II SA/Sz 939/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-11-30
Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Elżbieta Makowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budowli i urządzeń trwale związanych z tym gruntem, w sytuacji gdy strona skarżąca powoływała się na przejęcie nieruchomości w zarząd w wyniku nacjonalizacji mienia niemieckich przedsiębiorstw kolejowych, a organ uznał, że na nieruchomości znajdowała się droga publiczna, nad którą biegła linia kolejowa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego władania nieruchomością na dzień 5 grudnia 1990 r., co jest kluczowe dla stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa. Decyzja deklaratoryjna potwierdza jedynie prawo nabyte z mocy ustawy, a jej wydanie wymaga prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.Stan faktyczny
Spółka A. wniosła o stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budowli i urządzeń trwale z nim związanych, argumentując, że grunt był zajęty pod infrastrukturę kolejową i został przejęty w zarząd w wyniku nacjonalizacji. Prezydent Miasta odmówił stwierdzenia nabycia, wskazując, że na działce znajduje się droga publiczna, nad którą przebiega wiadukt kolejowy, a zatem nie zachodzą przesłanki do uwłaszczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa i niewłaściwe zastosowanie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. Stwierdził również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółki A. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder /spr./, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa wieczystego gruntu oraz prawa własności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia [...] r. nr N [...] [...] [...] S.A. wystąpiły do Prezydenta Miasta [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego na[...] , stanowiącego we wstępnym projekcie podziału działki nr [...] , w obrębie [...] miasta [...] działkę oznaczoną literą "[...] " oraz prawa własności budowli i urządzeń trwale związanych z tym gruntem.
W uzasadnieniu wniosku [...] wskazały, że projektowana działka "[..] " o pow.[...] a stanowi grunt zajęty pod infrastrukturę kolejową tj. czynną magistralną linię kolejową nr [...] i zabudowana jest budowlami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi służącymi do prowadzenia ruchu kolejowego. Przy zakładaniu ewidencji gruntów popełniono błąd włączając teren oznaczony literą "[...] " do drogi. Zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 29 marca 2001 w przypadku wzajemnego przecinania linii kolejowych i dróg publicznych, linia kolejowa dzieli drogę publiczną na odrębne działki ewidencyjne. Opisana linia kolejowa oraz pozostałe linie kolejowe na [...] zostały przekazane po zakończeniu działań wojennych w zarząd przez władze radzieckie aktem z dnia 20 sierpnia 1945 r. jako mienie niemieckiego przedsiębiorstwa kolejowego.
Natomiast z mocy ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3 poz. 17)
i wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych sporna działka z dniem
5 lutego 1946 r. stała się własnością Państwa i objęta zarządem i użytkowaniem Przedsiębiorstwa – co wskazane zostało w wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 1991r. (sygn. akt SA-P-1447/90) orzekającego w podobnym przypadku.
W tych okolicznościach, w ocenie Spółki, wnioskowana nieruchomość w dniu
5 grudnia 1990 r. była w zarządzie w rozumieniu art. 200 ust. 1 ustawy
o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Dodatkowo na potwierdzenie tej okoliczności Spółka przedstawiła oświadczenie złożone w dniu 11 grudnia 2008 r. przez dwóch zastępców Dyrektora S.A. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w [...] ie, w którym oświadczyli, że przedmiotowa działka została przejęta przez [...] w użytkowanie w dniu 5 lutego 1946 r. w wyniku nacjonalizacji nieruchomości wchodzących w skład niemieckich przedsiębiorstw komunikacyjnych, a więc w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała w zarządzie [...] .
Prezydent Miasta [...] w wyniku rozpoznania ww. wniosku, decyzją z dnia 10 kwietnia 2009 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r., Nr 38, poz. 454) art. 28 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115) oraz art. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez przedsiębiorstwo państwowe [...] z dniem [...] r. prawa użytkowania wieczystego wnioskowanego gruntu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydent podał, iż działka nr [...] położona
w obrębie[...] , której stwierdzenia nabycia z mocy prawa domaga się [...] S.A. stanowi własność gminy Miasto [..]. oraz posiada księgę wieczystą
o numerze[...] .
Odnosząc się do twierdzeń [...] zawartych we wniosku, Prezydent wskazał, że na wnioskowanej działce znajduje się droga publiczna nad którą przebiega wiadukt kolejowy. Linia kolejowa przebiega zatem w innym poziomie niż droga a [...] nie posiadają żadnych uprawnień do dysponowania tym odcinkiem drogi. Terenem tym zarządza Prezydent Miasta [...] przy pomocy Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego, któremu jest ona oddana w trwały zarząd. Wynika to z art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych zgodnie z którym w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych jest Prezydent Miasta. Na podstawie art. 21 ust. 1 ww. ustawy Prezydent Miasta może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządca drogi, a takim zarządcą w mieście Szczecin jest Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego. Ulica L.H. jest drogą powiatową nr [...] Z i mając na uwadze, że linia kolejowa biegnie nad ulica należącą do gminy Miasta [...] nie zachodzą przesłanki określone w § 9 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, bowiem zgodnie z tym przepisem w razie wzajemnego przecinania się linii kolejowych, dróg publicznych, morskich wód wewnętrznych oraz wód śródlądowych, przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych linie kolejowe dzielą drogi publiczne na odrębne działki ewidencyjne, ponieważ w przedmiotowej sprawie linia kolejowa przebiega nad drogą publiczną, wzajemne przecinanie się linii kolejowej i drogi nie występuje.
