V SA/Wa 755/09
WyrokWSA w Warszawie2009-11-13
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Małgorzata Dałkowska – Szary, Krystyna Madalińska-Urbaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgłaszając sprzeciw w sprawie nabycia nieruchomości rolnych przez cudzoziemca, może uwzględnić interesy rolnictwa i kształtowanie ustroju rolnego państwa, nawet jeśli planowana inwestycja (centrum logistyczne) jest zgodna ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, ale sprzeczna z rolniczym charakterem gruntu?Ratio decidendi
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający w sprawie nabycia nieruchomości rolnych przez cudzoziemca, ma prawo i obowiązek ocenić wniosek pod kątem kształtowania ustroju rolnego państwa i ochrony gruntów rolnych. Nawet jeśli Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przewiduje możliwość zmiany przeznaczenia gruntu, to w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji o warunkach zabudowy, decydujący jest charakter gruntu wynikający z ewidencji gruntów. Planowana budowa centrum logistycznego na gruncie o charakterze rolnym jest sprzeczna z jego przeznaczeniem i interesami rolnictwa, co uzasadnia zgłoszenie sprzeciwu.Stan faktyczny
Spółka K. S.L. z siedzibą w A. złożyła wniosek o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnych o powierzchni 16,9917 ha. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw, argumentując, że brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a planowana budowa centrum logistycznego jest sprzeczna z rolniczym charakterem gruntu i interesami rolnictwa. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszego postanowienia z przyczyn proceduralnych, Minister ponownie utrzymał w mocy sprzeciw. Spółka wniosła skargę, zarzucając m.in. naruszenie terminów, przepisów o planowaniu przestrzennym oraz zasad postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. sprawy ze skargi K. S.L. z siedzibą w A. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu za wydanie zezwolenia za nabycie nieruchomości oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2009r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powołując w podstawie prawnej m.in. przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2006 r. mocą którego zgłosił sprzeciw na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 27 marca 2006 r. K. S.L. z siedzibą w A. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnych oznaczonych działek położonych w miejscowości W. o łącznej powierzchni 16,9917 ha będących własnością osób fizycznych oraz Skarbu Państwa.
W toku postępowania z powyższego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - pismem z 6 września 2006 r. - zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska w tej sprawie.
Postanowieniem z [...] września 2006 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia nabycie nieruchomości rolnych w postaci działek wskazanych we wniosku. Uzasadniając takie stanowisko organ podniósł, iż dla wnioskowanych działek brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów działki te obejmują grunty orne, łąki trwałe, lasy oraz rowy. Minister wskazał, iż spółka nie prowadziła oraz nie prowadzi na terytorium Polski żadnej działalności gospodarczej, brak jest zatem więzi łączących wnioskodawcę z Polską. Za prowadzenie działalności nie można uznać zdaniem organu okoliczności, że strona jest udziałowcem w innej spółce prawa handlowego prowadzącej działalność na terenie Polski. Na wnioskowanych gruntach strona planuje budowę centrum logistycznego co oznacza, że cel nabycia gruntów jest całkowicie sprzeczny z charakterem rolnym.
Od powyższego rozstrzygnięcia strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nie zgłaszanie sprzeciwu na nabycie nieruchomości. W uzasadnieniu podkreśliła, że posiada więzi łączące ją z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ jest jedynym udziałowcem spółki prawa handlowego, której siedziba znajduje się w Polsce. Wskazała także, że przepisy ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców dla wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca nie wymagają bezwzględnie, ażeby cudzoziemiec prowadził w Polsce działalność gospodarczą lub rolniczą. Powiązania z Polską można udowodnić również w inny sposób, chociażby poprzez członkostwo w spółce prawa handlowego mającej siedzibę w Polsce. Ponadto podniosła, że w obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy W. działki objęte wnioskiem znajdują się w terenach rozwojowych przeznaczonych do zurbanizowania, a dokładnie tereny te przeznaczone są na usługi, logistykę, przemysł oraz usługi przetwórcze.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] listopada 2006r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Pismem z dnia 28 grudnia 2006r. spółka K. S.L. wniosła skargę na ww. postanowienie z dnia [...] listopada 2006r. podnosząc, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sposób rażący naruszył przepisy prawa materialnego (ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców) i postępowania (ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 listopada 2007r., sygn. akt V SA/Wa 913/07, uchylił postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2006r., nr [...]. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, bowiem zarówno postanowienie z dnia [...].09.2006r., jak i postanowienie wydane w dniu [...] listopada 2006r. zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tę samą osobę, to jest przez Sekretarza Stanu H.K..
