I SA/Wa 1448/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaszenia trwałego zarządu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz nieważność decyzji Starosty P. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz P. S.A. w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. (dalej powoływana jako skarżąca spółka), utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] o wygaszeniu powstałego z mocy prawa trwałego zarządu sprawowanego przez [...] Okręgową P. w stosunku do nieruchomości położonej w P. przy ul.[...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] (obręb [...]), dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą KW [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Starosta P. orzekł o wygaszeniu trwałego zarządu sprawowanego przez [...] Okręgową P. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie starosta stwierdził, że wygaszenie trwałego zarządu jest konieczne z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] października 2007 r. sygn. akt [...] zobowiązujący Skarb Państwa do złożenia oświadczenia woli o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste na rzecz R. K. Skarżąca spółka wniosła odwołanie od tej decyzji. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty P., powtarzając w uzasadnieniu decyzji za organem pierwszej instancji, że do wykonania powołanego wyroku sądu powszechnego konieczne jest wyeliminowanie prawa zarządu, niezależnie od trybu nabycia tego prawa. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca spółka w uzasadnieniu skargi wskazała, że stwierdzenie wygaśnięcia uprawnień wynikających z decyzji administracyjnej uzależnione jest od istnienia przepisu prawa materialnego, a takiej normy organy orzekające w niniejszej sprawie nie wskazały. Zdaniem skarżącej spółki kwestionowana decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Przy czym stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z ze zm.). 2. Warunkiem wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu jest istnienie tego prawa w dniu orzekania. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawo trwałego zarządu może przysługiwać tylko i wyłącznie państwowej albo samorządowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej – co wynika jednoznacznie z treści art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 2 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz.2603 ze zm.) 3. Stanowi fakt urzędowo znany, iż [...] Okręgowa P. nie istniała w dniu wydawania zaskarżonej decyzji. W istocie od momentu wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) – tj. 9 maja 1989 r. wszelkie uprawnienia do mienia P. wykonywało to przedsiębiorstwo jako takie, a nie [...] okręgowe. Jednak P. jako przedsiębiorstwu państwowemu, od dnia 5 grudnia 1990 r. nie mógł już przysługiwać zarząd, ponieważ z mocy prawa z tą datą przekształcił się on w prawo użytkowania wieczystego, o ile nie naruszało to prawa osób trzecich (art. 2 ust. ustawy z dnia ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) – dalej ugn. 4. Od dnia 5 grudnia 1990 r. w polskim systemie prawnym zarząd mógł przysługiwać tylko i wyłącznie państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym nie posiadającym osobowości prawnej. 5. Zgodnie z art. 199 ust. 2 ugn zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jednostki organizacyjne, przekształcił się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości. Tylko więc istniejący w dniu 31 grudnia 1997 r. zarząd przekształcił się z mocy prawa w trwały zarząd. 6. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie w ogóle nie może być mowy o istnieniu zarządu czy trwałego zarządu. Zapis w księdze wieczystej [...] wymieniający Skarb Państwa, ze wskazaniem państwowej osoby prawnej wykonującej uprawnienia płynące z własności państwowej – nie oznacza istnienie obecnie trwałego zarządu w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. 7. Decyzja o wygaszeniu trwałego zarządu wydawana w trybie art. 46 ust. 2 ugn ma charakter konstytutywny i dopiero od daty ostateczności takiej decyzji, prawo to wygasa. Skoro nie istniej podmiot, któremu to prawo miałoby rzekomo przysługiwać, jak również nie istnieje samo prawo, oznacza to, że organy nie miały w ogóle w przedmiotowej sprawie możliwości zastosowania przepisów dotyczących trwałego zarządu. 8. Skierowanie tej decyzji do skarżącej spółki, wskazuje ponadto na całkowite zignorowanie regulacji uwłaszczeniowych zawartych w przepisach ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948, ze zm.). Wydaje się, że według organów skarżąca spółka w dniu wydania decyzji wykonywała prawa trwałego zarządcy jako następca [...] Okręgowej [...]. 9. Wszystkie powyższe naruszenia prawa obligują Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 46 ust. 2 pkt 6 oraz art. 49 ugn. Zgodnie z orzecznictwem sądowym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja (por. np. wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r. (III ARN 13/94), OSN 1994, z. 3, poz. 36, wyrok NSA z 18 lipca1994 r. (V SA 535/94), ONSA 1995, z. 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (NSA wyrok z dnia 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, LEX nr 165717). 10. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, charakter naruszenia art. 46 ust. 2 pkt 6 ugn jest oczywisty. Przepis ten nie może być wykorzystywany do wykreślania z ksiąg wieczystych zapisów dotyczących wskazania państwowej osoby prawnej, która przed 5 grudnia 1990 r. wykonywała uprawnienia właścicielskie w imieniu Skarbu Państwa. W celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o zarządzie, w sytuacji kiedy została wydana ostateczna decyzja o odmowie uwłaszczenia może ewentualnie służyć instytucji wygaszenia decyzji ze skutkiem od dnia 5 grudnia 1990 r. (art. 162 § 1 kpa). W tym celu jednak konieczne jest wykazanie, że zarząd w ogóle istniał. 11. Na marginesie należy zauważyć, że nie jest znana Sądowi żadna regulacja sprzed 5 grudnia 1990 r. przewidująca powstanie z mocy prawa zarządu w odniesieniu do P. Natomiast sytuacja prawna kształtowałaby się inaczej, jeżeli osobie prawnej przysługiwałoby ustanowione przed 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania. W takiej sytuacji zgodnie z art. 210 ust. 1 ugn do użytkowania tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.