II SA/Wa 1330/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Janusz Walawski Protokolant Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego oddala skargę Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], którą to decyzją stwierdzono nieważność decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. W motywach uzasadnienia organ podał, że w dniu 2 lutego 2004 r. K. M. złożył wniosek o ustalenie prawa do otrzymania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego podając w nim, że w dniu 1 stycznia 2004 r. zajmował lokal mieszkalny stanowiący własność jego rodziców. Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Dyrektor Zakładu Karnego w [...] uznał, że spełnia on warunki do przyznania prawa do tego równoważnika. K. M. ponownie, (wnioskiem z dnia 14 lutego 2005 r.) zwrócił się o przyznanie mu przedmiotowego równoważnika. Załączył też umowę użyczenia zajmowanego przez niego lokalu, zawartą z jego matką. Jednocześnie zwrócił się o przyznanie mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Dyrektor Zakładu Karnego w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] przyznał wnioskodawcy równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. W dniu [...] października 2008 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] lutego 2004 r., dotyczącej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, a następnie stwierdził jej nieważność. Wskazał, że równoważnika za remont lokalu mieszkalnego nie może otrzymywać osoba, która lokalu takiego nie posiada. Utrzymując powyższą decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] w mocy, Dyrektor Generalny Służby Więziennej wskazał, że istotą regulacji prawnej zawartej w rozdziale VI ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) jest zapewnienie funkcjonariuszom lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Podał, że ustawodawca wyróżnił cztery formy pomocy mieszkaniowej dla funkcjonariuszy Służby Więziennej, tj.: przydział lokalu mieszkalnego (art. 85 ust. 1 cyt. ustawy), przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 90 ust. 1 cyt. ustawy), przyznanie równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (art. 88 ust. 1) oraz przyznanie równoważnika z tytułu braku mieszkania (art. 89 ust. 1). Jednocześnie stwierdził, że brak jest podstaw do przyznawania wyżej wskazanych świadczeń łącznie. Podkreślił, że skoro funkcjonariuszowi nie przydziela się lokalu mieszkalnego gdy ma on zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (art. 91 ust. 1 cyt. ustawy), to również nie może on otrzymywać pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, ani też równoważnika z tytułu braku lokalu mieszkalnego. Reasumując organ stwierdził, że decyzja uznająca, że K.M. spełnia warunki do otrzymywania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego została wydana z rażącym naruszeniem art. 88 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności i dlatego należało ją wyeliminować z obrotu prawnego. Powyższa decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2009 r. stała się przedmiotem skargi K. M. do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżący zarzucił, że treść przepisu art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, dotyczący przysługiwania funkcjonariuszowi równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty oraz zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za remont, nie upoważniają do stwierdzenia, że równoważnik za remont zajmowanego lokalu przysługuje wyłącznie na podstawie tytułu prawnego do zajmowania lokalu. Wskazał też, że wzór wniosku, który złożył w dniu 2 lutego 2004 r. zawierał różne kategorie lokalu takie jak: lokal pozostający w dyspozycji SW, własne, spółdzielcze, gminne, inne. A zatem zakwalifikowanie użyczenia lokalu mieszkalnego do kategorii inne uznać należy za prawidłowe. Podniósł także, że zgodnie z art. 260 § 1 kc użytkownik lokalu zobowiązany jest dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy, co również uzasadnia przyznanie mu równoważnika za remont zajmowanego lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na swoje wcześniejsze wywody prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie wskazać należy, iż stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji, czego skutkiem jest naruszenie norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organ stwierdził nieważność swojej decyzji w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa do równoważnika za remont zajmowanego lokalu. Oceny wymagało zatem, zgodne z przepisami ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) czy dopuszczalne jest jednoczesne pobieranie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz za remont lokalu mieszkalnego. Stosownie do postanowień art. 88 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zgodnie zaś z § 4 rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1234 z późn. zm.) równoważnik pieniężny za remont lokalu przyznaje się według uprawnień przysługujących funkcjonariuszowi na dzień 1 stycznia danego roku, na podstawie oświadczenia mieszkaniowego składanego przez funkcjonariusza w ciągu pierwszego kwartału roku kalendarzowego (...). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepisów rozdziału 6 omawianej ustawy nie należy interpretować w oderwaniu od całości uregulowań w nim zawartych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 29 marca 1999 r. sygn. I OPS 1/99.). Łączna wykładania cyt. art. 88 i art. 91 prowadzi do wniosku, iż w sytuacji gdy funkcjonariusz lub jego małżonek, nie posiadają lokalu mieszkalnego to przysługuje mu prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, równoważnik za brak mieszkania, ale nie przysługuje mu prawo do równoważnika pieniężnego za remont lokalu, albowiem lokalu w sensie prawnym nie posiada. Przez posiadanie lokalu rozumieć bowiem należy posiadanie tytułu prawnego do lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu, spółdzielczego prawa do lokalu czy domu, a nie faktyczne z niego korzystanie. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie posiada lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 91 ust. 1 cyt. ustawy. A zatem pobieranie przez niego równoważnika za remont lokalu mieszkalnego, którego nie posiada, pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu art. 88 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Zasadnie zatem organ uznał, że decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] lutego 2004 r., którą uznano, że skarżący spełniania warunki do otrzymania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego dotknięta jest wadą nieważności i należało ją wyeliminować z obrotu prawnego. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że iż zgodnie z art. 260 § 1 kc, skarżący, jako użytkownik lokalu będącego własnością rodziców, ma obowiązek dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy, przypomnieć należy, że przepis ten reguluje jedynie cywilnoprawne stosunki pomiędzy użytkownikiem a właścicielem przedmiotu użytkowania. Nie znajduje zastosowania do wykładni przepisów pragmatycznych, które enumeratywnie określają uprawnienia funkcjonariuszy. Zgodzić należy się z oceną organu, iż przeznaczanie otrzymywanego równoważnika za remont lokalu będącego własnością rodziców skarżącego, faktycznie było przysparzaniem korzyści osobom trzecim, które nie są funkcjonariuszami służby więziennej. Reasumując stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie doszło do sytuacji, w której skarżący otrzymywał dwa wzajemnie wykluczające się świadczenia (równoważniki). Dlatego też stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej prawa do jednego z nich - równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, było w ocenie Sądu w pełni uzasadnione. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.