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] marca 2009r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2006r., w którym Minister zgłosił sprzeciw na nabycie przez Spółkę wnioskowanych nieruchomości rolnych.
W uzasadnieniu wskazał, że dla przedmiotowych działek brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że omawiane działki oznaczone numerami [...] obejmują grunty orne (RIVa, RV, RVI), łąki trwałe (LV, LVI), lasy (LslV) oraz rowy (W). Na omawianych nieruchomościach rolnych wnioskodawca planuje budowę centrum logistycznego. Zatem cel nabycia tych nieruchomości jest całkowicie sprzeczny z ich charakterem rolnym. Organ podkreślił, że stosownie do art. 1a ust. 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz. 592). Zgodnie z przepisami tej ustawy preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie, na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej. Spółka K. S.L. nie spełnia tych warunków. Zatem nabycie przez wnioskodawcę przedmiotowego gruntu rolnego byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa. Organ wskazał także, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, będąc organem współdziałającym na podstawie ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, uwzględnia nie tylko przedmiot sprawy administracyjnej, ale także zakres swoich zadań. W szczególności Minister, działając jako organ współdziałający na podstawie art. 1 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest uprawniony na podstawie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Dalej organ podał, że zgodnie z ustawą z dnia 4 września 1997r. o działach administracji rządowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2003r., Nr 159, poz. 1548 ze zm.) do zadań Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi należą sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne (art. 23 ustawy). Zasady kształtowania ustroju rolnego państwa uwzględniają konieczność poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałania nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienia prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Organ stwierdził, że interesy rolnictwa przemawiają za sprzeciwem w sytuacji, gdy nieruchomości są przeznaczone na cele rolne zaś nabywca planuje budowę na nich centrum logistycznego. Prowadzenie działalności rolniczej zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 3 cyt. wyżej ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego - jest nią prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Znaczenie postanowień tej ustawy dla rozpoznawanej sprawy polega w szczególności na tym, iż zawiera ona istotne wskazówki dla definiowania interesu ogólnego (społecznego) przez określenie zasad kształtowania ustroju rolnego państwa, organ powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005r., sygn. akt II OSK 175/05. Wskazał, że wyrażając sprzeciw w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia kierował się tak właśnie rozumianym interesem ogólnym i stwierdził, że rozpatrując przedmiotową sprawę należy przede wszystkim oprzeć się na kryterium zgodności planowanych inwestycji z interesami rolnictwa (racjonalnej gospodarki rolnej) oraz uwzględnić rolny charakter objętych wnioskiem nieruchomości wynikający z obowiązujących obecnie aktów prawnych. Odnosząc się do poruszonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii więzi łączących wnioskodawcę z Rzeczpospolitą Polską organ zauważył, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu omawianego postanowienia wskazał jedynie (powołując się przy tym na regulacje zawarte w art. 1a ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców), iż okolicznością potwierdzającą więzi cudzoziemca z Polską może być w szczególności wykonywanie na terytorium Polski działalności gospodarczej lub rolniczej. Odnosząc się do ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, organ podniósł, iż dokument ten nie jest aktem prawa miejscowego. Ustalenia Studium nie zmieniają przeznaczenia omawianych nieruchomości i tym samym nie mają w przedmiotowej sprawie mocy wiążącej dla Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, są one natomiast wiążące dla gminy przy uchwalaniu planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie organu, skoro wnioskowane grunty obejmują grunty orne, łąki trwałe, lasy oraz rowy, poza sporem pozostaje fakt, iż przedmiotowy grunt ma charakter rolny i winien być wykorzystywany z godnie z jego przeznaczeniem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie prowadzonego przez Ministra Rolnictwa postępowania w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na nabycie nieruchomości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy przez WSA lub ewentualnie przekazanie sprawy Ministrowi do ponownego rozpoznania.
Skarżąca zarzuciła: .
