II FSK 262/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, , , po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Go 450/09 w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 22 lipca 2009 r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. I. Stan sprawy przedstawiał się następująco: 1. Zaskarżonym postanowieniem Sąd umorzył postępowanie w sprawie ze skargi M.S., zwrócił skarżącemu uiszczony wpis i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów zastępstwa procesowego, stosownie do art. 208 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa). W uzasadnieniu wskazał, że skarżący pismem z dnia 3 listopada 2009 r. cofnął wniesioną skargę, a cofnięcie nie zmierzało do obejścia prawa ani utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętej wadą nieważności. 2. Powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył skargą kasacyjną w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania: - art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez pominiecie przez Sąd, że wycofana skarga kasacyjna dotyczyła postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie zaś postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, - art. 141 § 4 poprzez niewskazanie na czym miało polegać "niesumienne i niewłaściwe" postępowanie organu, do którego odwołuje się art. 208 ppsa i które stało się podstawą zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, Zarzucono także naruszenie art. 208 ppsa poprzez błędną wykładnię i nieuprawnione pominięcie przez Sąd, że niesumienne czy niewłaściwe postępowanie dotyczy zachowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie zaś przed tym postępowaniem. Wskazując na powyższe postawy wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku podatnika o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. 1. Za trafny należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Uzasadnienie postanowienia rzeczywiście, jak to podniesiono w uzasadnieniu zarzutu, nie daje pełnej jasności co do tego, czy Sąd umarzając postępowanie miał na uwadze jedynie postępowanie "wpadkowe" spowodowane wniesieniem zarzutów, czy też całe postępowanie egzekucyjne. Za pierwszą możliwością przemawia określenie przedmiotu rozstrzygnięcia w części wstępnej postanowienia. Jednakże rozstrzygając o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego Sąd wskazał jako podstawę prawną art. 208 ppsa. Przepis ten pozwala na obciążenie strony – niezależnie od wyniku sprawy – kosztami wywołanymi jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. Na czym ta niesumienność czy niewłaściwość polegała nie wiadomo, bo Sąd, z naruszeniem przytoczonego wyżej przepisu, kwestii tej nie wyjaśnił. Można jedynie domniemywać, że za podstawę faktyczną tego rozstrzygnięcia Sąd przyjął wydanie wadliwej (bo następnie uchylonej) decyzji wymiarowej, bądź bezpodstawne wszczęcie egzekucji – tak jak to przedstawiono w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Jeżeli tak, to zachodzi tu oczywiste nieporozumienie. Art. 208 dotyczy bowiem nagannego zachowania strony w postępowaniu sądowym (por. art. 1 ppsa), a nie administracyjnym. Czynność organu jako strony postępowania sądowego sprowadziła się do przesłania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz złożeniu przez pełnomocnika organu oświadczenia na rozprawie sądowej w dniu 10 listopada 2009 r. Nie jest zatem wykluczone takie odczytanie orzeczenia, jak to uczynił Dyrektor Izby Skarbowej (i Autor odpowiedzi na skargę kasacyjna), że Sąd objął kontrolą postępowanie organu w szerszym zakresie, niż dotyczące wniesionych zarzutów. Przy takich motywach nie jest możliwa merytoryczna kontrola zamieszczonych w postanowieniu rozstrzygnięć. 2. Nie jest również możliwa ocena naruszenia art. 208 ppsa, będącego przepisem prawa materialnego, skoro Sąd nie wyjaśnił w czym i w jakim stadium postępowania dopatrzył się zachowań organu odpowiadających dyspozycji tego przepisu. 3. Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 185 § 1 ppsa, orzec jak w sentencji. Art. 203 pkt 2 ppsa nie daje podstawy prawnej do zasądzenia kosztów w przepadku uchylenia takiego, jak zaskarżone, postanowieni.