III SA/Po 620/09

Dnia 25 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia ...r. Nr ... w przedmiocie określenia wysokości należnego zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. oddala skargę /-/M. Górecka /-/M. Ławniczak /-/W. Długaszewska III SA/Po 620/09 Uzasadnienie. W dniu 13.11.2008r. W. dokonał sprowadzenia na teren Polski nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego marki R., rok produkcji 2003, silnik o pojemności 1870 cm 3. Dnia 14.11.2008r. podatnik złożył w Urzędzie Celnym deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego powyższego pojazdu wskazując jako podstawę obliczenia podatku 7192 zł, stawkę podatku 3,1%, kwotę podatku do zapłacenia 223 zł, zaś w dniu 17.11.2008r. zapłacił akcyzę w kwocie 223 zł. Dokonując analizy przedłożonej przez podatnika dokumentacji organ celny stwierdził, iż podstawy opodatkowania auta określone w deklaracji uproszczonej AKC-U znacznie odbiegały od średniej wartości rynkowej ( 16473 zł). Biorąc pod uwagę średnią wartość rynkową pojazdów pomniejszoną o kwotę podatku od towarów i usług, kwotę akcyzy oraz przy uwzględnieniu stopnia tolerancji w wysokości 20% - różnica wynosiła : 56,34 %. Z uwagi na powyższe Naczelnik Urzędu Celnego na podstawie art. 82 a ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym wezwał podatnika, aby w terminie 14 dni dokonał zmiany wysokości podstawy opodatkowania ( skorygowania złożonej deklaracji podatkowej ) lub pisemnego wskazania przyczyn uzasadniających podanie wysokości podstawy opodatkowania w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego. Podatnik nie odpowiedział na wezwanie organu podatkowego i w żaden sposób do niego się nie odniósł. Postanowieniem z dnia 8.01.2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w oparciu o przepis art. 165 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i art. 76, 80, 81 i 82 a ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości podstawy opodatkowania oraz kwoty należnego podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodów osobowych. Decyzją z dnia 29.01.2009r. Naczelnik Urzędu Celnego określił wysokość podstawy opodatkowania oraz wysokość należnego zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w ten sposób, że podstawę opodatkowania określił w kwocie 16473 zł, ze stawką podatku akcyzowego 3,1% i kwotą należnego podatku akcyzowego 511 zł. Biorąc pod uwagę już dokonaną przez podatnika zapłatę podatku akcyzowego, organ celny wskazał, iż kwota 288 zł stanowi różnicę między należnym podatkiem akcyzowym, a kwotą zadeklarowaną i z dniem 19.11.2008r. stała się zaległością podatkową. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ celny I instancji podał, iż art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym określa obowiązek zapłaty podatku w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, zaś art. 81 tej ustawy wskazuje kiedy obowiązek zapłaty podatku akcyzowego powstaje. W ocenie organu celnego obowiązek zapłaty podatku akcyzowego powstał z dniem nabycia wewnątrzwspólnotowego tj. z dniem 13.09.2008r. i w tym względzie odniósł się do złożonej przez podatnika deklaracji uproszczonej AKC-U. Dalej organ celny powołując przepis art. 82 w/w ustawy wskazał, iż podstawą opodatkowania jest kwota, jaką nabywca obowiązany jest zapłacić. Przy jej wyliczeniu organ celny I instancji oparł się na[...]. Przy obliczeniu należnego podatku akcyzowego, organ celny oparł się na stawkach akcyzy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych , określonych w poz. 21 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825, ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W., zarzucając organowi I instancji: - bezpodstawne wezwanie do skorygowania złożonej deklaracji, - brak podstaw faktycznych i prawnych dla określenia podstawy opodatkowania wyższej aniżeli wynikała ona ze złożonych faktur zakupu przedmiotowych samochodów, - nie podjęcie wszelkich możliwych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności brak sprawdzenia autentyczności faktur zakupu. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania twierdził, iż brak było podstaw do innego, aniżeli wynikało to z faktur zakupu, określenia wartości przedmiotowych samochodów, skoro organ nie zakwestionował autentyczności tychże dokumentów. Nadto zarzucał organowi celnemu, że ten oparł się wyłącznie na średniej wartości rynkowej bezpodstawnie ignorując oryginalne rachunki. Sporny pojazd miał być przyniszczony, w stanie do lakierowania i z uszkodzoną instalacją. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 12 maja 2009r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 29 stycznia 2009r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż podstawą opodatkowania w przypadku wyrażenia stawki akcyzy w procencie podstawy opodatkowania, jest - co do zasady - kwota jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe, w tym samochody osobowe, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego ( art. 10 ust. 1 pkt 2 i 82 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym ). Jeżeli zaś wysokość podstawy opodatkowania w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu, organ kontroli skarbowej obowiązany jest wezwać podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego ( art. 82 a ust. 1 ustawy ). Z kolei w sytuacji nie wskazania przyczyn lub nie dokonania zmiany, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej sam określi wysokość podstawy opodatkowania ( art. 82a ust. 2 ustawy ). Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, iż prawidłowo postąpił organ I instancji wzywając podatnika w trybie art. 82 a ust. 2 ustawy do skorygowania deklaracji uproszczonej, bądź podania przyczyn dla których podatnik podał podstawę opodatkowania znacznie odbiegającą od wartości rynkowej samochodu. W ocenie organu odwoławczego nietrafny jest więc zarzut, że organ I instancji nie podjął działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego. Strona odwołująca bowiem nie odpowiedziała na wezwanie organu, nie sformułowała żadnych wniosków dowodowych i nie udzieliła żadnych wyjaśnień. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowana faktura zakupu, jej autentyczność tylko podana przez podatnika podstawa opodatkowania. Z tych też względów - zdaniem organu odwoławczego - nie było konieczności potwierdzenia bezpośrednio u kontrahenta autentyczności wystawionych przez niego dokumentów w postaci faktur zakupu przedmiotowych samochodów. Powołując się na utrwalone już orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, iż strona ze względu na swój interes prawny winna aktywnie uczestniczyć w prowadzonym przez organ postępowaniu administracyjnym - w szczególności być aktywną dowodowo. Obowiązujące przepisy prawa dają organom podatkowym i organom kontroli skarbowej prawo do sprawdzenia poprawności deklarowanych cen, tym samym dają też uprawnienie do podwyższania wartości zadeklarowanych przez podatnika. Organ odwoławczy uznał, iż prawidłowo odniesiono się do cen katalogowych przy określeniu podstawy opodatkowania, a więc nie może być mowy o przypadkowości działań organu I instancji. Obecnie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 maja 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł W. wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzuca: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na dowolnym przyjęciu przez organ wyższej, aniżeli wynika to z faktur, wartości przedmiotowych samochodów, - przerzucenie na stronę w całości ciężaru dowodzenia, - wadliwe ustalenie wartości podstawy opodatkowania, - przekładanie interesu Państwa ponad interes obywatela, - przeprowadzenie kalkulacji wartości przedmiotowych samochodów z naruszeniem postanowień Układu Ogólnego w sprawie Taryf i Handlu z 1994r. i z pominięciem odpowiedniej opinii Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, - nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań dla wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności brak sprawdzenia autentycznej wartości samochodu u kontrahenta i brak porównania z cenami innych sprzedawanych przez niego samochodów. W uzasadnieniu skarżący podał, iż organ bezpodstawnie przyjął, iż cena samochodu wskazana we fakturze jest zaniżona, skoro autentyczności faktury jako dokumentu nie zakwestionował. Nadto wskazywał, iż organ winien powołać rzeczoznawcę dla określenia wartości przedmiotowych samochodów, nie zaś opierać się na Informatorze bez oględzin samochodu. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację podaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż organy obu instancji w ocenie Sądu dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i wydały decyzje zgodne z przepisami prawa. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym podstawą opodatkowania jest kwota jaką nabywca jest zobowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego. Podobnie jest w przypadku takiego nabycia samochodu osobowego ( art. 82 ust. 3 ustawy ). Jeżeli wysokość tak ustalonej podstawy opodatkowania znacznie odbiega – bez uzasadnionej przyczyny – od średniej wartości rynkowej danego samochodu organ podatkowy wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmian wysokości podstawy opodatkowania lub niewskazania przyczyn uzasadniających podanie jej zaniżonej wysokości organ podatkowy określi wysokość podstawy opodatkowania ( art. 82 a ust. 1 i ust. 2 ustawy ). Średnią wartością rynkową samochodu jest przy tym wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym w dacie powstania obowiązku podatkowego średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej marki, modelu , rocznika oraz ( jeżeli jest to możliwe do ustalenia ) z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co dany pojazd nabyty wewnątrzewspólnotowo ( art. 82 a ust. 4 ustawy). Ciężar dowodowy odnośnie wykazania okoliczności faktycznych korzystnych dla podatnika spoczywa zatem wyraźnie na mocy ustawy przede wszystkim na samym podatniku. Ponieważ cena fakturowa pojazdu znacznie odbiegała od jego średniej wartości rynkowej (ponad 50%), organ I instancji wezwał skarżącego pismem z dnia 18 listopada 2008 r. w trybie art. 82 a ust. 1 powyższej ustawy oraz art. 274 a § 2 Ordynacji podatkowej do zmiany wysokości podstawy wysokości opodatkowania lub wskazania przyczyn podania zaniżonej wysokości ( również poprzez złożenie odpowiednich dokumentów czy oceny technicznej rzeczoznawcy ) – pod rygorem samodzielnego ustalenia tej wysokości w toku postępowania podatkowego. Pomimo tego wezwania strona nie zgłaszała żadnych wniosków dowodowych, w ogóle była całkowicie bierna podczas postępowania przed organem I instancji. Nie jest prawdą - jak chce skarżący - że to wyłącznie organ winien gromadzić dowody dla ustalenia stanu faktycznego. To strona ma bowiem interes faktyczny i prawny, aby przedstawić dowody dla poparcia swych twierdzeń . Tymczasem w omawianej sprawie strona zarzuca, że organ skorzystał wyłącznie z Informatora zamiast dokonać oględzin samochodu i skorzystać z rzeczoznawcy przy ustaleniu jego wartości. W ocenie Sądu ze względu na brak odpowiedniej inicjatywy dowodowej ze strony skarżącego organ miał prawo do ostatecznego ustalenia podstawy opodatkowania wyższej, aniżeli podał to podatnik i w tym względzie mógł odwołać się do Informatora. Sąd zauważa, iż istnieje orzeczenie WSA w Olsztynie z 10.06.2009r. ( I S.A./Ol 133/09, lex nr 511580 ), w którym stwierdza się, iż ustalenie wartości może być dokonane przy pomocy każdego nie zabronionego prawem środka dowodowego, a nie tylko za pomocą informacji uzyskanej z [...], może to być zatem także opinia biegłego. Jednak należy zauważyć, że w przedmiotowym postępowaniu strona była bierna dowodowo, zaś w analizowanej przez WSA w Olsztynie sprawie podatnik sam przedstawił wycenę pojazdu dokonaną przez rzeczoznawcę i skoro nie zgadzał się z nią organ podatkowy, Sąd ten stwierdził, iż organ winien w takiej sytuacji tytułem przeciwdowodu powołać też rzeczoznawcę dla określenia ceny pojazdu. W analizowanej sprawie nie miało to miejsca. Dlatego nie można zarzucać organowi, że ten nie powołał biegłego dla ustalenia rzeczywistej wartości przedmiotowego samochodu, gdy strona była całkiem bierna. Nie można też mówić o całkowitej dowolności w ustaleniu przez organ podstawy opodatkowania, gdyż średnia wartość rynkowa danego pojazdu ( wskazana w art. 82 a ust. 4 ustawy o podatku akcyzowym ) jest ustalana również za pomocą wyspecjalizowanych katalogów motoryzacyjnych, służących m. in. do obliczania należnych zobowiązań podatkowych, celnych czy z zakresu ubezpieczeń cywilnych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd uznał skargę za bezzasadną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). /-/M. Górecka /-/M. Ławniczak /-/ W. Długaszewska