1. naruszenie przepisów prawa tj. art. l ust. la ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 178)), poprzez wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowienia utrzymującego w mocy sprzeciw na nabycie nieruchomości przez skarżącego z naruszeniem 14 dniowego ustawowego terminu przewidzianego przez ustawodawcę na zgłoszenie takiego sprzeciwu, co oznacza, że zgłoszenie sprzeciwu z uwagi na fakt jego dokonania po terminie pozostaje nieskutecznym;
2. naruszenie art. 23 ust. l pkt 8) ustawy z dnia 4 września 1997 r. — o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2007, Nr 65, poz. 437ze zm.) poprzez odmowę zastosowania, polegające na pominięciu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi podczas rozstrzygania sprawy interesu mieszkańców Gminy W. w zakresie rozwoju przedsiębiorczości, w szczególności poprzez odmowę -wspierania pozarolniczej formy aktywności zawodowej i gospodarczej mieszkańców gminy, co przejawia się w tym, iż w/w organ administracji publicznej pominął w zupełności takie okoliczności sprawy jak to, że planowana przez skarżącego inwestycja wpłynie na wzrost zatrudnienia w gminie, dostarczy wpływy z podatków lokalnych, może mieć znaczenie na przyciągnięcie do Gminy W. kolejnych inwestorów, uatrakcyjni pozycję gospodarczą gminy, itp.;
3. naruszenie przepisów prawa tj. art. 9 ust. l w zw. z ust. 4 tego przepisu - ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717), poprzez przyjęcie, iż uchwalone przez radę gminy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie wywiera żadnego wpływu na planowaną zmianę przeznaczenia gruntów;
4. naruszenie przepisów prawa tj. art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez odmowę stosowania, polegające na przyjęciu, iż wiążące prawnie pozostają postanowienia dotyczące przeznaczenia nieruchomości określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc obowiązującą z mocy prawa w dniu 31 grudnia 2003 r., w sytuacji gdy uchwalone przez radę gminy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy przewiduje zmianę przeznaczenia przedmiotowych gruntów - z gruntów rolnych na grunty z przeznaczeniem na usługi oraz logistykę tj. na działalność zgodną z planowaną przez skarżącego inwestycją;
5. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), poprzez odmowę stosowania tj. niepodjęcie jakichkolwiek działań w zakresie wyjaśnienia podstawowych okoliczności sprawy, w szczególności nie zbadanie takich okoliczności sprawy, jak to jakie jest planowane przeznaczenie nieruchomości określone w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, w jaki sposób planowana inwestycja wpłynie na rozwój gminy, życie mieszkańców, wzrost zatrudnienia, zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej gminy, a także tego, czy na przedmiotowych nieruchomościach prowadzona jest obecnie jakakolwiek działalność rolna, w jakim stanie- pod kątem możliwości produkcji rolnej - znajdują się przedmiotowe nieruchomości, co oznacza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie tylko nie dokonał należytego zbadania oraz wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, lecz również nie uwzględnił ani słusznego interesu skarżącej ani interesu społecznego, a tym samym działał w sposób niepożądany, niezasadny oraz z naruszeniem przepisów prawa;
6. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 kpa, poprzez odmowę stosowania, polegające na przyjęciu, iż preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. — o kształtowaniu ustroju rolnego jest podmiot będący rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, przy czym żaden przepis w/w ustawy nie przewiduje tego rodzaju okoliczności, a ponadto ustawa ta ani nie ogranicza ani nie zakazuje nabywania nieruchomości rolnych przez podmioty nieprowadzące działalności rolnej, co oznacza, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działał z naruszeniem prawa;
7. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 12 kpa, poprzez odmowę stosowania, polegające na tym, iż działanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie było mało wnikliwe, w szczególności organ ten nie zbadał podstawowych okoliczności faktycznych sprawy tj. tego jakie jest planowane przeznaczenie nieruchomości przez Gminę, w jaki sposób zagospodarowane są obecnie nieruchomości objęte wnioskiem, w jaki sposób planowana inwestycja wpłynie na działalność życia mieszkańców Gminy W., jaki będzie wpływ inwestycji na poprawę wizerunku oraz rozwój gospodarczy Gminy W., które to zaniedbania organu administracji publicznej wpłynęły w sposób niekorzystny zarówno na sytuację prąwno-faktyczną mieszkańców gminy, jak i skarżącego;
8. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 35 § 3 kpa, poprzez odmowę stosowania, polegające na nie załatwieniu sprawy w postępowaniu odwoławczym w terminie jednego miesiąca, licząc od dnia uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 15 listopada 2007 r., które nastąpiło w dniu 15 lutego 2008 r. uchylającego poprzednie postanowienie w przedmiocie podtrzymania sprzeciwu w sprawie nabycia nieruchomości przez skarżącego oraz załatwienie sprawy dopiero po upływie ok. jednego roku w drodze wydania zaskarżonego postanowienia, a tym samym dopuszczenie się sprzecznego z prawem oraz zupełnie nieuzasadnionego wydłużenia postępowania administracyjnego;
9. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 11 kpa, poprzez odmowę stosowania, polegające na nie wyjaśnieniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przesłanek leżących u podstaw zgłoszenia sprzeciwu, w szczególności organ ten wskazał jedynie, że planowana przez skarżącego inwestycja jest sprzeczna z interesami rolnictwa, przy czym organ nie wskazał ani tego jaki interes rolnictwa ulegnie pogorszeniu ani nawet tego na czym owa sprzeczność polega, a ponadto nie przedstawił żadnych racjonalnych argumentów w tym zakresie, co oznacza, iż zgłoszony sprzeciw nacechowany jest dużą dozą subiektywnej uznaniowości, przy jednoczesnym braku uwzględnienia obiektywnych przesłanek, które mogłyby ewentualnie stanowić uzasadnienie dla zgłoszenia sprzeciwu;
W obszernym uzasadnieniu strona rozwinęła postawione na wstępie zarzuty i generalne motywy skargi, przytaczając takie argumenty, które podniosła już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Sąd administracyjny badając zaskarżony akt administracyjny ustala, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, iż jest ona nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758), nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i administracji, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi.
Przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zakreślają merytorycznego zakresu oceny Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, niemniej dotyczyć ona powinna tych aspektów sprawy, które wiążą się z zadaniami organu orzekającego, czyli w tym konkretnym wypadku szeroko pojętymi zagadnieniami z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa. Taki zakres badania wniosku przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi wyznacza art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 159, poz. 1548 ze zm.), zgodnie z którym dział rozwój wsi obejmuje m. in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne. Minister obligowany jest więc dokonać oceny zamiaru wnioskodawcy co do charakteru planowanej działalności pod kątem gospodarki rolnej. Na powyższe kwestie trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu.
Minister zobligowany jest więc dokonać oceny transakcji pod kątem leżących w jego kompetencjach ustawowych: kształtowania ustroju rolnego państwa i ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne. Ponieważ ustawodawca przewidział możliwość nabywania przez cudzoziemców nieruchomości rolnych i nie wskazał, że mogą być one nabywane wyłącznie w celu prowadzenia działalności rolniczej, a jedynie poddał tego rodzaju transakcje kontroli ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oraz wskazał w art. 1a ust. 6 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, że nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo z zachowaniem przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, to właśnie minister powinien w każdym konkretnym stanie faktycznym rozważyć czy przeniesienie własności wskazanej nieruchomości rolnej nie jest sprzeczne z powierzoną mu ochroną gruntów przeznaczonych na cele rolne albo z kształtowaniem ustroju rolnego państwa.
W niniejszej sprawie minister dokonał takiej oceny wskazując przyczyny zajętego w sprawie negatywnego stanowiska.
Będące przedmiotem kontroli Sądu postanowienie podejmowane było w ramach tzw. uznania administracyjnego. W takiej sytuacji kontrola legalności rozstrzygnięć uznaniowych, sprawowana przez sądy administracyjne, polega w szczególności na sprawdzeniu czy podjęte rozstrzygnięcie poprzedzone zostało prawidłowym postępowaniem oraz czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego. Z kolei ocena Sądu Wojewódzkiego, sprowadza się do ustalenia, czy zaskarżonemu postanowieniu można postawić zarzut naruszenia przepisów procesowych oraz przekroczenia granic uznania administracyjnego, a ponadto stwierdzenia czy znajduje ona oparcie w materiale dowodowymi i czy oceny tej nie podważają zarzuty skargi rozpatrywanej przez Sąd.
Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z wypisu z rejestru gruntów, przedmiotowa nieruchomość o pow. 16,9917 ha, położona w miejscowości W., obejmująca działki oznaczone nr nr [...] ma charakter rolniczy ( grunty orne (RIVa, RV, RVI), łąki trwałe (LV, LVI), lasy (LslV) oraz rowy (W) ).
