I FZ 9/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/po 783/09 w przedmiocie oddalenia wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 3 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności spadkobierczyni za zaległości podatkowe spadkodawcy z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące IX – XI 2005r., III 2006r. i IX – XI 2007r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2009r., sygn. akt I SA/Po 783/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek M. B. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 3 lipca 2009r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności spadkobierczyni za zaległości podatkowe spadkodawcy z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od września do listopada 2005r., marzec 2006r. i miesiące od września do listopada 2007r. W uzasadnieniu Sąd podał, że w skardze z dnia 3 sierpnia 2009r. oraz piśmie z 14 sierpnia 2009r. strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że zachodzi "niebezpieczeństwo narażenia jej na niepowetowane skutki". Skarżąca podała, że jest w podeszłym wieku, leczy się i oczekuje na wyniki postępowania o dział spadku i zniesienie współwłasności, co pozwoli na rozsądne obciążenie skarżącej zaległościami podatkowymi po spadkodawcy, tj. stosownie do jej udziału w masie spadkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżąca nie podała konkretnie w jaki sposób wykonanie kwestionowanej decyzji wpłynie na jej sytuację finansową, wskazując tylko ogólnikowo na "niebezpieczeństwo narażenia jej na niepowetowane skutki". Jednocześnie Sąd uznał, że kwestia działu spadku i zniesienia współwłasności nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i nie może stanowić przesłanki, o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a."). Strona zaskarżyła powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i o pozytywne rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a."). Argumentując powyższe skarżąca podnosiła, że Sąd pierwszej instancji powinien był wezwać stronę występującą przed tym Sądem bez profesjonalnego pełnomocnika do sprecyzowania przedmiotowego wniosku. Zaniechanie w tym zakresie – zdaniem strony – sprzeczne jest z art. 6 § 3a Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:. Na wstępie wskazać należy, iż art. 61 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, ograniczając jednakże możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch ww. przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy, wprawdzie decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07, niepubl.). Jednakże sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 P.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżąca wprawdzie nie uzasadniła prawidłowo wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jednakże w aktach tej sprawy znajduje się również wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, na podstawie którego zwolniono stronę z kosztów sądowych, a zatem wniosek ten zawierał pewne dane obrazujące sytuację finansową tejże strony. Bez wątpienia nie można utożsamiać przesłanek przyznania prawa pomocy z tymi uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże możliwa jest ocena okoliczności wskazanych we wniosku strony o zwolnienie z kosztów sądowych pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., czego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uczynił. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powinien ocenić przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. z uwzględnieniem okoliczności wynikających z akt sprawy, zwłaszcza danych zawartych we wniosku strony o przyznanie prawa pomocy.