II GZ 33/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 13 listopada 2009 r.; sygn. akt I SA/Kr 1304/09 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] czerwca 2009 r.; nr [...] w przedmiocie przyznania jednolitej płatności obszarowej do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z 13 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1304/09, odmówił P. F. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] czerwca 2009 r., nr [...], w przedmiocie przyznania jednolitej płatności obszarowej do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Sąd stwierdził, że nie została spełniona przesłanka warunkująca przywrócenie terminu, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu. Uzasadniając swój wniosek skarżący podkreślił, że nie przebywał w miejscu dostarczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi. Sąd zauważył jednak, że przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków została skierowana do skarżącego na adres podany w skardze. Została ona również skutecznie doręczona, gdyż pismo odebrała żona skarżącego, tak więc siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków skargi rozpoczął bieg. Fakt przebywania skarżącego poza miejscem zamieszkania w miejscu, gdzie nie było zasięgu telefonicznego, nie może być uznany za okoliczność, która świadczy o braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu. Przewidując, iż przez dłuższy okres będzie przebywał poza miejscem zamieszkania skarżący mógł zawiadomić Sąd, iż w danym okresie przesyłki należy doręczać na inny adres niż wskazany w skardze. Ponadto w gestii skarżącego, jako inicjatora postępowania sądowego, było posiadanie aktualnych informacji na temat sprawy, a pobyt poza miejscem zamieszkania nie stanowił przeszkody uniemożliwiającej uzyskanie informacji o przebiegu postępowania, jak i nie stanowił przeszkody w podejmowaniu czynności. Sąd podkreślił, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, iż od 11 do 16 października 2009 r. opuszczenie gospodarstwa, w którym przebywał, uniemożliwiły mu silne opady śniegu. Okoliczność ta jednak zaistniała po 8 października 2009 r., kiedy to upłynął termin do uzupełnienia braków skargi i nie mogła mieć wpływu na jego uchybienie. Strona postępowania nie dołożyła zatem, zdaniem Sądu, wszelkiej możliwej staranności, jakiej należało od niej oczekiwać. W zażaleniu na powyższe postanowienie P. F. wskazał, że przesłał do ARiMR w K. podpisaną skargę w terminie. Nie mógł spodziewać się, że ARiMR złoży do Sądu skargę niekompletną i w związku z tym nie mógł przewidzieć przesłania przez Sąd wezwania do usunięcia braków formalnych, a tym bardziej go oczekiwać. Ponadto skarżący podkreślił, że są w Polsce miejsca, gdzie nie ma zasięgu telefonicznego, a niespotykane opady śniegu pozbawiają mieszkańców prądu, wody i przejezdnych dróg. W związku z powyższym skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie zażalenia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKW 273/99, OSNAP 2000, Nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Odnosząc powyższe uwagi do zachowania skarżącego należy podzielić ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności braku winy w niedochowaniu terminu. W rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia terminu był wyjazd skarżącego do gospodarstwa rolnego w góry, gdzie, jak twierdził, brak było zasięgu telefonicznego, co uniemożliwiło mu skontaktowanie się z żoną i uzyskanie informacji na temat konieczności uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że brak zasięgu telefonicznego nie mógł być przesłanką braku winy skarżącego, który miał możliwość opuszczenia gospodarstwa i skontaktowania się z rodziną. W taki właśnie sposób skarżący dowiedział się o wezwaniu Sądu. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, opady śniegu, które rzekomo uniemożliwiły opuszczenie gospodarstwa, wystąpiły pomiędzy 11 a 16 października 2009 r., natomiast ostatni dzień terminu na uzupełnienie braków przypadał na 8 października 2009 r. Ponadto należy podkreślić, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności strony jej interesy nie doznały uszczerbku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 2004 r., FZ 13/04). Skarżący wyjeżdżając w góry, gdzie jak twierdzi, nie ma telefonu, energii elektrycznej i utrudniona jest komunikacja drogowa i wiedząc, że będzie przez dłuższy czas przebywać poza miejscem zamieszkania, mógł ustanowić pełnomocnika do reprezentowania w sprawie podczas jego nieobecności. Zauważyć należy, iż pełnomocnikiem strony może być także inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony postępowania oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne (art. 35 § 1 p.p.s.a.). Tym samym, skarżący mógł ustanowić pełnomocnikiem jedną z osób najbliższych, w szczególności żonę, która odebrała wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.