I SA/Wa 1499/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Minister Budownictwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej P. Urząd [...] z dnia [...] stycznia 1959 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], Księga Wieczysta [...] tom [...], parcela [...] pow. [...] m2,stanowiącej tabularną własność W. M. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych . Decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej P. Urząd [...] z dnia [...] stycznia 1959 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia w/w nieruchomości. Pismem z dnia 13 czerwca 2007 r. Z. B. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, iż wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości było wadliwe, gdyż nie zawierało konkretnie ustalonej ceny oraz nie zawierało gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną. Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano w oparciu o przepis art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz. 70) oraz art. 1, 10 i 21 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31). W przedmiotowej sprawie zezwoleniem z dnia [...] stycznia 1955 r. Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolił Dyrekcji [...] w P., jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie pod budowę [...], nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [..] lutego 1955 r. Dyrekcja [...] w P. wystąpiła do W. M. z wezwaniem do zawarcia umowy kupna za cenę, która miała zostać określona na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. i zatwierdzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Odnosząc się do zarzutu, że w wezwaniu skierowanym do W. M. nie podano konkretnie ustalonej ceny organ uznał, że powyższe nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Skoro szczegółowy tryb ustalony zarządzeniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] listopada 1949 r. w sprawie wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji tych planów wnioskodawca zastosował. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.4 ust. 1 dekretu tj. niezbędności dla celów wywłaszczenia organ wskazał, że zgodnie z art. 5 i 7 dekretu o niezbędności nieruchomości dla celów narodowych planów gospodarczych i braku możliwości pozyskania na ten cel innej nieruchomości Skarbu Państwa rozstrzygał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na podstawie przedstawionych dokumentów i w postępowaniu odrębnym od postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto Minister stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość nie należała do kategorii nieruchomości określonej w art. 30 ust. 1 dekretu, bowiem nie stanowiła gospodarstwa rolnego ani ogrodniczego, warsztatu rzemieślniczego, nie była zabudowana domem jednorodzinnym oraz nie była przeznaczona pod budowę takiego domu, gdyż jak wynika z protokołu opisu nieruchomości znajdowała się ona w strefie miasta P. i była przeznaczona pod zabudowę zwartą i przeznaczona pod budowę [...], a tym samym nieruchomość zamienna nie należała się. Organ podniósł również, iż tryb postępowania wywłaszczeniowego został zachowany, bowiem zgodnie z art. 17 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie, w którym wskazano nieruchomość, której wniosek dotyczył, jej powierzchnię, właściciela. Wskazano na czym miało polegać wywłaszczenie oraz wskazano w sposób ogólny cel wywłaszczenia. Do wniosku zostało dołączone m. in. zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] stycznia 1955 r. wraz z planem sytuacyjnym, wezwanie do zawarcia umów kupna-sprzedaży oraz odpisy z ksiąg wieczystych. Zgodnie z art. 21 ust. 2 dekretu orzeczenie o wywłaszczeniu zawierało ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia oraz wskazano na czyją rzecz dokonano wywłaszczenia. Reasumując Minister Budownictwa uznał, że decyzja z dnia [...] maja 2007 r. nie narusza prawa, a podjęte rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. B. reprezentowany przez radcę prawnego M. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie zasad wszechstronnego rzetelnego i zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy zawartych w art. 7 i 8 kpa oraz dokonanie ustaleń sprzecznych z częścią zebranego materiału dowodowego co spowodowało w konsekwencji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości. Zdaniem skarżącego organ nadzorczy dokonał błędnej oceny orzeczenia wywłaszczeniowego. Nie dopatrzył się bowiem naruszenia art. 4 dekretu mimo, iż z żądanego dokumentu znajdującego się w aktach wywłaszczeniowych nie wynika, że ubiegający się o wywłaszczenie czynił jakiekolwiek starania o uzyskanie nieruchomości należącej do Skarbu Państwa bądź innych osób prawnych. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu, gdyż w aktach sprawy brak jest opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. Skarżący zarzucił również rażące naruszenie art. 8 ust. 1 dekretu, a ponadto naruszenie art. 20 ust. 1 dekretu poprzez nie wyznaczenie przez organ wywłaszczeniowy rozprawy. Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1759/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uznając, iż organ wojewódzki wszczynając w przedmiotowej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe, w sposób oczywisty naruszył przepis art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r. W wyniku rozpoznania skarg kasacyjnych od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 977/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wskazując, iż w zaskarżonym wyroku błędnie uznał Sąd I instancji, że brak określenia konkretnej ceny zatwierdzonej przez odpowiedni organ stanowi naruszenie, któremu przypisać można charakter rażącego naruszenia prawa. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2009 r. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji a więc z poszanowaniem zasady wyrażonej w art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zaś z treścią art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r., którą utrzymał on w mocy własną decyzją z dnia [...] maja 2007 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej P. z dnia [...] stycznia 1959 r. w części orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. o powierzchni [...] m2, oznaczonej jako parcela nr [...]. Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art. 156-158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja i ustalenie czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa – którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego w postępowaniu o wywłaszczeniu nieruchomości prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974, Nr 10, poz. 64 ze zm.) oraz dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. 1952 r. Nr 4, poz. 31) – niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad i trybu wywłaszczenia oraz podstawy prawnej wydanego orzeczenia, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego. Przy ustaleniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ winien badać nie tylko samą treść orzeczenia oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jego wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu orzeczenia podlegającego weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. Minister Budownictwa orzekający w niniejszej sprawie uznał – a Sąd w całości podzielił jego stanowisko – że Prezydium Rady Narodowej w P. wywłaszczając przedmiotową nieruchomość orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1959 r., nie dopuściło się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Poza tym orzeczenie to nie naruszyło także pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 kpa – w związku z tym nie ma podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stwierdzić należy, że argumenty Ministra Budownictwa nie budzą zastrzeżeń merytorycznych. Należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że wywłaszczenia nieruchomości dokonano na wniosek uprawnionej osoby – Dyrekcji [...] w P., który zawierał wszystkie niezbędne załączniki – w tym zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości wraz z planem sytuacyjnym, wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za cenę, która została określona na podstawie art. 28 dekretu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej oraz odpisy z ksiąg wieczystych. Orzeczenie zawiera również wszystkie elementy określone w art. 23 ust. 2 dekretu (poprzednio art. 21 ust. 2) ustala przedmiot i rozmiar wywłaszczenia oraz wskazanie na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło. Odnosząc się do podstawowego zarzutu skarżącego - brak w wezwaniu skierowanym do właścicieli nieruchomości konkretnie oznaczonej ceny - to Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2009 r., z którego jednoznacznie wynika, iż powyższe nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Natomiast zarzut skarżącego dotyczący tego, że przed wywłaszczeniem nieruchomości nie zbadano, czy jest ona niezbędna dla celów wywłaszczenia – nie może być skutecznie podnoszony w niniejszym postępowaniu. Kwestia ta bowiem została rozstrzygnięta prawomocnym zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Co do zarzutu skarżącego o nie wyznaczeniu rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości, to zgodnie z treścią art. 23 ust. 3 dekretu w przypadku gdy wniosków lub sprzeciwów nie zgłoszono, orzeczenie może zapaść bez rozprawy. W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dowodów na to by zgłoszono wnioski lub sprzeciwy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 dekretu, gdyż wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości nie zawierało gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną, czym naruszało w sposób rażący przepis art. 8 ust. 2 z dekretu, należy podnieść, iż naruszenie art. 8 dekretu było przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2009 r. Ponadto należy stwierdzić, iż jak wynika z protokołu opisu nieruchomości przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod zabudowę zwartą i przeznaczona pod budowę [...]. Nie stanowiła ona gospodarstwa rolnego ani ogrodniczego, warsztatu rzemieślniczego i nie była zabudowana domem jednorodzinnym. Na ocenę orzeczenia wywłaszczeniowego w aspekcie art. 156 § 1 kpa nie mają również wpływu podnoszone przez skarżącego naruszenie art. 5, art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu po zmianie art. 6 ust. 3 pkt 2, ponieważ dotyczą one poszczególnych samodzielnych kwestii wpadkowych wyłaniających się w toku postępowania wywłaszczeniowego (warunków i trybu wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości), które nie mają bezpośredniego wpływu na ocenę sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2007 r. sygn. Akt I SA/WA 1798/06). Sąd uznał również za całkowicie chybiony podniesiony przez skarżącego na rozprawie zarzut niewykorzystania całości przedmiotowej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, a tylko jej części. Ocena tego zarzutu bowiem nie może być dokonywana w niniejszej sprawie. Należy zatem uznać, że Minister Budownictwa – oceniając w postępowaniu nadzorczym zgodność z prawem orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w P. z dnia [...] stycznia 1959 r. – słusznie stwierdził, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że kontrolowane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i zasadnie odmówił stwierdzenia jego nieważności. Ponadto wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył on stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.