II SA/Gl 938/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2010 r. sprawy ze skargi [A] Sp. J. [...] w Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku 1) uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę 5117 (pięć tysięcy sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. udzielił "A" S.c. I. i J. K. pozwolenia na budowę myjni samochodowej na działce nr 1 mapa [...] w Z .przy ul. [...] nakładając na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Pismem z dnia [...] r. W. S. powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. o użytkowaniu przez syndyka masy upadłości "A" Sp. J. J.K., I. K. i E. S. (z siedzibą w Z.), budynku myjni samochodowej w Z. przy ul. [...] Po przeprowadzeniu oględzin nieruchomości w dniu [...] r. organ nadzoru budowlanego I instancji (w dniu [...] r.) powiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie naliczenia opłaty za nielegalne użytkowanie powyższego budynku, położonego na działce nr 1, stanowiącej własność J. K., I.K. oraz E. S. doręczając korespondencję na adres "A" Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] nałożył na "A" – J. K., I. K., E. S, karę w wysokości [...] zł z tytułu nielegalnego użytkowania powyższego budynku myjni samochodowej, płatną w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepisy art. 57 ust. 7 oraz art. 59 f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego powołując się na wynik oględzin z dnia [...] r., ustalił że przedmiotowy obiekt jest użytkowany, mimo braku pozwolenia. Na podstawie przedłożonego przez inwestora dziennika budowy, stwierdzono zaś, że ostatni wpis o zakończeniu robót budowlanych dokonano [...] r. Stąd też zdaniem organu, zachodziły podstawy do nałożenia opłaty, stanowiącej iloczyn stawki opłaty (500 zł), dziesięciokrotnie podwyższonej (10), współczynnika kategorii obiektu (15,0) i współczynnika wielkości obiektu (1), tj. 75.000 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie [...] Spółka Jawna, podpisanym przez J. K., zakwestionowano zasadność nałożenia kary z powodu rozpoczęcia samowolnego użytkowania budynku myjni z końcem [...] r., jako że przepis art. 57 Prawa budowlanego – w brzmieniu sprzed nowelizacji z dniem [...] r., nie przewidywał kar z tego tytułu. Następnie na wezwanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Syndyk Masy Upadłości [...] Sp. J. J. K. – I. K. – E. Ś., pismem z dnia [...] r. poinformował, że na mocy postanowienia SR w C. z dnia [...] r., którego odpis z uzasadnieniem doręczono, ogłoszono upadłość tejże Spółki poprzez likwidację majątku. Jednak zgodnie z art. 161 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, syndyk może udzielać pełnomocnictw w postępowaniach administracyjnych. Stąd też ustnie upoważniono J. K. jako wspólnika upadłej Spółki do złożenia wyjaśnień w tejże sprawie. Jednocześnie syndyk oświadczył, że w pełni popiera zażalenie wniesione przez J. K. , który występował w imieniu upadłej Spółki na podstawie udzielonego mu ustnie pełnomocnictwa, dodając że syndyk nie może ponosić odpowiedzialności za czynności mające miejsce przed ogłoszeniem upadłości. Zaskarżonym postanowieniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji jako zgodnego z prawem. Zdaniem organu odwoławczego, przepisy dotyczące kar za nielegalne użytkowanie obiektów, których budowa została zakończona przed nowelizacją ustawy – Prawo budowlane z dnia 16 kwietnia 2004 r., weszły w życie w dniu 1 stycznia 2005 r. i dotyczą wszystkich obiektów, bez względu na datę budowy i datę pozwolenia na budowę. Stąd też zażalenia nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego Syndyk Masy Upadłości [...] Sp. J. J K – I K – E S, domagał się uchylenia postanowień organów obydwu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący Syndyk zarzucił, iż nałożenie kary nastąpiło z naruszeniem art. 57 ust. 7 i art. 59 f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, bowiem brak podstaw do zastosowania aktualnych przepisów do stanów zaistniałych przed ich wejściem w życie. Nadto, z naruszeniem art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 533), niniejsze postępowanie nie było prowadzone przeciwko Syndykowi Masy Upadłości, lecz przeciwko Spółce po ogłoszeniu jej upadłości. Stąd też wydane orzeczenie nie zostało skierowane do strony postępowania, zaś wadliwości tej nie mogło konwalidować wstąpienie Syndyka w toku postępowania i potwierdzenie czynności wspólnika J. K. Wadliwości te skutkują zaś niemożnością określenia statusu prawnego wierzytelności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn zawartych w motywach zaskarżonego postanowienia. