III SA/Wr 378/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. S. R. w L. W. [...] G. - S. d. s. u. i n., poinformował U. M. w L., że postanowieniem z dnia [...] r. B. S. pozbawiono prawa prowadzenia działalności gospodarczej na okres [...] lat (sygn. akt. [...]), które uprawomocniło się dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z upoważnienia P. M. L., K. R. D. G., na podstawie art. 7e ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 7c pkt 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) orzekł o wykreśleniu z dniem [...] r. z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu [...] r. pod numerem [...], dotyczącego działalności gospodarczej zgłoszonej przez B. S. pod nazwą [...] B. S. z siedzibą w L., ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ ewidencyjny powołał się na prawomocne orzeczenie sądu pozbawiające B. S. prawa prowadzenia działalności gospodarczej na okres [...] lat. Od tej decyzji odwołanie wniósł T. J., będący Syndykiem Masy Upadłości - [...] B. S. w upadłości z siedzibą w L., ul. [...]. Żądał uchylenia zaskarżonej decyzji lub jej zmiany poprzez inne określenie daty wykreślenia działalności gospodarczej prowadzonej przez B. S.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania, wydało w dniu [...] r. decyzję Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umarzającą postępowanie odwoławcze. Według Kolegium, postępowanie to wszczęto na żądanie osoby nie mającej przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Na decyzję II instancji T. J. - Syndyk Masy Upadłości - [...] B. S. w upadłości z siedzibą w L., ul. [...], wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, żądając jej uchylenia i merytorycznego rozpoznania sprawy. Zarzucił tej decyzji: naruszenie art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrażające się w błędnym jego zastosowaniu, w sytuacji kiedy brak jest przesłanek niedopuszczalności odwołania; art. 77 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył całości materiału dowodowego, a jedynie skupił się nad zagadnieniem, czy w postępowaniu tym syndyk jest stroną; art. 144 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, wyrażające się błędnym stwierdzeniem, że "podstawienie" syndyka w miejsce upadłego odnosi się tylko do postępowań dotyczących masy upadłości, przy pominięciu faktu zarządzania przez syndyka masą upadłościową, a tym samym dokonywania wszystkich czynności prawnych, w tym także czynności zobowiązaniowych. Skarżący wskazał ponadto, że w jego ocenie orzeczenie S. R. w L. W. [...] G. - S. d. s. u. i n., ogłaszające upadłość dłużnika B. S. prowadzącej działalność pod firmą [...] z siedzibą w L., ul. [...] (sygn. akt. [...]) oraz orzeczenie z dnia [...]r., na podstawie którego B. S. pozbawiono prawa prowadzenia działalności gospodarczej na okres [...] lat (sygn. akt. [...]), nie stanowią o zakończeniu działalności gospodarczej prowadzonej przez podmiot gospodarczy. Zakończenie działalności gospodarczej przez podmiot, wobec którego ogłoszono upadłość, następuje bowiem po jej faktycznym zakończeniu. Na poparcie tego stanowiska przywołał wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1996r. (sygn. akt. SA/Lu 375/95). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę stwierdziło, że zarzuty w niej zawarte nie zasługują na uwzględnienie. Według Kolegium, skarżący błędnie powołał się na ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści uzasadnienia skargi wynika bowiem, że zarzuty skarżącego dotyczą naruszenia art. 134 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie jak wskazał skarżący - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego, organ II instancji stwierdził, że są one chybione. Artykuł 134 k.p.a. określa bowiem zasady wstępnego postępowania przed organem odwoławczym, kiedy organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Jest to dla organu odwoławczego m.in. podstawa do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. W rozpatrywanej sprawie powołany przepis ten nie miał zastosowania. Organ II instancji orzekł bowiem na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na twierdzenia syndyka wynikające z treści odwołania, że posiada on interes prawny do jego wniesienia. Po rozpoznaniu tej sprawy organ II instancji stwierdził, uzasadniając to w decyzji, że syndyk nie ma w sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku. Nie jest zatem stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Stanowiło podstawę do orzeczenia o umorzeniu postępowania odwoławczego w oparciu o powołane przepisy tj. art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w I instancji odwołanie służy stronie. Organ odwoławczy jest zatem zobowiązany zbadać, czy odwołanie wniósł uprawniony do tego podmiot. Ustalenie w toku postępowania, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie, stanowi bowiem o bezprzedmiotowości postępowania. Zgodnie z art. 105 k.p.a. gdy postępowanie z jakiekolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przepis ten ustanawia ogólną regułę umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącą działania z urzędu organu administracyjnego. Jest ona związana z bezprzedmiotowością postępowania, która stanowi refleks bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta w trybie tego postępowania. Ustalenie braku tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie. W takiej sytuacji nie ma bowiem podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut skarżącego, że organ odwoławczy nie zbadał i nie rozważył całości materiału dowodowego, a jedynie skupił się nad zagadnieniem, czy w postępowaniu tym syndyk jest stroną, jest zatem według organ II instancji nietrafiony. Organ nie zgodził się też z zarzutem naruszenia przez organ II instancji art. 144 Prawa upadłościowego i naprawczego (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.). Zakres kompetencji syndyka określa art. 144 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym postępowania sądowe i administracyjne dotycząc masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone przez syndyka upadłości lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz we własnym imieniu (ust. 2). Z tych uregulowań wynika zatem, co wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "podstawienie" syndyka w miejsce upadłego odnosi się tylko do postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości. W postępowaniach, które masy upadłości nie dotyczą, legitymację zachowuje upadły przedsiębiorca. Stanowisko