II OSK 782/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia del. WSA Maciej Dybowski /spr./ Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I. E. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 687/09 w sprawie ze skargi I. E. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 687/09 (dalej wyrok z 17 listopada 2009 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę I. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok ów zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, na podstawie art. 134 k.p.a., postanowieniem z [...] lipca 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. i I. F. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Zagórz z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2009 r.), odmawiającej wznowienia postępowania w przedmiocie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że zaskarżoną decyzję doręczono odwołującym się w dniu 10 czerwca 2009 r. Odwołanie złożono za pośrednictwem poczty w dniu 26 czerwca 2009 r., podczas gdy 14-dniowy termin na złożenie tego środka upływał z dniem 24 czerwca 2009 r. O terminie i sposobie wnoszenia odwołania strony zostały prawidłowo pouczone w decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w takich okolicznościach jest zobowiązany stwierdzić uchybienie terminu na wniesienie odwołania, co uniemożliwia załatwienie sprawy co do istoty. Z postanowieniem nie zgodził się I. F., składając na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze stwierdził, że w ustalonym przez organ dniu doręczenia przesyłki (10 czerwca 2009 r.) przez cały dzień, w tym także w godzinach urzędowania placówki pocztowej, przebywał w pracy, co odpowiednio udokumentował. Nie mogło więc wówczas dojść do doręczenia. Skarżący przyznał równocześnie, że adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ("10/09 2009 r."), została zamieszczona omyłkowo, gdyż decyzja przekazana placówce oddawczej 10 czerwca 2009 r. nie mogła być doręczona we wrześniu. Uważa, że decyzję doręczono mu 12 czerwca 2009 r., kiedy to przebywał w domu. W ocenie skarżącego sprawa winna zostać załatwiona merytorycznie, a nie formalnie, tym bardziej, że przeciąga się już od 5 lat. To Burmistrz zasugerował Kolegium przekroczenie terminu na wniesienie odwołania. Organy zmusiły go do wniesienia skargi, narażając na niepotrzebne koszty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Motywując rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w szczególności podniósł, że stosownie do art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ([j.t.] Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zd. pierwsze); postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (zd. drugie). Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest rozstrzygnięciem związanym. Oznacza to, że o ile strona nie dochowała terminu na złożenie tego środka prawnego, organ odwoławczy ma bezwzględny obowiązek wydania takiego rozstrzygnięcia procesowego. Wydanie decyzji rozpatrującej odwołanie mimo uchybienia terminowi na wniesienie odwołania stanowiłoby w takim przypadku rażące naruszenie prawa i obarczałoby tak wydaną decyzję wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Bezspornym jest na tle rozpatrywanej sprawy, że skarżący uchybił terminowi na wniesienie odwołania. Zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu w dniu 10 czerwca 2009 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Odwołanie złożono w urzędzie pocztowym w dniu 26 czerwca 2009 r. Prawidłowo ustalił organ odwoławczy, że 14-dniowy termin na złożenie odwołania upływał z dniem 24 czerwca 2009 r. O terminie i sposobie wnoszenia odwołania skarżący został prawidłowo pouczony w decyzji organu pierwszej instancji. Nie mogą zasługiwać na uwzględnienie zawarte w skardze argumenty, że do odebrania przesyłki w dacie wynikającej ze zwrotnego potwierdzenia nie doszło z powodu przebywania skarżącego w pracy. Obalenie tego dowodu mogłoby nastąpić, gdyby zostało wykazane, że podpis widniejący na zwrotnym potwierdzeniu odbioru został zamieszczony przez inną niż skarżący osobę, a tak przecież nie było. Fakt, że skarżący przebywał w domu w dniu 12 czerwca 2009 r. nie jest dostateczny dla obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru z zamieszczoną przez pracownika urzędu pocztowego adnotacją. Bez znaczenia też dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia pozostać muszą twierdzenia skarżącego, że sprawa przeciąga się już od 5 lat i winna zostać załatwiona merytorycznie, a nie formalnie. W ocenie Sądu I instancji wydanie rozstrzygnięcia procesowego było prawidłowe i zasługuje na akceptację. Skargę kasacyjną od wyroku złożył I. F., reprezentowany przez radcę prawnego W. H., zaskarżając ów wyrok w całości i zarzucając: naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik niniejszej sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 106 § 3 i 5 w zw. z art. 232, art. 234 i art. 247 k.p.c. przez nieuwzględnienie przedstawionych przez skarżącego dowodów z dokumentów, nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających żądanych przez skarżącego oraz nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy gdyż przedstawione i "przeprowadzone" (s. 2 skargi kasacyjnej) przez Sąd dowody zmierzały do obalenia domniemania prawnego z jakiego korzysta dokument urzędu pocztowego. Mając na uwadze powyższy zarzut, kasator wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Zakres rozpoznawania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez wskazanie postaw kasacyjnych. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zadaniem zostały przez Sąd naruszone (art. 174 i art. 176 p.p.s.a.). Wskazanie naruszonych przepisów winno nastąpić przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a., kasator ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną nie może precyzować zarzutów ani ich konkretyzować, nie może też domniemywać, który przepis prawa Skarżący miał na uwadze podnosząc określony zarzut. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Niezasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci opisanej w skardze kasacyjnej (art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił oceny skarżącego co do naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 i 5 (zapewne p.p.s.a., choć kasator tego wprost nie formułuje) w zw. z art. 232, art. 234 i art. 247 k.p.c. Skarżący nie podważył skutecznie wiarygodności dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.), potwierdzającego datę doręczenia decyzji z [...] czerwca 2009 r., jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, a w konsekwencji stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzono. Domniemanie to może być oddalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie., że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił zebrane w sprawie dowody i należycie ustalił stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Ów stan faktyczny nie różni się od stanu faktycznego, ustalonego w zaskarżonym postanowieniu. Zebrane w sprawie dowody dawały w pełni podstawę dla dokonania zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji opatrzony jest pieczęcią okrągłą placówki nadawczej (Zagórz 05060913) – co oznacza, że decyzję z [...] czerwca 2009 r. nadano w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w Zagórzu dnia 05 czerwca 2009 r. o godz. 13 (tak samo jak do M. Mielnika; k. 8v na k. 2 decyzji z [...] czerwca 2009 r. w aktach administracyjnych). Z kolei placówka oddawcza opatrzyła zwrotkę pieczęcią okrągłą (Dobra k. Szczecina 10060910) – co oznacza, że zwrotne potwierdzenie odbioru polska placówka pocztowa operatora publicznego w Dobrej k. Szczecina nadała do Zagórza dnia 10 czerwca 2009 r. o godz. 10 – już po opatrzeniu jej osobistym podpisem przez I. F. i omyłkowo wpisaną przezeń datą ("10/09 2009 r."). Trafnie Sąd I instancji ustalił, że omyłka nie dotyczy dnia doręczenia (10 dzień miesiąca), lecz jedynie jest obarczona tzw. "czeskim błędem" w oznaczeniu miesiąca (winien być "06" – czyli czerwiec, nie zaś "09" – jako "wrzesień"). Prawidłowe ustalenie daty złożenia podpisu przez I. F. i daty na dowodzie doręczenia decyzji z [...] czerwca 2009 r. wynikało z zestawienia daty doręczenia decyzji na pieczęci placówki oddawczej i daty naniesionej przez samego I. F., który jedynie "odwrócił" cyfrę 6, pisząc ją jako "9". Za takimi prawidłowymi ustaleniami przemawia także chronologia zdarzeń – decyzja z [...] czerwca 2009 r., nadana została w Zagórzu 05 czerwca 2009 r., doręczono ją I. F. dnia 10 czerwca 2009 r., i w tym dniu zwrócono do placówki nadawczej; I. F. nadał odwołanie w placówce pocztowej w dniu 26 czerwca 2009 r. (dokumenty w aktach administracyjnych). Także z informacji Naczelnika Urzędu Pocztowego w Dobrej k. Szczecina (która też jest dokumentem urzędowym; art. 76 § 1 k.p.a.), udzielonej w postępowaniu administracyjnym na pytanie Kierownika Referatu Architektury, Gospodarki Nieruchomościami i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta i Gminy w Zagórzu wynika, że przesyłka adresowana do I. F., została odebrana przez adresata w dni.[u] "10.06.09 r." (k. 1 akt administracyjnych). Żaden z dowodów naprowadzanych przez I. F., nie prowadził do ustalenia, że decyzja z [...] czerwca 2009 r. była doręczona adresatowi dnia 12 czerwca 2009 r. Nietrafnie kasator upatruje błędu "urzędnika, pracownika poczty" (którego to błędu nie wykazał), a pomija własny błąd skarżącego (który to błąd ograniczał się jedynie do odwrócenia liczby w oznaczeniu miesiąca). Tym samym – po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów (w tym z dokumentu urzędowego, art. 244 § 1 k.p.c.) – data doręczenia przesyłki jest datą nie budzącą wątpliwości i prawidłowo ustaloną. Dowody przedkładane przez skarżącego owych ustaleń nie podważyły (art. 252 k.p.c.; skarżący nie prowadził żadnych dowodów przeciwko informacji Naczelnika Urzędu Pocztowego w Dobrej k. Szczecina). Kasator formułując profesjonalnie zarzut, nie stawia zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 i art. 252 k.p.c. (s. 2 skargi kasacyjnej), co czyni skargę kasacyjną w tym zakresie nieskuteczną. Sąd Administracyjny nie ma obowiązku prowadzenia dowodów, bowiem strona obowiązana jest naprowadzać dowody w postępowaniu administracyjnym. Ustawodawca umożliwił Sądowi Administracyjnemu jedynie prowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów i to wyłącznie wówczas, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości, zatem Sąd I instancji nie naruszył art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd (jeszcze z okresu sprzed nowelizacji k.p.c. z 1996 i 2000 r., przywracających kontradyktoryjność postępowania sądowego), że sąd nie ma obowiązku zbierania dalszych dowodów z urzędu, jeśli zebrany w sprawie materiał jest dostateczny do jej rozstrzygnięcia (wyrok SN z 8.7.1980 r., I Cr 75/80, OSNC 1981 r., nr 2-3, poz. 36, akceptowany przez: K. Piaseckiego w: "Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem" W. Pr. 1989 r. t. 2 s. 411 uw. 1 i T. Erecińskiego w: "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz" LexisNexis 2009 t. 1 s. 679 uw. 11; także s. 674-675 uw. 1). Całkowicie chybionym jest zarzut "iż skarżący nie został przesłuchany przez sąd jako strona" (s. 5 skargi kasacyjnej) - art. 106 § 3 p.p.s.a. wyklucza prowadzenie dowodu z zeznań stron przed Sądem Administracyjnym. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną jako bezzasadną oddalił.