III SA/Lu 470/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ I instancji odmówił stwierdzenia u J.W. choroby zawodowej - tj. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami uprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W odwołaniu J.W. wskazała, że przepracowała 41 lat na stanowisku nauczyciela języka polskiego i doznała trwałego uszczerbku na zdrowiu (spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym) a ponadto, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że J.W. pracowała na stanowisku nauczyciela od 16 sierpnia 1967 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. W ramach zajęć lekcyjnych w ilości 4 do 5 godzin dziennie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania. Stwierdził, że z dniem 3 lipca 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869). Tym samym utraciło moc obowiązującą poprzednie rozporządzenie. Zmiana rozporządzenia nie daje podstawy do zmiany decyzji wydanej w pierwszej instancji, ponieważ zakres przedmioty ani też podmiotowy w niniejszej sprawie nie uległ zmianie. W świetle przepisów nowego rozporządzenia, warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika, oprócz istniejącego narażenia w ramach wykonywanej pracy, jest rozpoznanie choroby zawodowej przez jednostki do tego upoważnione. Chorobą zawodową jest natomiast jednostka chorobowa wymieniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Upoważnione jednostki orzecznicze rozpoznały u J.W. "przewlekłe proste zapalenie krtani", które nie jest schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych pod poz. 15 i tym samym nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu. Za chorobę zawodową narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat uznawane są: "guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią". Jak wynika z przedstawionych orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze I-go i II-go stopnia, J.W. nie cierpi na żadne z wymienionych schorzeń. Skargę sądową na powyższą decyzję złożyła J.W.. Zdaniem skarżącej, symptomy chorobowe (stała chrypka, pieczenie i suchość w gardle, zanikanie głosu) w powiązaniu z warunkami pracy (przez 41 lat pracowała jako nauczyciel języka polskiego w klasach liczących od 30 do 37 uczniów głośno mówiąc, co maksymalnie obciążało narząd mowy), świadczą o istnieniu choroby zawodowej narządu głosu. Do skargi dołączono kserokopie zaświadczeń lekarskich oraz wyniki badań. Z akt administracyjnych wynika, że po wniesieniu skargi, organ I instancji wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o ocenę dokumentacji medycznej złożonej przez skarżącą oraz o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ powołał się na orzeczenie uzupełniające Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] września 2009 r., w którym stwierdzono brak podstaw do zmiany wcześniej wydanego orzeczenia. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ I instancji wydawał decyzję w dniu 29 czerwca 2009 r., a zatem pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) – zwanego dalej "starym rozporządzeniem", które w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07 (Dz.U. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 3 lipca 2009r. W dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) zwane dalej "nowym rozporządzeniem". Organ II instancji rozpatrywał odwołanie wniesione od decyzji pierwszoinstancyjnej w dniu 22 lipca 2009 r., a zatem pod rządami nowego rozporządzenia. W orzecznictwie powszechnie akceptowane jest stanowisko, że organ odwoławczy powinien ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przezeń decyzji. Jeżeli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w I instancji, a rozpatrzeniem odwołania, organ II instancji – zachowując tożsamość sprawy, obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika co innego. Stosownie do § 11 ust. 1 "nowego rozporządzenia " – organ II instancji obowiązany był zastosować nowe przepisy prawa materialnego w zakresie chorób zawodowych. Wbrew stanowisku Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego , przepisy wymienione w załączniku do "starego" i "nowego" rozporządzenia, nie są identyczne. Jeśli chodzi o choroby wymienione pod poz. 15 załącznika do rozporządzenia, to rzeczywiście istnieje zgodność brzmienia dwóch pierwszych schorzeń w przepisach "starego" i "nowego" rozporządzenia. Występuje natomiast różnica w brzmieniu trzeciego schorzenia (według starych przepisów – tym schorzeniem był "niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią", natomiast według nowych "niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną i trwałą dysfonią"). Organ II instancji zignorował brzmienie nowych przepisów, skoro analizował wydane orzeczenia lekarskie wyłącznie pod kątem starych przepisów, co wynika z przytoczenia poprzednio obowiązującego brzmienia trzeciego ze schorzeń, wymienionego pod poz. 15 rozporządzenia. Wydanie decyzji było przedwczesne, gdyż stosownie do § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia należało wystąpić do jednostek, które wydawały orzeczenia, o ich uzupełnienie poprzez wskazanie, czy stwierdzone u skarżącej schorzenia mieszczą się pod poz. 15 pkt 3 nowego rozporządzenia. Niedopuszczalne natomiast było wystąpienie o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego, już po zakończeniu postępowania administracyjnego i złożeniu skargi sądowej przez J. W. Organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną, załatwia w ten sposób sprawę, rozstrzygając co do jej istoty (art. 104 § 1 i 2 k.p.a.). Przeprowadzenie dowodów jest zatem możliwe wyłącznie przed załatwieniem sprawy w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia oraz z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegała ona uchyleniu. Zachodzi również potrzeba uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, gdyż niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części, zaś strona nie zostanie pozbawiona jednej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji dostosuje się do powyższych wskazań. Przed wydaniem decyzji, wystąpi do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz do Instytutu Medycyny Pracy z żądaniami, o których mowa w § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia, w celu jednoznacznego określenia czy schorzenia stwierdzone u skarżącej stanowią chorobę zawodową wymienioną pod poz. 15 pkt 3 załącznika do nowego rozporządzenia . Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).