Nadto w niniejszej sprawie znaczenie ma treść art. 28 ustawy o drogach publicznych , zgodnie z którym budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi w poziomie szyn, wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi jak również nawierzchnią drogową w obszarze między rogatkami a w przypadku ich braku – w odległości 4 m od skrajnych szyn, należy do zarządu kolei. Do zarządów kolei należy również konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi. Ustawodawca nie przyznaje zatem zarządowi kolei żadnych kompetencji w zakresie zarządu drogą. Nadto zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 28 stycznia 1999 r. (sygn. akt II SA 1841/98) z art. 28 ustawy z 1985 r. o drogach publicznych nie wynika, by zarządy kolei miały uprawnienia w zakresie udzielania pozwoleń na prowadzenie jakiejkolwiek działalności w pasie drogowym względnie na wykorzystywanie tego pasa w innych celach.
Odnosząc się do twierdzenia [...] , że przedmiotowa nieruchomość została przekazana im przez władze radzieckie aktem z dnia 20 sierpnia 1945 r. jako mienie niemieckiego przedsiębiorstwa, w ocenie organu nie mogło dojść do przejęcia ww. nieruchomości przez skarżącą w sytuacji gdy znajdowała się na niej droga publiczna, a linia kolejowa biegła wiaduktem kolejowym nad tą drogą.
Niezasadnie jest twierdzenie, zgodnie z którym na mocy ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U.Nr 3, poz. 17 z 1946 r.) i wydanych z jej mocy aktów wykonawczych ww. działka stając się z dniem 5 lutego 1946 r. własnością Państwa, objęta została zarządem i użytkowaniem [...] , bowiem droga publiczna nie mogła zostać objęta ani zarządem ani użytkowaniem poprzednika prawnego strony.
Wskazywanie przez stronę wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 1991 r., w ocenie organu również jest niezasadne , bowiem nie odnosi się w swej treści do stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Nie można traktować tak samo gruntu, przez który przebiega linia kolejowa oraz gruntu na którym znajduje się droga publiczna a nad nią dopiero przebiega wiadukt kolejowy.
Przedsiębiorstwo [...] nie zgadzając się z opisanym rozstrzygnięciem wniosło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] i pozytywne rozpatrzenie wniosku uwłaszczeniowego.
Odnosząc się do opisanego przez Prezydenta przebiegu ulicy [...] i skarżące Przedsiębiorstwo wskazało, że w ten sposób dochodzi do kuriozalnej sytuacji, gdzie przęsła skrajne wiaduktu kolejowego znajdują się na działkach w wieczystym użytkowaniu [...] S.A, . (oprócz filara) a środkowe przęsło wiaduktu wraz z filarami na działce drogowej nr [...] , obręb [..] . W świetle art. 46 § 1 i art. 48 Kodeksu cywilnego, Miasto [...] jest właścicielem środkowej części wiaduktu.
Nadto w ocenie skarżącej Spółki interpretacja przepisu § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. dokonana przez organ jest niewłaściwa, ponieważ przywołany przepis dotyczy wszystkich skrzyżowań a więc również wielopoziomowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie, a następnie wskazało, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się zasady wymienione w pkt 1-4 tego artykułu. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:
1/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,
2/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeżeli została wydana przed dniem [...] r.,
3/ umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,
4/ umowy zawartej, w formie aktu notarialnego przed dniem [...] r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa ,
5/ odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,
6/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,
7/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem [...] r.,
8/ uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowane na ich podstawie uchwały komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,
9/ protokołu przekazania nieruchomości sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] r.,
10/ umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem [...] r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie, a gdy dokumenty te nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym – co wynika wprost z § 4 ust. 2 i rozporządzenia.
W zgromadzonych przez organ I instancji materiałach dowodowych żadne z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia nie znajdują się.
Skarżąca Spółka co prawda złożyła oświadczenie, powołując się w jego treści na § 4 ust. 3 rozporządzenia, jednakże organ I instancji nie przyjął tego dokumentu jako dowodu na potwierdzenie wskazanych w nim okoliczności. Organ I instancji wywiódł natomiast, że sporna nieruchomość nigdy nie była w zarządzie [...] i być nie mogła, albowiem ani nieruchomość nie mogła zostać przejęta przez stronę w sytuacji, gdy znajdowała się na niej droga publiczna, a nad nią wiadukt po którym biegła linia kolejowa, ani też droga publiczna nie mogła zostać objęta zarządem czy użytkowaniem przez poprzednika prawnego strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie [...]S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] wniosły o uchylenie wydanej przez organ II instancji decyzji zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w szczególności art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami związku z art. 37 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [..] , naruszenie art. 6 i 7 Kpa przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, w dalszej części przytaczając argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [..]