Nieruchomość ta winna być zatem wykorzystana rolniczo.
Prowadzenie działalności rolniczej zdefiniowane zostało w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2003 r., Nr 64, poz. 592), jest nią prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na przedmiotowym gruncie skarżąca zamierza prowadzić działalność gospodarczą polegającą na budowie centrum logistycznego. Planowana przez skarżącą działalność nie jest więc działalnością rolniczą.
W tym kontekście, jako nie przekraczającą granic swobodnej oceny dowodów uznać należy ocenę organu, iż skarżąca nie zapewni prowadzenia gospodarki rolnej na przedmiotowej nieruchomości rolnej.
Wbrew zarzutom skargi, bez wpływu na ocenę rolnego charakteru wnioskowanego gruntu pozostaje przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości rolnej w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest aktem prawa miejscowego, nie zmienia przeznaczenia wnioskowanych nieruchomości i tym samym ustalenia Studium nie mają w przedmiotowej sprawie mocy wiążącej dla Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jest ono natomiast wiążące dla gminy przy uchwalaniu planu zagospodarowania przestrzennego. Równocześnie wskazać należy, iż w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wnioskowanych terenów (dla omawianych nieruchomości nie została również wydana decyzja o warunkach zabudowy), brany jest pod uwagę charakter gruntu określony w ewidencji gruntów. Zgodnie z jej ustaleniami wnioskowane nieruchomości obejmują grunty orne, łąki trwałe, lasy oraz rowy, poza sporem pozostaje zatem fakt, iż przedmiotowy grunt ma charakter rolny i winien być wykorzystywany zgodnie z jego przeznaczeniem.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z ogólnymi regułami postępowania, organ wydając postanowienie bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w chwili wydania orzeczenia.
Zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze może odbyć się tylko w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skoro zgodnie z wypisem z rejestru gruntów przedmiotowe działki stanowią użytki rolne należy uznać, iż cel ich nabycia - budowa centrum logistycznego jest w sposób oczywisty sprzeczny z rolniczym charakterem tych działek. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo oparł się na kryterium zgodności planowanych inwestycji z interesami rolnictwa (racjonalnej gospodarki rolnej), przy uwzględnieniu rolnego charakteru objętej wnioskiem nieruchomości wynikającego z obowiązujących obecnie aktów prawnych.
W ocenie Sądu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłaszając sprzeciw w omawianej sprawie działał w granicach administracyjnego uznania, kierując się aktualnymi preferencjami prowadzonej przez siebie polityki rolnej. Chybione są zatem zarzuty naruszenia przepisów art. 9 ust. 1 i 4 oraz art. 87 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Chybiony są również zarzut naruszenia przepisu art. 1 ust. 1a cyt. ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia 14 dniowego ustawowego terminu przewidzianego przez ustawodawcę na zgłoszenie sprzeciwu należy zauważyć, iż ww. termin został zachowany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1a cyt. wyżej ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców sprzeciw jest wyrażany, w drodze postanowienia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wystąpienia ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Stosowne wystąpienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło w przedmiotowej sprawie do Kancelarii Głównej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 8 września 2006r. Rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (w formie sprzeciwu) z dnia [...] września 2006r. wysłane zostało do stron postępowania w dniu 19 września 2006r. (co potwierdza data na pieczęci Kancelarii Głównej MRiRW). Zatem brak jest podstaw do uznania, że ustawowy, 14-dniowy termin nie został zachowany.
Bez znaczenia dla zachowania wymogów cyt. przepisu pozostaje natomiast termin rozpatrzenia środków odwoławczych wniesionych przez stronę od wydanego w określonym w art. 1 ust. 1a ustawy terminie 14 dni postanowienia (sprzeciwu).
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów, nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, m.in. braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz ustosunkowania się do wszystkich argumentów podniesionych przez skarżącą jak również naruszenia zasady przekonywania stron czy też zasady szybkości postępowania oraz przekroczenia terminu określonego w art. 35 § 3 kpa.
Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a, podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza, że co prawda uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odnosi się do wszystkich podnoszonych przez skarżącą argumentów, to jednak organ w sposób czytelny wskazał przesłanki, jakimi się kierował zgłaszając sprzeciw na udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło