasadzie dla której został ustalony, czyli rzeczywistej możliwości kierowania gospodarstwem. W związku powyższym Sąd uznał, że warunek kierowania gospodarstwem będzie spełniony jeśli ustali się, czy wnioskodawca ma takie możliwości w odniesieniu do swojego gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo wskazane przez P. D. we wniosku składa się z wielu nieruchomości rolnych (gruntów rolnych) i ma ponad 15 ha, przy czym tylko jedna z działek (nr [...]) stanowi współwłasność wnioskodawcy i innych osób. Sąd pierwszej instancji zauważył przy tym, że pozostali współwłaściciele (małoletnie siostry wnioskodawcy: A. D. ur. [...] stycznia 1994 r. i K. D. ur. [...] marca 1998 r.) nie podejmują decyzji w zakresie tej działki. Korzystanie z niej przez współwłaścicieli, nie ma zatem żadnego wpływu na podejmowanie decyzji i pracę w gospodarstwie rolnym przez wnioskodawcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł więc do wniosku, że zasada zawarta w § 2 ust.1 pkt 1 lit a tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. jakkolwiek słuszna, nie może w tych okolicznościach stwarzać przeszkody do uznania, że wnioskodawca może spełniać określoną nią przesłankę, jeśli się zważy, że jej esencją ma być możliwość kierowania gospodarstwem rolnym. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi. Dodatkowo wniósł o zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie w związku z § 26a ust. 2 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. oraz w związku z art. 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Naruszenie wskazanych przepisów polegało na ich błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że w sprawie nie ma zastosowania norma wynikająca z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., jako sprzeczna z zasadą określoną w przepisie art. 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. 2. art. 21 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm. dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Naruszenie wskazanego przepisu polega na jego niewłaściwym zastosowaniu poprzez brak jego zastosowania, a w konsekwencji nakazanie organowi administracji przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia faktu kierowania przez stronę przeciwną gospodarstwem rolnym w sposób skuteczny i niezależny od woli innych osób oraz spełnienia przez niego pozostałych warunków koniecznych dla przyznania pomocy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że chybione jest stanowisko Sądu pierwszej instancji jakoby przepis § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzeci rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., stał w sprzeczności, w okolicznościach takich jak w rozpoznawanej sprawie, z przepisem art. 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Zdaniem organu przepisy rozporządzenia uszczegóławiają jedynie, ogólne w założeniu, przepisy rozporządzenia Rady, nie wychodząc poza zakres dozwolonej regulacji krajowej. Według Prezesa ARiMR, warunek wyłącznej własności gospodarstwa, przewidziany w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., stanowi w istocie gwarancję realizacji przesłanki samodzielnego kierownictwa gospodarstwem, o której mowa w art. 22 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał jednocześnie, że jedną z zasad rządzących pomocą w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest dopuszczalność przysporzenia finansowego tym i tylko tym osobom, które w wymaganym okresie nie tylko indywidualnie prowadzą działalność rolniczą, ale prowadzą ją rzeczywiście we własnym gospodarstwie. Zaprzeczeniem tej zasady byłoby przyznanie pomocy osobie, która nie sprawuje pełnego władztwa nad swoim gospodarstwem, w takiej na przykład sytuacji, w której wnioskodawca nie jest wyłącznym właścicielem gospodarstwa. Oznaczałoby to od strony ekonomicznej przysporzenie dla osób nie spełniających warunków do otrzymania pomocy (w podanym przykładzie: współwłaścicieli gospodarstwa), a tylko "posługujących się" wytypowanym wnioskodawcą. W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. D. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wsparcie na podejmowanie działalności przez młodych rolników zostało uregulowane w prawie wspólnotowym i krajowym. Na gruncie prawa wspólnotowego podstawowymi aktami są rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U.UE.L. 2006.368.15). W myśl art. 22 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 wsparcia na podejmowanie działalności przez młodych rolników udziela się osobom, które mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem. Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, warunki otrzymania wsparcia dla podjęcia działalności przez młodych rolników, o których mowa w art. 22 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 muszą być spełnione w chwili złożenia wniosku o wsparcie. Prawodawca krajowy wsparcie na podejmowanie działalności przez młodych rolników określił jako działanie "Ułatwianie startu młodym rolnikom" (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), a warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej na to działanie określił w rozporządzeniu z dnia 17 października 2007 r. W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, jeżeli w wymaganym okresie gospodarstwo nie będzie stanowiło przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej. Sąd pierwszej instancji kontrolując decyzję odmawiającą P. D. przyznania pomocy z powodu nie spełnienia warunku określonego w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. uznał, że wykładnia powołanego przepisu wymaga uwzględnienia omówionych wcześniej regulacji prawa wspólnotowego. Zdaniem Sądu, warunek, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. nie może zaprzeczać zasadzie, dla której został ustalony, czyli rzeczywistej możliwości kierowania gospodarstwem rolnym. W rozpoznawanej sprawie przyczyną odmowy przyznania pomocy było ustalenie, że skarżący jest współwłaścicielem, wspólnie z małoletnimi siostrami, jednej z działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Podkreślenia wymaga, że gospodarstwo skarżącego ma powierzchnię ponad 15 ha, a działka rolna będąca przedmiotem współwłasności, stanowi jego niewielką część (0,74 ha). Według organu warunek wyłącznej własności, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., należy rozumieć jako nakaz wyłącznej własności całego gospodarstwa, a za niedopuszczalne trzeba uznać przyznanie pomocy osobie, która jest współwłaścicielem choćby części gospodarstwa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko strony wnoszącej skargę kasacyjną nie jest trafne. W tym miejscu należy zauważyć, że warunek wyłącznej własności lub posiadania gospodarstwa rolnego został wprowadzony w przepisach prawa krajowego. Jak już wspomniano zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., gospodarstwo rolne, w który po raz pierwszy rozpoczyna działalność młody rolnik nie może stanowić przedmiotu współwłasności lub współposiadania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty przez Prezesa ARiMR wniosek, że warunek ten nie jest spełniony także wówczas, gdy współwłasność, tak jak w rozpoznawanej sprawie, dotyczy tylko niewielkiej części gospodarstwa rolnego, nie wynika wprost z treści powołanego przepisu. Omawiana regulacja w zakresie definicji gospodarstwa rolnego odwołuje się do art. 553 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W przypadku gdy współwłasność dotyczy tylko jednej z wielu działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, nie można mówić o całym gospodarstwie rolnym (w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego), jako przedmiocie współwłasności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy przepisy prawa krajowego nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku gdy część gospodarstwa rolnego pozostaje we współwłasności pomoc w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" może być przyznana, należy sięgnąć do uregulowań wynikających z przepisów prawa wspólnotowego. Jak już wspomniano prawo wspólnotowe wymaga, by pomoc młodym rolnikom była udzielona, gdy po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem (art. 22 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005). W związku z tym prawidłowe zastosowanie przepisów prawa krajowego (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.), wymaga oceny czy w konkretnym przypadku zachowany jest ten warunek, tj. czy osoba ubiegająca się o pomoc w istocie kieruje gospodarstwem rolnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Prezesa ARiMR, że sytuacja, w której wnioskodawca nie jest jedynym właścicielem gospodarstwa oznacza, że na równi z nim decyzje gospodarcze mogą podejmować inne osoby. Przede wszystkim należy zauważyć, że pozostawanie we współwłasności jednej z działek o niewielkiej, w porównaniu do całego gospodarstwa rolnego, powierzchni nie oznacza, że pozostali współwłaściciele (małoletnie siostry skarżącego) mogą podejmować decyzje dotyczące całego gospodarstwa, a co za tym idzie wspólnie ze skarżącym kierować tym gospodarstwem. Uprawnienia współwłaścicieli ograniczone są bowiem wyłącznie do działki stanowiącej przedmiot współwłasności. Ewentualna ingerencja pozostałych współwłaścicieli w decyzje skarżącego dotyczące działki nr [...], nie przesądza o tym, że nie kieruje on całym gospodarstwem rolnym tzn. nie podejmuje w tym zakresie samodzielnych decyzji o charakterze gospodarczym. W związku z tym za trafne należało uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w sprawie niezbędne stało się ustalenie, czy wnioskodawca istotnie kieruje gospodarstwem rolnym w sposób skuteczny i niezależny od woli innych osób. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za nietrafny należało także uznać zarzut naruszenia art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nakazanie organowi administracji przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia kierowania przez skarżącego gospodarstwem rolnym w sposób skuteczny i niezależny od woli innych osób oraz spełnienia przez niego pozostałych warunków koniecznych dla przyznania pomocy. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżący organ podniósł, że "(...)Zastosowanie przedmiotowej regulacji powinno polegać bowiem na stwierdzeniu, iż w analizowanej sprawie, ciężar udowodnienia faktu nieprowadzenia działalności rolniczej na przedmiotowym gruncie spoczywa na podmiocie ubiegającym się o przyznanie pomocy finansowej, a nie na organie administracji.(...)". Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegając oczywiste rozbieżności między treścią zarzutu a jego uzasadnieniem zauważa, że Sąd pierwszej instancji nie nakazał organowi przeprowadzenia postępowania dowodowego w jakimkolwiek zakresie. WSA formułując zalecenia co do dalszego postępowania, użył co prawda niezbyt trafnego określenia " niezbędne jest ustalenie", ale z kontekstu całego zdania wynika, że chodziło o rozważenie czy też ocenę, czy skarżący kieruje gospodarstwem rolnym, oraz czy spełnia pozostałe warunki konieczne dla przyznania pomocy. W dotychczasowym postępowaniu nie były badane wszystkie przesłanki uzyskania pomocy, gdyż organ ograniczał swe rozważania do kwestii spełnienia warunku wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. W związku z przyjętą wykładnią przepisów prawa materialnego zalecenia Sądu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należało uznać za prawidłowe. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie budzi wątpliwości, że inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania przesłanki kierowania gospodarstwem rolnym spoczywa na skarżącym. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich do organu należy wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, dotyczy to zarówno dowodów, które dotychczas przedstawił skarżący jak i tych, które dopiero będą przez niego oferowane. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 powołanej ustawy w związku z § 14 ust 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).