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje rozstrzygnięcie w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, który wywiódł iż sporna nieruchomość nigdy nie znajdowała się w trwałym zarządzie [...] , ponieważ nie mogła zostać przejęta przez [...] sytuacji gdy znajdowała się niej droga publiczna, a nad nią wiadukt, po którym biegła linia kolejowa, droga publiczna nie mogła zostać objęta zarządem czy użytkowaniem przez poprzednika prawnego strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 – 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Powyższe oznacza, że zaskarżony akt może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. Jednocześnie stosownie do art. 134 §1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak określonym zakresie kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności zakwestionowanej decyzji stwierdził naruszenie przepisów procesowych ( art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), zwaną dalej "u.g.n.". Przepis ten odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm), który w ust. 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu [...] r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego.
Decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. mają charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdzają one zaistniały ex lege skutek prawny w postaci przekształcenia z dniem 5 grudnia 1990 r. przysługującego w tym dniu państwowym osobom prawnym prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu. Nabycie z mocy prawa określonego uprawnienia oznacza, że nabycie to jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli spełnione są wymienione w tym przepisie warunki jego nabycia. Skutek ten następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Zasady tej nie podważa to, że nabycie prawa stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie potwierdza bowiem, ze konkretny podmiot nabył określone prawo z dniem wskazanym w przepisie, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym powstałym wskutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po dniu wejścia w życie ustawy ( uchwała NSA z dnia 18 marca 1996 r., OPK 2/96, Lex nr 27846).
Z kolei § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu, wydanego na podstawie art. 206 u.g.n. przewidują, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych osób prawnych, według stanu na dzień [...] r., na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:
1/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,
2/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeżeli została wydana przed dniem [...] r.,
3/ umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgoda organu,
4/ umowy zawartej, w formie aktu notarialnego przed dniem [...] r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa ,
5/ odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,
6/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,
7/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem [...] r.,
8/ uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowane na ich podstawie uchwały komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,
9/ protokołu przekazania nieruchomości sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] r.,
10/ umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem [...] r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami o których mowa wyżej, może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie ( ust. 2 § 4 rozp.). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 rozp.).
Istotą rozpatrywanej sprawy było ustalenie i rozstrzygnięcie przez organy administracji orzekające w sprawie, czy na dzień [...] r. Przedsiębiorstwu [...] S.A. przysługiwało prawo zarządu nieruchomością gruntu położonego na Wyspie Zielonej, stanowiącego we wstępnym projekcie podziału działki nr 13, w obrębie Śródmieście 87 miasta Szczecin działkę oznaczoną literą "A" oraz prawa własności budowli i urządzeń trwale związanych z tym gruntem.
Na potwierdzenie istnienia w dniu [...] r. prawa zarządu do wnioskowanej nieruchomości Spółka przedłożyła oświadczenie dwóch zastępców Dyrektora [...] S.A. Oddziału Gospodarki Nieruchomościami w [...] , że ww. działka została przejęta przez [...] użytkowanie w dniu [...] r. w wyniku nacjonalizacji nieruchomości wchodzących w skład niemieckich przedsiębiorstw komunikacyjnych.
Organ administracyjny nie przyjął tego oświadczenia jako dokumentu. Wywiódł natomiast, że sporna nieruchomość nigdy nie była i nie mogła być w zarządzie , ponieważ znajdowała się na niej droga publiczna, a nad nią wiadukt po którym biegła linia kolejowa, zatem droga publiczna nie mogła zostać objęta zarządem, czy użytkowaniem przez poprzednika prawnego strony.
Poza tym stwierdzeniem brak jest w aktach dowodów, że organy rozpatrujące sprawę prowadziły w tym zakresie postępowanie dowodowe.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 77 § 1 Kpa, to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 107 § 3 Kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W niniejszej sprawie organ nie przeprowadził żadnych czynności dowodowych takich jak chociażby sięgnięcie do historii przedmiotowej działki, czy przesłuchanie osób, które miały dostęp do dokumentów związanych z działką, czy też dotarcie do dokumentów potwierdzających przekazanie nieruchomości jako mienia niemieckiego przedsiębiorstwa, skoro strona skarżąca twierdzi, że przejęła nieruchomość w zarząd i użytkowanie po niemieckich przedsiębiorstwach kolejowych.
Nie przesądzając o sposobie rozstrzygnięcia, prawidłowe określenie stanu władania sporną nieruchomością na dzień [...] r. było i nadal pozostaje podstawowym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wskazać przy tym należy, że - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w przepisie art. 7 Kpa – organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Mając na uwadze, że w istotnych kwestiach zachodzą poważne wątpliwości, które nie zostały wyjaśnione w toku postępowania, co skutkowało naruszeniem art. 7, 77 §1 , 80 i art. 107 § 3 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sądnapodstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło