I SA/Sz 625/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. sprawy ze skargi I.C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę. W dniu 27 marca 2008 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Ch. wpłynął wniosek I. C. o przyznanie na 2008 r. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Wnioskodawczyni do przyznania płatności z tytułu realizacji pakietu K01c - ochrona gleb i wód dla wariantu międzyplon ozimy zgłosiła powierzchnię 45,35 ha, na działkach ewidencyjnych 113/4 i 115/1. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Ch., decyzją z dnia [...] r. nr [...], odmówił przyznania I.C. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskodawczyni po raz pierwszy wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w dniu 8 maja 2007 r. Jego celem była kontynuacja przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego rozpoczętego przez producenta Z. K., który zgłosił ww. działki do płatności w dniu 29 grudnia 2005 r. Zgodnie ze złożonym przez Z. K. wnioskiem, przeniósł on z dniem 1 marca 2006 r. prawo do realizacji programu rolnośrodowiskowego na rzecz I. C. Przeniesienia programu dokonano wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych składanego w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta. Ponieważ producentka we wniosku nie wskazała daty przekazania posiadania gospodarstwa, została wezwana przez organ do usunięcia tego braku. Następnie, w dniu 18 czerwca 2007 r., ww. złożyła korektę wniosku dołączając do niego dokumenty w postaci umowy dzierżawy z dnia 14 października 2004 r. oraz umowę z dnia 15 października 2004 r. o wykonanie usługi zlecenia. Jako datę dotyczącą przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego wskazano 15 października 2004 r. Powołując się na postanowienia umowy z 15 października 2004 r. zawartej pomiędzy I. C. a Z. K. organ przyjął, że nie można mówić o kontynuacji przez I. C. realizacji działalności rolnośrodowiskowej na działkach ewidencyjnych 113/4 i 115/1, gdyż Z. K. nie był ich posiadaczem i w związku z tym nie przysługiwała mu z tego tytułu płatność. Według organu prawo posiadania jest związane ze stanem faktycznym, będącym rodzajem władztwa nad rzeczą. Ponieważ z umowy zawartej w dniu 15 października 2004 r. pomiędzy I. C. a Z. K. o wykonanie usługi wynika, że w tej dacie Z. K. nie był ani posiadaczem samoistnym, ani zależnym, nie można było uznać za skuteczne przeniesienie posiadania skoro faktycznym właścicielem gruntów cały czas pozostawała I. C. Zdaniem organu, posiadanie działek upoważniało I. C. do rozpoczęcia własnego uczestnictwa i podjęcia zobowiązania z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony podniósł zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 336 Kodeksu cywilnego. Zarzucił, że organ pierwszej instancji, po sprawdzeniu wniosku złożonego w dniu 8 maja 2007 r., wydał decyzję o przyznaniu wnioskodawczyni płatności rolnośrodowiskowej, natomiast ten sam wniosek złożony w 2008 r. zakończył się wydaniem decyzji odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Rozpatrując odwołanie, Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sz., decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wskazał, iż sprawę przeniesienia posiadania gospodarstwa reguluje przepis § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zgodnie z którym, jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Do wniosku, dołącza się kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych. Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 336 Kodeksu cywilnego stwierdził, że przyznając płatności Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie rozstrzyga o "prawie do gruntu", ale bada, czy wnioskodawca faktycznie posiada wnioskowane grunty rolne i czy utrzymuje je zgodnie z normami minimalnymi na dzień przyznania mu decyzją administracyjną płatności, o które wnioskował składając wniosek. Podmiot składający ww. wniosek powinien, na dzień realizacji tej czynności, być posiadaczem samoistnym lub posiadaczem zależnym gruntów, na które wnioskuje o przyznanie płatności i pozostać nim do dnia wydania decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. W ocenie organu zgromadzone w sprawie dokumenty w postaci umowy dzierżawy zawartej w dniu 14 października 2004 r. oraz umowy o wykonanie usługi zawartej z dniu 15 października 2004 r. pomiędzy I. C. a Z. K. wskazują, że faktycznym posiadaczem gospodarstwa od 15 października 2004 r. była I. C., a Z. K. wykonywał w gospodarstwie prace na jej zlecenie. Organ odwoławczy stwierdził również, że wskazanie we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych innego podmiotu, jako osoby realizującej program, nie jest przeniesieniem posiadania gospodarstwa w rozumieniu przepisów § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich i nie można go uznać za skuteczne przekazanie zobowiązań. W związku z powyższym strona odwołująca się nie może realizować programu rolnośrodowiskowego, jako kontynuację zadań w pakiecie K01 - Ochrona gleb i wód. Jako podstawę prawną zastosowania sankcji wskazano art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) Organ wyjaśnił, że jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, za wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie z odpowiednio art. 93 i 99 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi 3% lub dwa hektary, jeżeli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc. W konkluzji decyzji organ nie zgodził się z zarzutami naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, uznając, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, zebrał materiał dowodowy według określonych w K.p.a. reguł postępowania dowodowego, zaś w zaskarżonej decyzji wskazał przepisy prawa na podstawie, których odmówiono I. C. przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem I. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze strona powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu, dotyczące naruszenia art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca podniosła także, że organ pierwszej instancji naruszył zasadę zaufania obywateli do organów pierwotnie przyznając płatność za 2007 r., a następnie na podstawie tych samych danych odmówił przyznania płatności za 2008 r. Zdaniem strony, organ błędnie odczytał wytyczne wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 877/07 jaki zapadł z jej skargi, sugerując się przeniesieniem zobowiązania na rzecz skarżącej przez Z. K. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270 ze zm.) ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministnacyjne). Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm. ) i art. 1-3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.) "Kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzje administracyjne w sprawie przyznania: 1) pierwszej płatności rolnośrodowiskowej - w terminie od dnia 1 stycznia do ostatniego dnia lutego roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2) kolejnych płatności rolnośrodowiskowych - w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 30 listopada roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. 2. Producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 marca roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. 3. Pierwszą płatność rolnośrodowiskową wypłaca się w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia realizacji programu rolnośrodowiskowego, a kolejne płatności - w terminie 12 miesięcy od dnia wypłaty poprzedniej płatności." Sprawę przeniesienia posiadania gospodarstwa (min. w trakcie realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych) reguluje przepis §14 ww. rozporządzenia Rady zgodnie z którym, jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Do wniosku, dołącza się kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku, której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych. Podmiot składający (po raz pierwszy, a także kolejny) wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej powinien, na dzień realizacji tej czynności, być posiadaczem samoistnym lub posiadaczem zależnym gruntów, na które wnioskuje o przyznanie płatności i pozostać nim do dnia wydania decyzji administracyjnej. Jednym z podstawowych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest posiadanie przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego, które to gospodarstwo ma być objęte programem rolnośrodowiskowym. Brak posiadania przez wnioskodawcę działek ewidencyjnych i zadeklarowanych na nich działek rolnych, wskazanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, jako gruntów, na których jest prowadzona działalność rolnicza, jest równoznaczne z brakiem realizacji przez wnioskodawcę programu rolnośrodowiskowego i powoduje konieczność odmowy przyznania płatności. Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego I. C. wystąpiła po raz pierwszy z wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w dniu 8 maja 2007 r., z zamiarem kontynuacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego rozpoczętego przez producenta Z. K. w dniu 1 marca 2006 r. W przedmiotowym wniosku skarżąca zgłosiła działki rolne położone na działkach ewidencyjnych 115/1 oraz 113/4. W wyniku postępowania prowadzonego przez organ administracyjny ustalono jednak, że faktycznym posiadaczem gospodarstwa od października 2004 r. była I. C., a Z. K. wykonywał w jej gospodarstwie prace na zlecenie, a zatem nie był posiadaczem działek 115/1 oraz 113/4, składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w dniu 1 marca 2006 r. Powyższe okoliczności wyszły na jaw w wyniku wystąpienia konfliktu kontroli krzyżowej pomiędzy wnioskiem złożonym przez I. C. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w którym wskazała do płatności działki rolne położone na działkach ewidencyjnych 115/1,113/4 obręb W., a wnioskiem Z. K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt złożonym na rok 2006. Na podstawie umowy na wykonanie usługi zawarta w dniu 15 października 2004 roku w Ch. pomiędzy I. C. zwaną w umowie "zlecającą usługę", a Z. K. zwanym w umowie "wykonującym usługę" przedłożonej w Biurze Powiatowym ARiMR dopiero 18 czerwca 2007 r. organy zasadnie ustaliły bowiem, że zasadne jest wznowienie postępowania w sprawie przyznania Z. K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to postępowanie zostało zakończone decyzją o odmowie przyznania Z. K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, a następnie odmową przyznania ww. płatności I.C., którą to decyzję ostateczną skarżąca zaskarżyła do tut. Sądu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, jako trafne należy ocenić stanowisko organu odwoławczego, że brak było podstawy prawnej do złożenia przez I. C. zasadnego wniosku kontynuacyjnego za 2008 rok z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego na spornych gruntach. Powyższe wynika z faktu, iż skoro Z. K. nie był posiadaczem działek 115/1 i 113/4 w roku 2006, to tym samym nie mógł rozpocząć prowadzenia na przedmiotowych działkach działalności rolnośrodowiskowej. Skoro więc, działalność ta nie została rozpoczęta (odmowna decyzja w przedmiocie wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno środowiskowej), tym samym nie może być ona kontynuowana zgodnie z deklaracjami zawartymi we wniosku kontynuacyjnym I. C. złożonym w roku 2008. W świetle zebranego materiału dowodowego w postaci zgodnych oświadczeń I. C. oraz Z. K., dotyczących stanu posiadania wskazanych do płatności działek rolnych położnych na działkach ewidencyjnych 115/1 oraz 113/4, nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca nie przejęła od Z. K. ww. działek albowiem posiada je nieprzerwanie od 2004 r. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, uznać należy, że organ odwoławczy nie naruszył, przytoczonych w skardze, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, skoro w zaskarżonej decyzji szczegółowo opisał stan faktyczny oraz wskazał podstawy prawne na podstawie, których odmówiono I. C. przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Wbrew zarzutom skargi, w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia treść decyzji i rozstrzygnięć odnoszących się do innych lat, bowiem zaskarżona została decyzja Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...]r. o nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2008 r. i prawidłowość tej decyzji, pod kątem zgodności z przepisami prawa, jest weryfikowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd nie podziela także, podniesionego w skardze, zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 336 Kodeksu Cywilnego, który stanowi jedynie, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi, jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).