skarżącego, że posiada on uprawnienie do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym nie dotyczącym masy upadłości, nie ma podstawy prawnej. Organ podkreślił, że nie wypowiadał się co do kompetencji syndyka w zakresie zarządzania masą upadłości, na co wskazuje skarżący, a jedynie legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym, która jest niezbędna do skutecznego wniesienia odwołania. Organ stwierdził, że chybiony jest również zarzut skarżącego dotyczący daty zakończenia działalności gospodarczej - wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Według skarżącego, zakończenie działalności gospodarczej przez podmiot, w stosunku do którego ogłoszono upadłość, następuje po jej faktycznym zakończeniu. Organ podkreślił, iż prezentowany przez skarżącego pogląd oraz powołany na jego poparcie wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1996 r. (sygn. akt. SA/Lu 375/95) dotyczy stanu faktycznego odmiennego niż występujący w rozpatrywanej sprawie. Wpis z ewidencji działalność gospodarczej przedsiębiorcy został bowiem wykreślony w związku z prawomocnym orzeczeniem przez sąd zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, a nie w związku z ogłoszeniem upadłości, na co błędnie wskazuje skarżący. Organ ewidencyjny dokonał jedynie potwierdzenia okoliczności, która została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu. Stanowisko sądu wyrażone w powołanym przez skarżącego orzeczeniu NSA nie może zostać zastosowane w rozpatrywanej sprawie. Biorąc to pod uwagę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.). Skarżący będący syndykiem Masy Upadłości - [...] B. S. w upadłości, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję organu II instancji, umarzającą postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem skarżącego od decyzji I instancji z dnia [...] r. Nr [...] o wykreśleniu z dniem [...] r. z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu [...] r. pod numerem [...], dotyczącego działalności gospodarczej zgłoszonej przez B. S. pod nazwą [...] B. S. z siedzibą w L., ul. [...], wydanej w następstwie prawomocnego orzeczenia sądu pozbawiającego B. S. prawa prowadzenia działalności gospodarczej na okres [...] lat. Organ II instancji trafnie powołał się na art. 127 § 1 k.p.a., że od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy stronie. Wynika z tego, że legitymację do wniesienia odwołania ma strona, czyli podmiot spełniający wymogi art. 28 - 30 k.p.a., jeżeli zaskarżona decyzja I instancji dotyczy jego prawnego interesu lub obowiązku. Samo twierdzenie podmiotu stanowi podstawę wszczęcia postępowania odwoławczego, co w rozpatrywanej sprawie nastąpiło. Twierdzenie to podlega weryfikacji we wstępnej fazie postępowania rozpoznawczego. Postępowanie odwoławcze kończy się natomiast decyzją o umorzeniu tylko wtedy, gdy twierdzenie podmiotu o posiadaniu interesu prawnego lub obowiązku nie ma podstawy w przepisach prawa materialnego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 575). Istotne jest zatem rozważenie, czy skarżący miał w świetle przepisów prawa materialnego legitymację do wniesienia odwołania. Podstawą materialnoprawną decyzji I instancji są przepisy art. 7e ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 7c pkt 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Według art. 7e ust. 1 pkt 2 tej ustawy, wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku: jeżeli po dokonaniu wpisu wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 7c pkt 1 i 3. W omawianej sprawie zastosowanie miał art. 7 c pkt 3, stanowiący o wykreśleniu z ewidencji na skutek wydania prawomocnego orzeczenia zakazu wykonywania określonej w zgłoszeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę (pkt 3). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.), ustawa ta reguluje: zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami lub osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, których niewypłacalność powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od nich okoliczności; skutki ogłoszenia upadłości; zasady postępowania naprawczego wobec przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością. Zgodnie z art. 2, postępowanie uregulowane ustawą należy prowadzić tak, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą - dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane. Artykuł 144 ustawy stanowi, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe (ust. 1) i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu; postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Według ustalonego orzecznictwa sądowego (zob. np. wyrok w.s.a. w Gliwicach z dnia 24 marca 2009 r., III SA/Gl 1171/08, LEX nr 497528), legitymację syndyka określa się formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje natomiast upadły. Niewątpliwie stroną postępowania w sprawie wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej jest przedsiębiorca. Według art. 7e ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku: jeżeli po dokonaniu wpisu wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 7c pkt 1 i 3. W rozpatrywanej sprawie zastosowanie miał art. 7 c pkt 3, stanowiący o wykreśleniu z ewidencji w sytuacji prawomocnego orzeczenia zakazu wykonywania określonej w zgłoszeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę (pkt 3). Stroną tego postępowania była osoba fizyczna będąca przedsiębiorcą wpisana do ewidencji działalności gospodarczej na podstawie art. 7a oraz 7b ustawy Prawo działalności gospodarczej. Postępowanie w sprawie wykreślenia przedsiębiorcy na skutek wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia o zakazie wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę w trybie określonym przez przepisy art. 7e ust. 1 pkt 2 w zw. z art. art. 7 c pkt 3 tej ustawy nie jest częścią składową postępowania upadłościowego. Artykuł 144 Prawa upadłościowego i naprawczego ogranicza kompetencje syndyka do uczestniczenia w postępowaniach sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości. Syndyk nie ma miał więc legitymacji do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie wykreślenia przedsiębiorcy z ewidencji działalności gospodarczej. Zarzuty merytoryczne skarżącego w zarówno odniesieniu do decyzji oraz do postępowania II instancji są więc bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy skarżący nie był legitymowany do wniesienia odwołania. Organ II instancji więc zasadnie umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł tak jak w sentencji wyroku.