IV SA/Wa 1444/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] oraz postanowienia Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]; Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2009 r. - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] maja 2009 r., którą odmówiono uchylenia decyzji Prezydenta W. z [...] grudnia 2008 r. o odmowie wymeldowania A. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, iż postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania A. G. z wyżej opisanego lokalu zostało zakończone decyzją Prezydenta W. z [...] grudnia 2009 r. orzekającą o odmowie wymeldowania wymienionej. W dniu 24 lutego 2009 r. pełnomocnik l. Sp. z o.o. (która nabyła tytuł prawny do nieruchomości przy ul. [...] w W. w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego) w osobie radcy prawnego zwrócił się z wnioskiem o wznowienie postępowania z uwagi na fakt, iż spółka nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu i w rezultacie tego bez własnej winy w nim nie uczestniczyła. Na podstawie ww wniosku wznowiono postępowanie, które zakończyło się wydaniem przez Prezydenta W. w dniu [...] maja 2009r. decyzji o odmowie uchylenia decyzji Prezydenta W. z [...] grudnia 2008r. Organ pierwszej instancji uznał, iż nie zachodzą przesłanki niezbędne do wymeldowania A. G. ze spornego lokalu, albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, iż zamieszkuje ona stale pod wskazanym adresem. Nadto rozpoznając odwołanie Wojewoda [...] zauważył, iż wniosek o wymeldowanie A. G. z miejsca pobytu stałego złożył poprzedni właściciel nieruchomości przy ul. [...] w W. – L.T. I. Sp. z. o. o. w W. w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na jej treść, a w szczególności art. 7 i art. 77 K.p.a., polegające na pominięciu zgłoszonych dowodów i dokonanie ustaleń w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Podniesiono, iż zaskarżona decyzja została wydana pomimo zgłoszenia przez skarżącą istotnego wniosku dowodowego w postaci przesłuchania świadka J. P. na okoliczność stałego zamieszkiwania A. G. we wsi S., gdzie prowadzi gospodarstwo Sygn. akt IV SA/Wa 1444/09 agroturystyczne. Istotą bowiem niniejszego postępowania było ustalenie gdzie znajduje się centrum życiowe osoby, o wymeldowanie której toczy się postępowanie. Wojewoda [...] - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, iż ww wniosek dowodowy został złożony po zakończeniu postępowania wznowieniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę, aczkolwiek z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu. W konsekwencji uznał, iż decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2009 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z [...] maja 2009 r. oraz postanowienie Prezydenta W. z [...] marca 2009r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa procesowego. Zaszły bowiem przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. dające Sądowi podstawę do stwierdzenia nieważności tychże aktów administracyjnych. Wymienione wyżej decyzje i postanowienie zostały wydane w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjne jakim jest wznowienie postępowania. Stosownie do art. 145 § 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie [...]. Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 K.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 K.p.a.). Z akt sprawy i przedstawionego stanu sprawy wynika, iż decyzję o odmowie wymeldowania uczestniczki postępowania A. G. wydano [...] grudnia 2008r. Od decyzji tej wnioskodawca L. T. (dotychczasowy właściciel spornego Sygn. akt IV SA/Wa 1444/09 lokalu) wniósł odwołanie. Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2009r. umorzył przedmiotowe postępowanie odwoławcze, uznając że wniesienie środka zaskarżenia nastąpiło przez osobę nielegitymującą się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a. W międzyczasie, tj. 24 lutego 2009r. skarżąca (która w trakcie postępowania zwykłego uzyskała tytuł prawny do spornego lokalu) złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego jak to określiła "prawomocną decyzją Prezydenta W. z [...] grudnia 2008r." z uwagi na pominięcie jej udziału w przedmiotowym postępowaniu. Postanowieniem z [...] marca 2009r. Prezydent W. wznowił postępowanie w sprawie wymeldowania. Decyzją z [...] maja 2009r. odmówiono uchylenia decyzji z [...] grudnia 2008r. o odmowie wymeldowania A. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., następnie utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2009r. Powyższe dowodzi, iż sprawa o wymeldowanie A. G. - wbrew stanowisku skarżącej zawartym we wniosku o wznowienie z 23 lutego 2009r. (wpływ do organu 24 lutego 2009r.) - została zakończona decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2009r. i dopiero decyzja ta stała się aktem administracyjnym ostatecznym, przy czym nie ma znaczenia, że decyzja ta miała charakter stricte procesowy. Stosownie do art. 145 § 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie [...]