II GSK 566/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-05-18
Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Rafał Batorowicz, Jacek Czaja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo wyłączne wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego, udzielone na podstawie przepisów przejściowych, może być przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, czy też powinno być rozpatrywane w trybie postępowania spornego o unieważnienie patentu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo wyłączne wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego, wprowadzone na okres przejściowy, powinno być traktowane na równi z prawem z patentu i podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu spornym, a nie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Ponieważ Urząd Patentowy rozpoznał sprawę w niewłaściwym trybie, sąd uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów obu instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego, udzielonego skarżącej decyzją Urzędu Patentowego RP w 1998 r. Po późniejszych zmianach prawnych i wnioskach innych podmiotów, Urząd Patentowy stwierdził nieważność tej decyzji, uznając ją za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej na tę decyzję. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących trybu postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz decyzje Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. Zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz J.P. N.V. w B. koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.P. N.V. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 979/09 w sprawie ze skargi J.P. N.V. w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz J.P. N.V. w B. 2550 (dwa tysiące pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 979/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. N.V. w B., B. (zwanej dalej: skarżącym) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 1998 r. skarżąca uzyskała na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 października 1992 r. o zmianie ustawy o wynalazczości i Urzędzie Patentowym RP (Dz. U. z 1993 r. Nr 4, poz. 14), zwanej dalej: ustawą nowelizującą i art. 10-12 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (t.j.: Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117), zwanej dalej: u.o.w., prawo wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu (farmaceutycznego) pt.: "Nowy związek, 3-{2-[4-(6-fluoro-1,2-benzizoksazol-3-ilo)-1-piperydynylo] etylo}-6,7,9,9-tetrahydro-2-metylo-4H-pirydo[1,2-a]-pirymidyn-4-on".
W dniu [...] października 2002 r. P. S.A. w K. wniosła do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu określonego w decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] lutego
2003 r. nr Sp. [...] umorzył postępowanie w sprawie, a decyzją z dnia [...] grudnia
2003 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego
2003 r. przyjmując, że art. 255 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117), zwanej dalej: p.w.p. wymienia enumeratywnie sprawy rozpoznawane w trybie spornym. W katalogu tym nie ma prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu, o którym mowa w art. 4 ustawy nowelizującej, więc sprawa ta nie mogła być rozpoznana w trybie spornym, a jedynie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.
Dnia [...] października 2003 r. A. spółka z o.o. wystąpiła do Urzędu Patentowego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. Urząd Patentowy rozpatrzył sprawę w trybie spornym i decyzją z dnia [...] października 2004 r. umorzył postępowanie. P. S.A. w K. (zwana dalej: uczestnikiem) pismem z dnia [...] września 2004 r. zgłosiła swój udział w sprawie, wskazując, że popiera wniosek z dnia [...] października 2003 r., złożony przez A. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa poprzez udzielenie ochrony, mimo braku przesłanek z art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej. Pismo to Urząd Patentowy potraktował jako wniosek uczestnika o stwierdzenie nieważności i decyzją z dnia [...] maja 2005 r. odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, wskazując że uczestnik jako podmiot niebędący stroną postępowania zgłoszeniowego nie może uruchamiać nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnych. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Urząd Patentowy, po rozpatrzeniu wniosku uczestnika o ponowne rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. uchylił decyzję z dnia [...] maja 2005 r. W uzasadnieniu stwierdził, że kompetencje do załatwiania spraw indywidualnych z zakresu własności przemysłowej w drodze decyzji posiadają eksperci. Do postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu mają zastosowanie przepisy k.p.a., w świetle których uczestnik ma interes prawny wynikający z toczącego się procesu z powództwa skarżącej przeciwko uczestnikowi o naruszenie prawa wyłącznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1468/06 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., oddalił skargę, w której skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Sąd stwierdził, że eksperci mają z mocy art. 252 w zw. z art. 253 ust. 2 p.w.p. i w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. oraz art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. i art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w zw. z 264 ust. 1 p.w.p. kompetencje do wydawania decyzji o stwierdzeniu nieważności tych decyzji, do których wydawania są uprawnieni. Będący podstawą zaskarżonej decyzji art. 245 ust. 1 p.w.p., regulujący sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Urząd Patentowy rozpatrujący sprawę ponownie, stosuje się także w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. wyrokiem z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 428/07, oddalił skargę kasacyjną skarżącej od powyższego wyroku.