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego Syndyka zarzucił, że postanowienia obu instancji skierowano do osób fizycznych, a nie – Spółki wyjaśniając że nieruchomość, na której znajduje się sporna myjnia stanowi własność tejże Spółki i wchodzi w skład masy upadłości. Pełnomocnik organu odwoławczego wskazał dodatkowo, że karę prawidłowo nałożono na inwestorów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić. Prawidłowo uznały organy obydwu instancji, że spełnione zostały ustawowe przesłanki do nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego (myjni samochodowej) w trybie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 888). Zgodnie z normą intertemporalną, zawartą w art. 4 pkt 2 ustawy nowelizującej, w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, tj. przed 31 maja 2004 r., przepis art. 57 ust. 7 (w brzmieniu tejże ustawy), wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. Zatem jak trafnie wskazał organ II instancji, przepis dotyczący kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu po tej dacie ma zastosowanie wobec wszystkich obiektów, niezależnie od daty udzielenia pozwolenia na budowę i zakończenia robót budowlanych. W niniejszej sprawie nie jest negowany fakt, że sporna myjnia samochodowa jest użytkowana od [...] r. bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Proces użytkowania obiektu ma zaś charakter ciągły. Obowiązek uzyskania pozwolenia w tym zakresie wynika zaś z faktu nałożenia takiego wymogu w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. Dla stwierdzenia istnienia takiego obowiązku miarodajny jest bowiem stan z daty udzielenia pozwolenia na budowę (vide: wyrok NSA z dnia 26 września 2008 r. sygn. akt II OSK 1096/07, ONSA i WSA 2009/5/92). Godzi się też zauważyć, że wymóg taki dotyczy także spornego obiektu kat. XVII w aktualnym stanie prawnym, a to z uwagi na treść art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego. Jednakże nałożenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania przedmiotowej myjni samochodowej nastąpiło na niewłaściwy podmiot. Co do zasady, obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie dotyczy inwestora, czyli osoby, której udzielono pozwolenia na budowę, bądź na rzecz której odrębną decyzją nastąpiło przeniesienie pozwolenia na budowę. Tymczasem adresatami decyzji z dnia [...] r. byli I. K. i J. K., prowadzący wówczas działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Nadto, jak ustalono w oparciu o dołączony do zażalenia odpis postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt VIII GU 31/07, doszło do przekształcenia w [...] r. spółki cywilnej w spółkę jawną, której wspólnikami początkowo byli J. K. i I. K., zaś następnie również E. S. Podmiot ten działa pod firmą: "A" Spółka Jawna J.K. – I. K. – E. S (vide: odpis pełny z KRS, dołączony do zażalenia). Co jednak istotne w niniejszej sprawie, z ustaleń Sądu Rejonowego w Częstochowie wynika, że działka nr 1, położona w Z. przy ul. [...] , dla której SR w Z. prowadzi księgę wieczystą [...] , na której posadowiono sporną myjnię samochodową, stanowi własność tejże spółki jawnej. Nieruchomość ta weszła też w skład masy upadłości, co przyznał w toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego Syndyka. Zdaniem składu orzekającego, taki stan prawny nieruchomości, a więc zmiana właściciela już po zrealizowaniu inwestycji na podstawie decyzji z dnia [...] r. uzasadniał nałożenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu na właściciela nieruchomości, który nie jest jednak inwestorem. Nie sposób bowiem przyjąć, aby obecny właściciel nie był zobowiązany (bądź też uprawniony) do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a podmiotem takim jest jedynie inwestor, czyli J. K.i I. K. jako aktualni wspólnicy spółki jawnej. Jednakże w niniejszej sprawie podmiotem, na który nałożono karę, nie jest ani inwestor (J. K. i I. K. jako osoby fizyczne) ani też spółka jawna – jako właściciel obiektu. Adresatem decyzji jest