I OZ 1168/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt II SAB/Wa 108/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L. J. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie zarządzenia przerwy w wykonywaniu czynności przez referendarza sądowego, rozwiązania stosunku pracy oraz wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do referendarza sądowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt II SAB/Wa 108/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił L. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. J. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie zarządzenia przerwy w wykonywaniu czynności przez referendarza sądowego, rozwiązania stosunku pracy oraz wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do referendarza sądowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że L. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie zarządzenia przerwy w wykonywaniu czynności przez referendarza sądowego, rozwiązania stosunku pracy oraz wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do referendarza sądowego. Wskazał, że wydane przez Ministra Sprawiedliwości postanowienie z dnia [...] maja 2009 r. sygn. [...] nie odnosi się do wyżej wskazanych kwestii. Jednocześnie w skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Sąd podniósł, iż skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może być ona uwzględniona. Możliwość zaskarżenia bezczynności organów administracji ograniczona jest zakresem przedmiotowym zawartym w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na: - decyzje administracyjne; - postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; - postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; - inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; - pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; Oraz bezczynność organów w wyżej wymienionych przypadkach. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie zachodzi oczywista bezzasadność skargi, bowiem kwestie mianowania, odpowiedzialności dyscyplinarnej, czy wydalenia z pracy referendarza sądowego uregulowane są w dziale IV ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.). Z przepisów tych wynika, że sprawy dotyczące stosunku pracy referendarzy sądowych nie są załatwiane decyzjami administracyjnymi, postanowieniami, ani innymi aktami, podlegającymi kontroli sądów administracyjnych. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył L. J., wnosząc o zmiane zaskarżonego orzeczenia i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz nakazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie bezzwłocznego wyznaczenia terminu rozprawy celem rozpoznania skargi. W zażaleniu podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji pochopnie uznał skargę jako oczywiście bezzasadną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy ustawodawca uzależnił od spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą z nich reguluje art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", który uzależnia przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Druga z przesłanek została określona treścią art. 247 p.p.s.a. i ma charakter negatywny. Oznacza to, że jej wystąpienie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy chociażby spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji wskazał jedynie ogólnikowo, iż z przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych nie wynika, aby sprawy dotyczące stosunku pracy referendarzy sądowych podlegały kontroli sądów administracyjnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie powyższe, wymaga jednak dokonania analizy przepisów cyt. ustawy i ustalenia trybu i organu, bądź sądu właściwego do rozpoznania w/w spraw. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.