Na skutek uchylenie przez Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] maja 2006 r. decyzji z dnia [...] maja 2005 r. organ ten wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], którą na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego na rzecz skarżącej, jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniosku skarżącej Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] marca 2009 r. na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 252 p.w.p. oraz art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. W obszernym uzasadnieniu organ podzielił stanowisko sądów administracyjnych wyrażone we wskazanych powyżej wyrokach, iż organem właściwym do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego
1998 r. jest Urząd Patentowy RP, przy czym decyzję taką podpisuje ekspert. Ustawa nowelizująca wprowadziła w art. 4 szczególny rodzaj ochrony przejściowej na środki żywności, środki farmaceutyczne lub związki chemiczne, uzależniając jej udzielenie od spełnienia warunków określonych w ust. 3 pkt 1-5 tego przepisu. W tej sprawie z wnioskiem o udzielenie prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu wystąpiła skarżąca (uprawniona z patentu europejskiego nr EP0196132 w jednym z państw należących do Międzynarodowego Związku Ochrony Przemysłowej, na podstawie którego można było ubiegać się o udzielenie prawa wyłącznego), natomiast pierwszą zgodę na obrót produktu uzyskała J. w W. Zgłoszenie wniosku o dopuszczenie do obrotu na terenie W. przez licencjobiorcę za zgodą uprawnionego nie jest działaniem równoznacznym z działaniem uprawnionego z patentu. Zależności kapitałowe pomiędzy skarżącą i licencjobiorcą nie mają znaczenia w świetle art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej. Skoro skarżąca nie uzyskała przed dniem 30 grudnia
1992 r. pierwszej zgody na obrót produktu w jakimkolwiek państwie, to decyzja z dnia [...] lutego 1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez prowadzenie przez organ postępowania bez udziału jednej ze stron, bez winy tej strony, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 253, art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 i art. 255 pkt 1 p.w.p., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej, art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 283, art. 261 ust. 2 i art. 315 p.w.p. oraz art. 4 ustawy nowelizującej, poprzez wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej, poprzez dokonanie przez organ błędnej wykładni przesłanki "rażącego naruszenia prawa".
Zaskarżonym wyrokiem WSA w W. oddalił skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że sprawa dotyczy szczególnego prawa wyłącznego, jakim jest instytucja przejściowego (czasowego) prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu, ukształtowana przez przepisy ustawy nowelizującej - w wykonaniu zobowiązań wynikających z Traktatu o stosunkach handlowych i gospodarczych między Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki (por. art. IV "Ochrona własności intelektualnej" oraz Aneks 1 "Ochrona produktu" do Traktatu o stosunkach handlowych i gospodarczych między Rzeczypospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki sporządzonego w Waszyngtonie dnia 21 marca 1990 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 97, poz. 467, ze zm.). Celem tych unormowań było zapewnienie ochrony tych przedmiotów, które w świetle obowiązującej wówczas ustawy o wynalazczości nie podlegały ochronie. Do dnia 30 grudnia 1992 r. środki żywności, środki farmaceutyczne lub związki chemiczne nie mogły być na terytorium RP objęte ochroną patentową, produkty tego rodzaju mogły natomiast przejściowo być objęte prawem wyłącznego wytwarzania i sprzedaży na terytorium RP. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest spełnienie przez skarżącą warunku określonego w art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej. Z dokumentacji przedstawionej przez skarżącą, o udzielenie prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu – na podstawie art. 4 ustawy nowelizującej wystąpiła (i uzyskała to prawo) skarżąca, natomiast pierwszą zgodę na obrót produktu uzyskała J. w W. Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, zgodnie z którym skarżąca uzyskała prawo na obrót w Rzeczypospolitej Polskiej produktem o nazwie R. z naruszeniem warunku określonego w art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej, co jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] lutego 1998 r. Z treści powyższego przepisu jednoznacznie bowiem wynika, że jednym z warunków udzielenia przedmiotowego prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu jest nie tylko uzyskanie stosownej zgody na obrót produktu, ale konieczne jest by zgodę taką uzyskał podmiot ubiegający się o udzielenie prawa wyłącznego, tj. uprawniony z patentu.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że uczestnik, który w sposób dostatecznie jasny sformułował wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1998 r., ma interes prawny w prowadzeniu tego postępowania, bowiem jest ono odrębne od postępowania o uzyskanie prawa i mają do niego zastosowanie przepisy k.p.a. Sąd stwierdził, że decyzje w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez Urząd Patentowy jako organ centralny administracji rządowej wydaje ten organ. Z uwagi na to, że p.w.p. nie przewiduje postępowania o unieważnienie prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu, art. 253 ust. 2 p.w.p. nie będzie miał zastosowania w sprawie, a w konsekwencji dopuszczalne jest zastosowanie instytucji przewidzianych w k.p.a. dla wzruszenia wadliwych decyzji o udzieleniu takich praw.