bowiem "A" J. K., I. K. i E.S (winno być S, co jednak należy uznać za oczywistą omyłkę pisarską). Zatem decyzję skierowano w istocie do osób fizycznych, którzy nie są ani właścicielem ani inwestorem. Zgodnie z art. 8 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), spółka jawna jako spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. W konsekwencji, spółka jawna ma zdolność sądową i procesową, co ma taki skutek, że spółka ta jest odrębnym od wspólników podmiotem procesowym (vide: postanowienia SN z dnia 10 listopada 2005 r. sygn. akt III CSK 320/05, LEX nr 186819 oraz z dnia 8 lipca 2003 r. sygn. akt IV CKS 13/03, LEX nr 355384). Spółka jawna może też być stroną postępowania administracyjnego (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2004 r. sygn. akt II SA 1563/03, LEX nr 15833). Skoro spółka jawna jest podmiotem prawa, a więc ma zdolność prawną, to jedynie ten podmiot taki właściciel spornego obiektu mógł uzyskać pozwolenie na jego użytkowanie, a więc jedynie spółka jawna mogła być adresatem decyzji, czyli podmiotem na który można nałożyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu. W niniejszej sprawie karę nałożono zaś nie na spółkę jawną, lecz na nieistniejący podmiot, określony nazwiskami osób fizycznych. Nie sposób zaś przyjąć, aby takie nieprawidłowe wskazanie adresata stanowiło oczywistą omyłkę, podlegającą sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 kpa. Zmiana taka prowadziłaby bowiem do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia – poprzez wskazanie innego podmiotu, zobowiązanego do uiszczenia kary. Odnosząc się zaś do kwestii ogłoszenia upadłości spółki jawnej na mocy powołanego wyżej postanowienia SR w C., wskazać przyjdzie, że z mocy art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) postępowanie administracyjne dotyczące masy upadłości może być wszczęte i prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu, zaś syndyk działa w imieniu własnym, lecz na rzecz upadłego. Oznacza to, że syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), lecz stroną w znaczeniu materialnym jest pomimo ogłoszenia upadłości, upadły (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 1171/08, LEX nr 497528). Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że adresatem decyzji po ogłoszeniu upadłości spółki jawnej, czyli podmiotu zobligowanego do uiszczenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu wchodzącego w skład masy upadłości, winna być spółka jawna poprzez określenie jej firmy, czyli "A" Sp. j. J. K. – I. K. – E. S z siedzibą w Z. – w upadłości. Natomiast doręczenie decyzji, jak i innych pism winno nastąpić do rąk syndyka masy upadłości, wskazanego w KRS. Oczywiście, syndyk może w postępowaniu administracyjnym ustanowić pełnomocnika zgodnie z art. 33 kpa i wówczas korespondencję należy doręczać temu pełnomocnikowi na podstawie art. 40 § 2 kpa. Skoro zatem na etapie zażalenia na postanowienie organu I instancji skarżący Syndyk powiadomił o udzieleniu ustnie pełnomocnictwa J. K., to brak podstaw do przyjęcia, aby został pozbawiony udziału w postępowaniu, a strona, czyli spółka jawna w upadłości, nie była należycie reprezentowana. Stąd też chybiony jest zarzut naruszenia art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. Musiał jednak odnieść skutek zarzut naruszenia art. 57 ust. 7 i art. 59 f Prawa budowlanego, gdy idzie o nałożenie kary na niewłaściwy podmiot, a mianowicie wspólników spółki jawnej, zamiast – spółkę jawną w upadłości. Z tych względów postanowienia organów obydwu instancji nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 1500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 3.600 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, czyli łącznie w kwocie 5.117 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i 2 art. 209 tej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 6 rozp. MS z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem prawidłowo określić podmiot, zobligowany do uiszczenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania przedmiotowej myjni samochodowej – jako spółkę jawną, działającą pod wskazaną wyżej firmą "A" Sp. j. J. K. – I. K. – E. S. z siedzibą w Z. (w upadłości), zaś doręczenie korespondencji winno nastąpić do rąk pełnomocnika Syndyka Masy Upadłości tejże Spółki.