II OZ 784/10

24 sierpnia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2010 r. sygn. akt II SAB/Gd 41/09 w sprawie ze skargi F. B. na bezczynność Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. sprostować oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2010 roku sygn. akt II SAB/Gd 41/09 w ten sposób, że po słowie postanowienie w miejsce "18 marca 2010 r." wpisać "18 stycznia 2010 r.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 czerwca 2010 r., sygn. akt II SAB/Gd 41/09, wydanym na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzucił zażalenie F. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 marca 2010 r. odrzucające zażalenie na postanowienie z dnia 18 stycznia 2010 r. W uzasadnieniu Sąd podał, iż postanowieniem z dnia 18 stycznia 2010r. po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy Sąd przyznał skarżącemu F. B. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący udzielił pełnomocnictwa wyznaczonemu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Gdańsku radcy prawnemu A. B. Odpis powyższego postanowienia z dnia 18 stycznia 2010r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącemu ustanowionemu z urzędu w dniu 27 stycznia 2010r. oraz skarżącemu do wiadomości 10 lutego 2010r. Zażalenie na ww. postanowienie zostało wniesione bezpośrednio przez skarżącego i zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 17 lutego 2010r. Postanowieniem z dnia 9 marca 2010r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego wskazując, że wniesione zostało po upływie terminu ustawowego. W dalszej części uzasadnienia postanowienia z dnia 7 czerwca 2010 r. Sąd wskazał, iż odpis postanowienia z dnia 9 marca 2010 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu w dniu 17 marca 2010 r., co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru postanowienia. Termin na wniesienie zażalenia upłynął zatem w dniu 24 marca 2010r. Natomiast skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie w dniu 25 marca 2010r., a więc po terminie. W dniu 5 lipca 2010 r. (data stempla pocztowego) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 7 czerwca 2010 r., wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucił pozbawienie konstytucyjnego prawa do obrony i niezawisłego Sądu oraz naruszenie przepisów: art. 32 ust.1 i 2, art. 37 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 178 i art. 194 § 2 oraz art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu podniósł, iż działania Sądu I instancji, polegające na kierowaniu odpisów postanowień zapadłych w niniejszej sprawie do pełnomocnika skarżącego oraz obliczanie terminów do ich zaskarżania od momentu doręczenia powyższych postanowień pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie – pozbawiły skarżącego możliwości obrony swoich praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Zgodnie z art. 67 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) – jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Procedurę przez sądem administracyjnym reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Ustanowienie tej procedury ma na celu zagwarantowanie m.in. konstytucyjnego prawa do sądu, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie określonej procedury, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481). Ustanowienie określonej procedury sądowej ma właśnie na celu zapewnienie obywatelom możliwości skutecznej ochrony konstytucyjnych praw, w tym prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo pomocy zaś jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma zagwarantować konstytucyjne prawo do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a zatem i właściwą realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 powołanej wyżej Konwencji. Wobec powyższego zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 45 ust. 1 Konstytucji RP należy uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z dnia 7 czerwca 2010 r., że w sprawie niniejszej termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 9 marca 2010 r. zaczął swój bieg od dnia doręczenia tego postanowienia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi tj. od dnia 17 marca 2010 r. W takiej sytuacji wniesienie przez skarżącego w dniu 25 marca 2010 r. zażalenia nastąpiło z uchybieniem 7 dniowego terminu ustanowionego w art. 194 § 2 p.p.s.a. Niezasadne jest twierdzenie skarżącego, że czynności podejmowane w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, polegające na kierowaniu odpisów postanowień do pełnomocnika z urzędu pozbawiło go możliwości obrony swoich praw. Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż to w gestii pełnomocnika strony, któremu doręcza się pisma sądowe, pozostawała kwestia poinformowania strony, którą reprezentuje, o ich treści, w tym o terminach ich zaskarżenia. Skarżący był reprezentowany w niniejszym postępowaniu przez radcę prawnego, a więc osobę profesjonalnie świadczącą pomoc prawną, tym samym zostały spełnione gwarancje procesowe zapewniające prawo strony do obrony swoich interesów. Skarżący podniósł naruszenie przez Sąd I instancji art. 32 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie rozpoznawanej sprawy trudno jest mówić o naruszeniu zasady równości, gdyż przepisy regulujące przyznanie prawa pomocy (art. 243-263 p.p.s.a.) przewidują dla wszystkich spełniających określone w nich warunki te same uprawnienia do uzyskania pomocy państwa. Wymagania wynikające z powyższych przepisów są dla wszystkich jej adresatów identyczne. Fakt, że ustawa nakłada pewne ograniczenia w udzielaniu pomocy, ze względu na sytuację rodzinną czy majątkową osób ubiegających się o pomoc, nie może być traktowany jako naruszenie zasady równości, która polega na równym traktowaniu osób znajdujących się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił zażalenie. Stosownie do treści art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym – art. 156 § 2 p.p.s.a., jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji – art. 156 § 3 p.p.s.a. Sprostowaniu podlegają wadliwości występujące zarówno w samej sentencji orzeczenia i w jego komparycji ( np. niewłaściwe, niedokładne określenie sądu, określenie żądania, itp.) jak i w uzasadnieniu orzeczenia. Niedokładność lub omyłka może dotyczyć na przykład oznaczenia stron, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność. Jak wynika z analizy akt sprawy, w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gdańsku z dnia 7 czerwca 2010 roku sygn. II SAB/Gd 41/09, w sposób oczywiście pomyłkowy wskazano datę "18 marca 2010 r." zaskarżonego postanowienia. Błędy te mają niewątpliwie charakter innej oczywistej omyłki pisarskiej, o której mowa w cytowanym przepisie. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprostował oczywistą omyłkę pisarską w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2010r.