VI SA/Wa 1714/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi L. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oddala skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], Inspektorat w K., pismem z dnia 19 czerwca 2008 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie objęcia L. H. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej - na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j. t. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.) – dalej jako ustawa. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] października 2008 r., stwierdził objęcie L. H. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 9 listopada 2004 r. Od powyższej decyzji L. H. pismem z dnia 21 listopada 2008 r. wniósł odwołanie. W wyniku rozpoznania odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy oraz art. 138 § 2 k.p.a., decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy podkreślał, że w sprawie nie wzięto pod uwagę wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. (sygn. akt [...]) stwierdzającego, iż L. H. nie podlegał z tytułu wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 29 grudnia 1999 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] maja 2009 r., stwierdził, że L. H. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 30 grudnia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. oraz był nieobjęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 29 grudnia 1999 r. a także od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 9 listopada 2004 r. Od ww. decyzji L. H. wniósł w dniu 2 czerwca 2009 r. (data nadania) odwołanie. W uzasadnieniu podniósł, iż w okresie od 30 grudnia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. ZUS nie wydał żadnej decyzji co do objęcia go ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyjaśnił, iż we wskazanym okresie nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu, a to z uwagi na branżowe ubezpieczenie funkcjonariuszy Policji. Po 29 grudnia 1999 r. pozostał w Policji i nie podlegał w tym czasie ubezpieczeniu społecznemu. Podkreślił, iż ZUS nigdy nie podjął działań w celu objęcia go ubezpieczeniem społecznym mimo, iż wielokrotnie próbował uzyskać informację, czy ma płacić ubezpieczenia, jednak w jednostce ZUS w K. nikt nie umiał mu odpowiedzieć, z uwagi na specyficzną sytuację, jaką było pozostawanie funkcjonariuszem Policji. Oświadczył, że gdyby płacił składkę na ubezpieczenie zdrowotne, to odliczałby ją od podatku z karty podatkowej. Podkreślił dodatkowo, że nigdy dobrowolnie nie zgłosił się do objęcia ubezpieczeniem społecznym i nie składał takiego wniosku. Skoro zaś nie podlegał objęciu ubezpieczeniem społecznym, nie podlegał również objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym, gdyż było ono fakultatywne. Ponadto, powołał się na przytoczone przez Sąd Okręgowy w [...] w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2008 r. stanowisko, odnośnie naruszenia zasad postępowania administracyjnego przez organ rentowy – niewydawanie decyzji stwierdzającej podleganiu ubezpieczeniu lub zawierającej implicite tego rodzaju ustalenie (np. stwierdzającej obowiązek opłacenia zaległych składek) przez okres ponad 9 lat co ocenić należy jako rażące zaniedbanie organu rentowego, skutkujące przewlekłością postępowania, a ponadto narażające ubezpieczonego na szkodę. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przytaczając stan faktyczny sprawy, powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz na art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., a także na art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., podkreślił, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 obowiązującej ustawy tj. z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. W okresie poddanym analizie obowiązywały również kolejno dwie ustawy zawierające unormowania co do określenia okresu wykonywania działalności gospodarczej: w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) i w art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Zdaniem organu z dokumentacji wynikało, iż L. H. figurował w ewidencji działalności gospodarczej od dnia 5 lutego 1996 roku do 9 listopada 2004 r., a przedmiot prowadzonej działalności obejmował usługi w zakresie maglowania. Jednocześnie w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 26 lutego 2004 r., był zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako funkcjonariusz Policji (obecnie przebywa na emeryturze). Jednak nabycie przez L. H. uprawnień emerytalnych nie wyłączyło podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ podkreślił, iż z informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego w K. z 22 listopada 2007 r. wynikało, iż L. H. zgłosił obowiązek podatkowy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 20 lutego 1992 r. Natomiast dnia 3 marca 2003 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego pismo o zawieszeniu działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 2003 r. (zawiadomienie z dnia 21 stycznia 2003 r.), nie zostało uznane ze względu na to, iż podatnik jest zobowiązany złożyć pismo najpóźniej w dniu rozpoczęcia zawieszenia. Ponadto w piśmie uwzględniona została informacja, iż podatnik wyrejestrował działalność gospodarczą z dniem 4 marca 2003 r. organ zaznaczył, iż zaskarżona decyzja organu I instancji, stanowiła jedynie potwierdzenie faktu objęcia L. H. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 30 grudnia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. oraz uznanie, iż odwołujący nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 29 grudnia 1999 r. i w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 9 listopada 2004 r. Prezes wyjaśnił, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla L. H., z uwagi na nabycie przez niego uprawnień emerytalnych, jest organ ubezpieczeń społecznych. Od ww. decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zmianę decyzji organu I instancji w części określającej, że w okresie od 30 grudnia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. skarżący objęty był obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i o orzeczenie, że w ww. okresie nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia tej działalności. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż materiał zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do stwierdzenia, że kiedykolwiek występował z wnioskiem o objęcie ubezpieczeniem w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto zakwestionował stwierdzenie zawarte w decyzji z dnia [...] maja 2009 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, że zgłosił się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Zgodnie z ustaleniami organu administracji skarżący od zgłoszenia działalności gospodarczej do jej wyrejestrowania był obowiązany do uiszczania podatku dochodowego z tytułu prowadzenia tej działalności. Działalność wyrejestrował 4 marca 2003 r. zostając wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 9 listopada 2004 r., próbując tą działalność w między czasie zawiesić, jednak nieskutecznie. Jednocześnie w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 26 lutego 2004 r. był zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako funkcjonariusz Policji. W związku z tym organ ustalił, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 30 grudnia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. Zgodnie z art. 8 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, z zastrzeżeniem art. 2, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi. Jak wynika z ustaleń organu skarżący wykonywał pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 7 pkt 18 wymienionej ustawy, przez którą należy rozumieć działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Według powołanego przepisu art. 8 ust. 6 ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, a więc jest to działalność, która była wykonywana przez skarżącego. Ponieważ zgodnie z cytowanym art. 8 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym należy zwrócić uwagę, iż według art. 7 pkt 19 tej ustawy przez ubezpieczenie społeczne rozumiane było ubezpieczenia emerytalne i rentowe określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 pkt 5 i 14 tej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi (pkt 5) oraz funkcjonariusze Policji (pkt 14). Punkt 14 wymienionego art. 6 ust. 1 został uchylony przez art. 1 pkt 2 lit. a) tiret drugie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 166, poz. 1609) zmieniającej tą ustawę z dniem 1 października 2003 r. Zatem w okresie wskazanym w decyzji – od 30 grudnia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. – skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W okresie wskazanym w decyzji skarżący posiadał tytuł do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym również w związku ze stosunkiem służbowym. Według art. 1a pkt 1 ustawy z 1997 o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ubezpieczenie zdrowotne jest oparte w szczególności m.in. na zasadzie solidarności społecznej. Oznacza to, że zgodnie z art. 22 ust. 1 wymienionej ustawy jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem ust. 3-7 (zastrzeżenia te nie mają zastosowania do sytuacji skarżącego). W sprawie istotnym jest rozumienie dwóch pojęć: "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu i "objęcie" tym ubezpieczeniem. Jak wyraził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie I UK 227/05 "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. W art. 8 ust. 1 ustawy z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wśród "objętych" ubezpieczeniem wymieniono osoby prowadzące działalność gospodarczą. W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. W tym rozumieniu skarżący w okresie wskazanym w decyzji podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą. Można dodać, iż na gruncie obecnie obowiązujących przepisów według art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j. t. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany został nie z objęciem ubezpieczeniami społecznymi a ze spełnieniem warunków do objęcia nimi, o czym stanowi m.in. lit. c) tego przepisu – osoby, które prowadzą działalność pozarolniczą lub osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.