II OSK 1045/10

Dnia 10 czerwca 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki A. w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2009 roku sygn. akt IV SA/Wa 1123/09 odrzucającego skargę Spółki A. w S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego pkt 2 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 roku sygn. akt II SA 3345/01 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Spółki A. w S. o wznowienie postępowania zakończonego pkt 2 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie o sygn. akt II SA 3345/01. Sąd I instancji wskazał, że w dniu 30 czerwca 2009 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem. Jako podstawę wznowienia podano brak należytej reprezentacji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że M.M. - członek zarządu skarżącej spółki - natrafił na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 r. w archiwum spółki w czasie poszukiwania materiałów na pierwsze zebranie członków spółki, zwołane na dzień 26 kwietnia 2009 r. W tym to dniu zarząd spółki dowiedział się o powyższym wyroku, czego dowodem są informacje zawarte w protokole zebrania członków spółki z dnia 26 kwietnia 2009 r. Wskazano, iż zarządowi wybranemu w dniu 16 listopada 2008 r. nie zostały przekazane skatalogowane i zinwentaryzowane materiały i dokumenty otrzymywane od kuratora. W ocenie Sądu I instancji, organ (zarząd spółki) już w dniu 16 listopada 2008 r. dowiedział się o pkt 2 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 r. W tym bowiem dniu zarząd został ustanowiony i przejął pieczę nad archiwum spółki, w którym znajdował się wspomniany wyrok. Sam skarżący w skardze stwierdza, że M.M. - członek zarządu skarżącej spółki - natrafił na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 r. w archiwum spółki w czasie poszukiwania materiałów na pierwsze zebranie członków spółki, zwołane na dzień 26 kwietnia 2009 r. Sąd I instancji wyjaśnił, że brak jest w sprawie dowodów na podnoszoną w skardze okoliczność, że zarządowi wybranemu w dniu 16 listopada 2008 r. nie zostały przekazane skatalogowane i zinwentaryzowane materiały i dokumenty otrzymywane od kuratora. W związku z tym trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania upłynął w dniu 17 lutego 2009 r. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje sądowe. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 277 w związku z art. 280 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że ustawowe określenie "dzień, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy" jest tożsamy z dniem, w którym hipotetycznie mogło to nastąpić, a także niedostrzeżenie, że ustawodawca zastrzegł, że wnioskodawca, na żądanie Sądu obowiązany jest jedynie uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu, nie jest natomiast obowiązany ich udowodnić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W niniejszym przypadku jako podstawę wznowienia wskazano brak należytej reprezentacji skarżącej spółki, a zatem termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg, w dniu, w którym o orzeczeniu będącym przedmiotem skargi dowiedział się zarząd spółki. Strona w skardze o wznowienie postępowania wskazała kiedy zarząd dowiedział się o przedmiotowym orzeczeniu. Na wezwanie Sądu spółka przedstawiła protokół posiedzenia zarządu spółki, która potwierdza wskazaną okoliczność. W tej sytuacji stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym zarząd spółki dowiedział się o orzeczeniu już w momencie powołania tegoż organu budzi wątpliwości. Po pierwsze bowiem, bieg terminu przewidzianego w art. 277 p.p.s.a., rozpoczyna się w dniu dowiedzenia się przez stronę o wydaniu wyroku czy postanowienia, a nie w dniu, w którym mogła się o tym dowiedzieć. Powyższa interpretacja wynika już z literalnego brzmienia cytowanego przepisu, a także znalazła miejsce w licznym orzecznictwie sądów powszechnych na gruncie analogicznego przepisu art. 407 § 1 k.p.c. Nawet jeśli w dniu powołania zarządu, organowi temu przekazano archiwum spółki, to nie sposób uznać, że jego wszyscy członkowie mieli fizyczną możliwość zapoznania się z całością dokumentacji spółki pozbawionej organu przez ponad 10 lat. Po drugie zaś, Sąd I instancji uznał, że brak jest w sprawie dowodów na podnoszoną w skardze okoliczność, że zarządowi wybranemu w dniu 16 listopada 2008 r. nie zostały przekazane skatalogowane i zinwentaryzowane materiały i dokumenty otrzymywane od kuratora. Dowody takie nie były przedmiotem żądania Sądu I instancji, a skarżąca spółka przedstawiła dokumenty uprawdopodobniające moment dowiedzenia się o wydaniu orzeczenia. Jednocześnie Sąd I instancji domaga się od strony dowodu na okoliczność negatywną, którego przeprowadzenie jest z punktu widzenia logiki niemożliwe. Co więcej, rację ma autor skargi kasacyjnej podkreślając, że stosownie do treści art. 277 § 2 p.p.s.a., na spółce spoczywał jedynie obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzającej zachowanie terminu (co strona uczyniła), a nie jej udowodnienia. W tej sytuacji uznać należało, że postanowienie Sądu I instancji zostało wydane z naruszeniem art. 277 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 280 § 1 i § 2 p.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w sytuacji uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Koszty jakie strona poniosła w związku z wniesieniem niniejszej skargi kasacyjnej oraz skargi o wznowienie postępowania będą mogły być przedmiotem orzeczenia Sądu w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.