. Tymczasem skarżąca wnioskiem wniesionym 24 lutego 2009r. zainicjowała w wyżej wymienionej sprawie postępowanie wznowieniowe. Datą wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania jest dzień wpływu do organu podania strony (wyrok NSA - do 31.12.2003r. - we Wrocławiu z 5.01.1993r., sygn. akt SAB/Wr 47/92, publ. Lex nr 26093). Z przytoczonych okoliczności sprawy wynika, iż wznowienie postępowania nastąpiło w sprawie niezakończonej na dzień wniesienia wniosku o wznowienie decyzją ostateczną. Zaś wznowienie postępowania wobec decyzji nieostatecznej, od której służyło odwołanie w administracyjnym toku instancji (a do tego odwołanie to -jak w sprawie - nie zostało rozpoznane na dzień wniesienia wniosku o wznowienie postępowania), stanowi rażące naruszenie art. 145 § 1 K.p.a. i z mocy art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. skutkuje stwierdzeniem nieważności postanowienia i decyzji wydanych w tak wznowionym postępowaniu. Pogląd, iż wykroczenie poza granice postępowania w sprawie wznowienia postępowania wskazane w art. 145 § 1 K.p.a. przez rozpoznanie sprawy niezakończonej decyzją ostateczną, jest działaniem Sygn. akt IV SA/Wa 1444/09 organu administracji publicznej noszącym znamiona rażącego naruszenia prawa, znajduje swoje odzwierciedlenie w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 1992 r. (sygn. akt SA/Wr 534/92, publ. ONSA 1993, nr 4, poz. 92 i Lex nr 10387), z 22 maja 1991 r. (sygn. akt IV SA 349/91, publ. OSP 1992, nr 10, poz. 229 i Lex nr 10784), z 1 kwietnia 1988 r. (sygn. akt IV S.A. 1001/87, publ. GAP 1989, nr 18-20, s. 75). Drugim uchybieniem przepisom prawa procesowego, a ściślej art. 150 § 1 K.p.a., dającym podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., jest wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 K.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 K.p.a.), o ile nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 150 § 2 K.p.a. W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie decyzję w ostatniej instancji wydał Wojewoda [...], a nie zachodzi przypadek z art. 150 § 2 K.p.a., bowiem przyczyną wznowienia postępowania nie była działalność tego organu, jako wydającego w sprawie decyzję z [...] lutego 2009r. w ostatniej instancji. Faktem jest, iż Wojewoda [...], orzekający w sprawie o wymeldowanie A. G. w ostatniej instancji jako organ odwoławczy, zakończył postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego, należącą do decyzji, które nie rozstrzygają sprawy co do istoty. Niemniej jednak skoro w art. 150 § 1 K.p.a. nie zastrzeżono, iż decyzja wydana w ostatniej instancji musi być decyzją merytoryczną, zatem w przypadku gdy w sprawie orzekał organ wyższego stopnia jako organ drugiej instancji, to niezależnie od rodzaju ostatecznego orzeczenia, do tego organu należy ocena w pierwszej instancji podania o wznowienie postępowania. Mając na względzie powyższe postanowienie o wznowieniu postępowania i decyzja Prezydenta W., który w powyższych okolicznościach wypowiedział się w pierwszej instancji w kwestii wznowienia postępowania, musiały zostać uznane za nieważne, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., jako wydane z rażącym naruszeniem prawa i przepisów o właściwości. Wadą nieważności również dotknięta jest zaskarżona decyzja Wojewody [...] z racji tego, że utrzymano nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji rażąco naruszającą prawo i wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości. Stwierdzając nieważność zarówno decyzji organu pierwszej instancji, jak i postanowienia o wznowieniu Sygn. akt IV SA/Wa 1444/09 postępowania Sąd skorzystał z uprawnień jakie daje mu art. 135 P.p.s.a., uznając że jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Z materiału sprawy nie wynika także, aby organ przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania poczynił czynności celem ustalenia, czy podanie o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. zostało złożone w terminie, o którym stanowi art. 148 § 2 K.p.a. W zaistniałej sytuacji badanie legalności zaskarżonej decyzji w kontekście zarzutów skargi należało uznać za przedwczesne. Organ właściwy - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy - będzie miał na względzie ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku, w konsekwencji wyda decyzję o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wobec braku wniosku skarżącej o przyznanie poniesionych w sprawie kosztów postępowania sądowego nie orzeczono w tym przedmiocie.