W skardze kasacyjnej J. N.V. z siedzibą w B., B. zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: art. 253 ust. 2 i art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p., polegające na przyjęciu, że przepisy te nie znajdują w sprawie zastosowania, a dopuszczalne jest zastosowanie określonego w k.p.a. trybu nadzwyczajnego – stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu, zamiast trybu spornego, o którym mowa w art. 255 i nast. p.w.p.; art. 264 ust. 1 w związku z art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. oraz art. 4 ustawy nowelizującej, polegające na uznaniu, że ekspert jest uprawniony do reprezentowania Urzędu Patentowego RP w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu; art. 4 ust. 3 ustawy nowelizującej poprzez przyjęcie, że decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 1998 r. rażąco narusza ten przepis, co stanowi spełnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzuciła też naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu, że zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz nieodniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skarżącej podniesionych w tym zakresie.
W uzasadnieniu zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżąca stwierdziła, że w sprawie tej organ i Sąd przyjmując za prawidłowy tryb stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1998 r., uznały brak możliwości zastosowania przepisów o unieważnieniu prawa wyłącznego w trybie postępowania spornego na podstawie art. 255 p.w.p. Jednocześnie uznały istnienie kompetencji eksperta w Urzędzie Patentowym do wydawania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu, podczas gdy zarówno w treści art. 255 ust. 1, jak i art. 261 ust. 2 p.w.p. prawo wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu, o którym mowa w art. 4 ustawy nowelizującej nie zostało wyraźnie ujęte. Dopuszczalność rozpatrzenia sprawy przez Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego o unieważnienie patentu, wyłączy na podstawie art. 253 ust. 2 p.w.p. zastosowanie przepisów k.p.a. o stwierdzeniu nieważności decyzji. Do kompetencji eksperta nie należy rozstrzyganie spraw dotyczących prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu, ani też wzruszanie decyzji ostatecznych w tych sprawach. Gdyby celem ustawodawcy było przyznanie ekspertom kompetencji do orzekania w innych sprawach niż wymienione w art. 264 ust. 1 p.w.p., uczyniłby to w ustawie. Sąd w zaskarżonym wyroku dokonał wyłącznie gramatycznej wykładni art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej, nie biorąc pod uwagę jego celu i znaczenia, jakim jest zagwarantowanie bezpieczeństwa osób korzystających z produktu. W sprawie tej powyższy cel został zrealizowany, ponieważ zgodę na obrót produktu uzyskała J. z W. (licencjobiorca skarżącej). Działanie licencjobiorcy musi być traktowane z punktu widzenia wykonywania patentu, jak działanie uprawnionego z patentu, nie ma więc znaczenia, czy zgodę w innym państwie uzyskał uprawniony z patentu, czy też jego licencjobiorca.
Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżąca stwierdziła, że Sąd I instancji nie dostrzegł zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż jedna ze stron - spółka A. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przed Urzędem Patentowym. Zarówno dla Urzędu Patentowego RP, jak i dla Sądu I instancji niewątpliwym było, że postępowanie w przedmiocie nieważności decyzji zostało wszczęte na wniosek tego właśnie podmiotu, a uczestnik jedynie przyłączył się do już toczącego się postępowania. Organ nie wydał natomiast decyzji w sprawie z wniosku spółki A.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik – P. S.A. w K. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., których skarżąca upatrywała w niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i nieodniesieniu się w tym zakresie do zarzutów skargi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zdaniem skarżącej, zaistniała podstawa do wznowienia postępowania, bowiem spółka A. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, wszczętym na jej wniosek, do którego jedynie przyłączyła się P. S.A. w K. Zarzut ten jest bezzasadny. Skarżąca wywodzi swoje prawa z sytuacji uczestnika postępowania, który, jej zdaniem został pozbawiony prawa udziału w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w tej sprawie. Nie występuje więc we własnym interesie, bo nieobecność A. w tym postępowaniu w żaden sposób nie ważyła na sytuacji prawnej skarżącej. Ponadto P. S.A. w odpowiedzi na skargę kasacyjną podała, że spółka A. złożyła w toku postępowania przed Sądem I instancji pismo procesowe z dnia 28 września 2009 r., podpisane przez likwidatora tej spółki, z którego treści wynika, że nie uważa, aby bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] marca 2009 r.
Odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej wymaga uwzględnienia treści zapadłego w tej sprawie wyroku NSA z 17 marca 2008 r. albowiem
przepis art. 190 p.p.s.a. nie pozwala oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd wypowiadał się w tej sprawie, co do zarzutów dotyczących naruszenia art. 259, art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 263 ust. 1 w związku z art. 264 ust. 1 oraz art. 245 ust. 1 p.w.p., uznając te zarzuty za bezzasadne. W tym więc zakresie nie mogą być rozpatrzone zarzuty podniesione w rozpatrywanej skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny uważa za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 253 ust. 2 i art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. przez ich niezastosowanie.
Sąd I instancji podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, że prawo wyłączne, udzielone na podstawie ustawy z dnia 30 października 1992 r. o zmianie ustawy o wynalazczości i Urzędzie Patentowym nie może być przedmiotem badania w postępowaniu spornym, nie zostało bowiem wymienione w ustawowym katalogu spraw objętych tym postępowaniem (art. 255 ust. 1 p.w.p.). Dlatego decyzje o udzieleniu takiego prawa podlegają kontroli w ogólnym postępowaniu administracyjnym, nadzwyczajnym (art. 252 i art. 253 ust. 2 p.w.p.).
Naczelny Sąd Administracyjny uważa to stanowisko za nieuzasadnione. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na to, że prawo wyłączne, o którym mowa w art. 4 ustawy zmieniającej z dnia 30 października 1992 r. było wprowadzonym na okres przejściowy surogatem patentu na środki żywności, środki farmaceutyczne i związki chemiczne. Stąd też w art. 4 ust. 5 tej ustawy zawarto odesłanie do stosowania, w zakresie uzyskania i wykonywania tego prawa, do przepisów ustawy o wynalazczości. Ustawa zmieniająca została uchylona ustawą – Prawo własności przemysłowej (art. 326 pkt 5). Nic więc dziwnego, że te przejściowe prawa nie zostały wymienione w art. 255 ust. 1 p.w.p. Nie ulega jednak wątpliwości, że ze względu na bliskie podobieństwo tego prawa wyłącznego do prawa wynikającego z patentu, należy je traktować, dla potrzeb weryfikacji rozstrzygnięć o ich udzieleniu, na równi z patentem. Przepis art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wymaga więc w tym przypadku szerszej wykładni, nieograniczającej się do prostego odczytania jego tekstu. Postępowanie sporne, ze swej istoty zapewniające stronom pełniejszy udział i pełniejszą ochronę w toczącym się przed Urzędem Patentowym procesie o ich interesy związane z określonym prawem wyłącznym jest postępowaniem zastrzeżonym dla decydowania o meritum takiego prawa. Ma więc, w świetle art. 253 ust. 2 p.w.p. pierwszeństwo przed ogólnym postępowaniem administracyjnym, które powinno mieć wobec tego zastosowanie w razie wad prawnych dotyczących samych decyzji administracyjnych dotyczących udzielenia takiego prawa.
W rozpatrywanej sprawie podstawą wydania przez Urząd Patentowy decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego był zarzut niespełnienia przesłanek udzielenia prawa określonych w art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 października 1992 r. W sprawie chodziło więc o kwestie merytoryczne dotyczącego tego prawa, a te – w odniesieniu do praw własności przemysłowej są rozpatrywane w postępowaniu spornym. W sytuacji, gdy ustawa p.w.p. w ogóle pomija (ze względów dość oczywistych) prawa wyłączne, przyznane na podstawie omawianej ustawy z dnia 30 października 1992 r., a więc nie wymienia ich zarówno w art. 255 ust. 1, jak i w art. 264 ust. 1 w związku z art. 261 ust. 1 pkt 2 i 3, należało przyjąć, kierując się przede wszystkim charakterem sporu i podobieństwem spornego prawa do prawa z patentu, że wniosek o unieważnienie tego prawa podlega rozpatrzeniu w postępowaniu spornym.
Ze względu na to, że Urząd Patentowy rozpoznał sprawę dotyczącą zgodności udzielenia prawa wyłącznego z wymaganiami określonymi w art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej ustawę o wynalazczości w niewłaściwym trybie, Naczelny Sąd Administracyjny uważa wypowiadanie się co do meritum sporu za przedwczesne i dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia wspomnianego art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej może być uwzględniony tylko ze względów formalnych.
Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188, art. 203 pkt 1 i art. 200 w związku z art. 193 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło