V SA/Wa 1102/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2009 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej; oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] czerwca 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W. w wyniku złożenia przez P. P. odwołania utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lutego 2008 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2004r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...].03.2000r. na podstawie JDA SAD nr [...] dokonano zgłoszenia celnego wnioskując o objęcie sprowadzonego z N. samochodu ciężarowego [...], wyprodukowanego w 1998r., nr podwozia [...], o pojemności 3908 ccm, procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego załączono m.in. rachunek nr [...] z dnia [...].03.2000r. na kwotę [...], ocenę techniczną nr [...] z dnia [...].03.2000r. oraz deklarację wartości celnej. Ww. zgłoszenie celne zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001 nr 75, poz.802 ze zm.), co spowodowało z mocy prawa objęcie sprowadzonego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Postanowieniem z dnia [...].03.2002r. organ celny I instancji wszczął z urzędu postępowanie, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...].02.2003r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość przedmiotowego towaru w oparciu o cenę z katalogu INFO-EKSPERT Część B z marca 2000r. W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją nr [...] z dnia [...].05.2004r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu l instancji. Na powyższą decyzję Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 września 2004r., sygn. akt V S.A./Wa 1701/04 odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych. Powyższe postanowienie stało się prawomocne w dniu 20 listopada 2004r. W dniu [...].07.2005r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ww. zgłoszenia celnego i decyzją z dnia [...].10.2005r. określił kwotę podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie jako skierowanej do niewłaściwej osoby. Dyrektor Izby Celnej w W., decyzją nr [...] z dnia [...].12.2005r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na powyższą decyzję Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 4 października 2006r., sygn. akt III S.A./Wa 474/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Powyższe postanowienie stało się prawomocne w dniu 14 listopada 2006r. Pismem z dnia [...].04.2007r., uzupełnionym w dniu [...].07.2007r. Skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z dnia [...].05.2004r. Decyzją nr [...] z dnia [...].02.2008r. Dyrektor Izby Celnej w W., działając w oparciu o art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności swojej decyzji nr [...] z dnia [...].05.2004r. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i decyzją z [...] czerwca 2009r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił m.in., iż obowiązkiem organu celnego, do którego wpływa wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji jest przede wszystkim ustalenie, czy termin określony przez ustawodawcę w art. 2652 Kodeksu celnego został zachowany. Wszczęcie postępowania bowiem w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji celnej może nastąpić w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz.u. z 2005r., Nr 8, poz.60 ze zm.), lecz jedynie w terminie zakreślonym w art. 2652 Kodeksu celnego, tj. przed upływem 3 lat od powstania długu celnego. Jak dalej podkreślił Dyrektor Izby, trzyletni termin przewidziany przez art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego dla dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji został wprowadzony przez ustawodawcę dla bezpieczeństwa obiegu prawnego, jak i utrwalenia rozstrzygnięć organów celnych. Termin wskazany w omawianym przepisie jest terminem zawitym i jego przekroczenie ma ten skutek, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Organ odwoławczy podkreślił, iż w niniejszej sprawie zgłoszenie celne zawarte w JDA SAD nr [...] zostało przyjęte przez organ celny w dniu [...].03.2000r. i w tym dniu wobec towaru będącego przedmiotem ww. zgłoszenia celnego powstał dług celny. Zatem wniosek Strony z dnia [...].04.2007r., uzupełniony pismem z dnia [...].07.2007r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z dnia [...].05.2004r., który wpłynął do Dyrektora Izby Celnej w W. w dniu [...].04.2007r. został złożony po terminie określonym w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, tj. po upływie trzech lat od powstania długu celnego ([...].03.2000r.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji bądź jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny. W motywach skargi wskazał, iż w sprawie jest wiele wątpliwości i niejasności, których wyjaśnienie jest konieczne dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem dowodów w postaci postanowienia Prokuratury Rejonowej w P. o umorzeniu śledztwa, w którym stwierdzono, że podpisy na deklaracjach celnych zostały sfałszowane i nie należały do Skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Sąd administracyjny badając zaskarżony akt administracyjny ustala, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Dyrektora Izby Celnej w W., w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, dlatego też skargę jako niezasadną oddalił. Na wstępie wskazać należy, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może być wszczęte z urzędu lub na wniosek strony. Wszczęcie postępowania w tym ostatnim przypadku następuje w momencie wpływu wniosku do właściwego organu. Zgodnie z treścią art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1. żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2. sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. Z brzmienia powyżej cytowanego przepisu wynika, iż wymienione negatywne przesłanki uniemożliwiające wszczęcie postępowania nie stanowią katalogu zamkniętego. Określenie bowiem "w szczególności" oznacza, iż ustawodawca dopuszcza odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji również z innych przyczyn. W takiej sytuacji - mając na uwadze zasadę zaufania obywateli do organów administracji (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) - organ winien wyraźnie takie przyczyny wskazać i uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie w sposób wyczerpujący i przekonywający. W kontrolowanej sprawie Dyrektor Izby Celnej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej własnej, na podstawie art. 2652 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, do spraw dotyczących długu celnego stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie zatem do zacytowanej normy przejściowej zawartej w powyższym przepisie, w rozpatrywanej sprawie, w której dług celny powstał w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. [...] marca 2000 r., zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.). Na mocy art. 262 Kodeksu celnego, zgodnie z którym do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego - w rozpoznawanej sprawie znajduje zastosowanie zasada trwałości decyzji, wyrażona w art.128 Ordynacji podatkowej. Odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznych, jako rozwiązania stanowiące wyjątek od zasady, podlegają wykładni ścisłej. Podważenie trwałości decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w określonym trybie, przy zastosowaniu którego organ obowiązany jest do przestrzegania zasad ogólnych postępowania. Oznacza to, iż w przypadku wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie celnej w trybie stosownych przepisów Ordynacji podatkowej, należy w pierwszym rzędzie uwzględnić właściwe przepisy proceduralne, odnoszące się do tego nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji administracyjnych, wynikające z Kodeksu celnego. Przepis art. 2652 Kodeksu celnego jest bowiem przepisem szczególnym dotyczącym stwierdzenia nieważności, zawierającym samodzielne uregulowanie, niezależnie od przepisów Ordynacji podatkowej. Obowiązkiem organu celnego, do którego wpływa wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji jest przede wszystkim ustalenie, czy termin określony przez ustawodawcę w art. 2652 Kodeksu celnego został zachowany . Powyższe oznacza, iż wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie celnej mogłoby nastąpić w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, lecz jedynie w terminie zakreślonym w art. 2652 Kodeksu celnego, tj. przed upływem 3 lat od powstania długu celnego. Zasadnie Dyrektor Izby zwrócił uwagę, iż przepis art. 2652 Kodeksu celnego nie definiuje użytego w nim określenia "dnia powstania długu celnego". A zatem dzień ten musi być ustalony odrębnie dla każdego przypadku powstania długu celnego, stosownie do przepisów art. 209-220 Kodeksu celnego. W świetle generalnej zasady wyrażonej w art. 208 Kodeksu celnego dług celny powstaje w wypadkach określonych w dziale II tytuł VII Kodeksu celnego. Przepis ten ustanawia zasadę wyłączności ustawowych przesłanek powstania długu celnego, a więc także przesłanek dotyczących dnia, w którym zaistnienie okoliczności stanowiących przedmiot regulacji przepisów zawartych w dziale II tytułu VII Kodeksu celnego powoduje powstanie długu celnego. Stosownie do postanowień art. 209 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 209 § 2 Kodeksu celnego). Z tą datą powstaje dług celny rozumiany, zgodnie z treścią art. 3 § 1 Kodeksu celnego, jako powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych . Jak wynika z akt administracyjnych, zgłoszenie celne zawarte w JDA SAD nr [...] zostało przyjęte przez organ celny w dniu [...].03.2000r. i w tym dniu wobec towaru będącego przedmiotem ww. zgłoszenia celnego powstał dług celny. Niewątpliwie zatem wniosek Skarżącego z dnia [...].04.2007r., uzupełniony pismem z dnia [...].07.2007r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z dnia [...].05.2004r., który wpłynął do Dyrektora Izby w dniu [...].04.2007r. został złożony po terminie określonym w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, tj. po upływie trzech lat od powstania długu celnego ([...].03.2000r.). Wyjaśnienia wymaga, iż termin wskazany w omawianym przepisie jest terminem zawitym i jego przekroczenie ma ten skutek, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Dlatego też stanowisko organu dotyczące zaistnienia formalnoprawnych przeszkód wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej należy uznać za prawidłowe. Wobec powyżej wskazanych okoliczności nie było możliwe przeprowadzenie przez organ celny postępowania, co do merytorycznego badania przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Tym samym podnoszone przez Stronę okoliczności, iż nigdy nie był właścicielem samochodu marki [...], rok produkcji 1998 oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej w P. nr [...] z dnia [...].05.2006r. umarzające śledztwo w sprawie podrobienia podpisu na dokumencie SAD nr [...] z dnia [...].03.2000r., nie stanowią podstawy do oceny zasadności złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, albowiem dotyczą sfery materialnoprawnej. Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy, iż Skarżący we wniosku z [...].04.2007r. wskazał na okoliczność istnienia nowych dowodów w sprawie. W uzupełnieniu ww. wniosku wskazał na art.247 Ordynacji podatkowej, powołując się jednocześnie na przesłankę wznowienia postępowania, określoną w art.240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Organ pomimo, iż zobowiązany był do ustalenia podstawy wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym, nie uczynił tego. Tym niemniej powyższe nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, z uwagi na to, że 3-letni termin, o którym mowa w art.265 2 Kodeksu celnego dotyczy zarówno nie wszczynania bądź odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jak i nie wznawiania postępowania. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.