IV SA/Gl 383/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. sprawy ze skargi P. S., J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając m.in. na podstawie art. art. 12 ust. 1 i 2, art. 24 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) oraz art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a, umorzył postępowanie z wniosku P. S. z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2008/2009, gdyż stwierdził, że od wydania decyzji z dnia [...] r., którą odmówiono ww. przyznania świadczenia alimentacyjnego, nie uległa zmianie sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawczyni. Uznając powyższe rozstrzygnięcie za krzywdzące P. S. wniosła odwołanie podnosząc, że od sierpnia 2008 r. bezskuteczna jest egzekucja alimentów, a dochód rodziny stanowi wyłącznie kwota [...] zł z tytułu wynagrodzenia jej matki. Nie rozumie dlaczego alimenty, których nie otrzymuje, nie mogą być traktowane jako dochód utracony, tak jak w przypadku innych dochodów, które utraciła jej matka z końcem 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...], odmówiono P. S. przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż dochód na osobę w rodzinie - po uwzględnieniu dochodu matki strony tj. dochodu utraconego z tytułu zatrudnienia w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej "A" oraz w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym nr [...] w Z. oraz dochodu uzyskanego w związku z podjęciem zatrudnienia w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej "A" w R. i uwzględnieniu kwoty alimentów otrzymanych w 2007 r., przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 725 zł. Dalej wskazano, że w dniu [...] r. P. S. ponownie złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2008/2009. Z treści tego wniosku oraz dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że od dnia wydania wskazanej wyżej decyzji nie uległa zmianie sytuacja rodzinna i dochodowa strony. Na tej podstawie Kolegium uznało, że w sprawie zachodzi tożsamość sprawy pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Zdaniem Kolegium organ I instancji był w tej sytuacji uprawniony do umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. S. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na fakt, iż w sprawie tej zapadła już decyzja ostateczna i nie zaszły nowe okoliczności mające wpływ na prawo do tych świadczeń. Ponadto przywołując treść art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Kolegium stwierdziło, że alimentów uzyskanych przez stronę w 2007 r. nie można potraktować jako dochodu utraconego. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosły P. S. oraz J. S. wyrażając swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia skargi wynika, że od sierpnia 2008 r. J. S. nie otrzymuje świadczeń alimentacyjnych na rzecz córek, które są uprawnione do alimentów. Dla skarżących nie jest zrozumiałe, dlaczego alimenty, które nie są płacone nie mogą być potraktowane jako dochód utracony. Zaznaczono, że obecnie uzyskiwany dochód bez wliczenia alimentów nie jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy Sąd kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na względzie powyższe uregulowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Z. nie naruszają prawa. W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. w skrócie k.p.a.) organ administracji publicznej, który wydał decyzję, od chwili jej doręczenia jest nią związany. Oznacza to, że decyzja zostaje wprowadzona do obrotu prawnego i jej wzruszenie jest dopuszczalne w granicach wyznaczonych stosownymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego bądź na podstawie przepisów szczególnych. Zasada ta funkcjonuje także w przypadku złożenia przez stronę nowego wniosku w tej samej sprawie. W postępowaniu administracyjnym gwarancje trwałości decyzji, wynikające z art. 110 k.p.a., należy bowiem rozumieć w ten sposób, że organ administracji, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia jeżeli w nowej sprawie, wszczętej przed tym organem, nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji wynikające z art. 107 § 1 k.p.a. W tej samej sprawie po raz drugi nie może więc zapaść decyzja oparta o istniejący stan faktyczny i prawny pomiędzy tymi samymi stronami bez wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji już w sprawie wydanej. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w obowiązującej w art. 16 k.p.a. zasadzie stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, która wyraża się w tym, że decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone, zmienione, bądź dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Jeżeli zatem organ uzna, iż wniosek strony dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną to rozpoznanie takiego wniosku może nastąpić wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego bądź w przypadkach ściśle określonych w przepisach szczególnych. Oznacza to, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym to kolejne postępowanie wszczęte nowym wnioskiem strony dotyczące tej samej materii i tych samych stron postępowania (tożsamość sprawy) jest bezprzedmiotowe. Natomiast gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny staje się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 k.p.a.). W przypadku złożenia wniosku w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną istotne jest zatem ustalenie, czy sprawa, której wniosek ten dotyczy jest tożsama ze sprawą już uprzednio rozpoznaną i rozstrzygniętą. Tożsamość ta istnieje, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. W niniejszej sprawie organy ustaliły, iż wniosek skarżącej P. S. z dnia [...] r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2008/2009 dotyczy sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Z. [...] r. Nr [...], którą nie przyznano P. S., prawa do świadczenia alimentacyjnego w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wskazana decyzja z [...] r. została wydana w związku z wnioskiem P. S. z dnia [...] r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2008/2009 Poczynione ustalenie organów jest prawidłowe. Jak bowiem wyżej wspomniano tożsamość sprawy istnieje, gdy jednocześnie spełnione są cztery przesłanki: - w sprawie występują te same podmioty, - sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, - obowiązuje ten sam stan prawny, - niezmieniony jest stan faktyczny sprawy, co oznacza, że od wydania decyzji nie zaszły tego rodzaju okoliczności, które pozwoliłyby na ponowne jej rozpoznanie. Podzielić zatem należy pogląd Kolegium o tożsamości sprawy pod względem podmiotowym i przedmiotowym przy niezmienionym stanie prawnym i faktycznym. Skoro bowiem sytuacja dochodowa i rodzinna strony, od której uzależnione jest prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, od dnia wydania wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] r. nie uległa zmianie, to nie było podstaw do ponownego merytorycznego jej rozstrzygania. Na zmianę dochodu rodziny, który zgodnie z ostateczną decyzją z dnia [...] r. przekroczył kwotę określoną w art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy (725 zł na osobę w rodzinie) miałaby wpływ okoliczność utraty dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 17 tej ustawy. Natomiast podniesiona przez stronę postępowania okoliczność zmiany sytuacji dochodowej wskutek nieotrzymywania w 2008 r. alimentów (jak wynika z wniosku z dnia [...] r. ostatnie alimenty strona otrzymała w grudniu 2008 r., a wcześniej w lipcu 2008 r.) nie stanowi takiej okoliczności, która miałaby jakikolwiek wpływ na zmianę sytuacji dochodowej rodziny uprawniającej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a tym samym aby wymagała wyjaśnienia w ponownym postępowaniu administracyjnym. Powyższe w sposób oczywisty i nie budzący wątpliwości wynika z treści art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który wśród eneumeratywnie wymienionych przypadków utraty dochodu nie przewiduje sytuacji zaprzestania płacenia alimentów przez dłużnika alimentacyjnego czy niemożności ich ściągnięcia. Wobec powyższego przyjdzie stwierdzić, że organy prawidłowo uznały za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wszczętej na skutek wniosku strony P. S. z dnia [...] r., a tym samym zasadnie umorzyły postępowanie w sprawie. Ponadto należy wskazać, że J. S. nie jest osobą uprawnioną do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Skarga bowiem przysługuje podmiotowi, który ma w tym interes prawny. Interes prawny wynika natomiast z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji prawnej danego podmiotu. Innymi słowy musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności. J. S. w niniejszej sprawie interesu takiego nie posiada. W szczególności, co wymaga podkreślenia, nie była ona stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Stroną postępowania w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 9 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Osobą uprawnioną do wniesienia skargi w niniejszej sprawie jest zatem wyłącznie P. S., na rzecz której skarżona decyzja została wydana i która z racji pełnoletności posiada zdolność procesową. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę.