II FSK 1355/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Anna Juszczyk – Wiśniewska, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 753/09 w sprawie ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 753/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 lipca 2009 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku wynika, że decyzją z dnia 27 czerwca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił L. P. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzja została wysłana do podatniczki za pośrednictwem urzędu pocztowego, listem poleconym w dniu 1 lipca 2008 r. W związku z tym, że adresata nie zastano w miejscu zamieszkania, przesyłkę awizowano dwukrotnie, po czym dokonano jej zwrotu do nadawcy. Wskazano, że w aktach sprawy znajduje się protokół spisany w dniu 7 maja 2009 r. przez urzędnika Urzędu Skarbowego w B. i podpisany przez podatniczkę, na okoliczność udostępnienia skarżącej do wglądu akt egzekucyjnych, dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego z jej majątku. Z protokołu tego wynika, że w dniu tym udostępniono podatniczce kserokopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. dnia 27 czerwca 2008 r. Z notatki służbowej, sporządzonej przez pracownika organu podatkowego pierwszej instancji w dniu 1 czerwca 2009 r. wynika, że udostępnienie podatniczce m.in. kserokopii ww. decyzji nastąpiło w celach informacyjnych. W dniu 20 maja 2009 r. podatniczka wysłała do Urzędu Skarbowego w B. odwołanie (datowane na dzień 18 maja 2009 r.) od powyższej decyzji, zaznaczając, że decyzję pierwszoinstancyjną otrzymała w dniu 7 maja 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. w postanowieniu z dnia 10 lipca 2009 r. stwierdził, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 27 czerwca 2008 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 223 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.). Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 27 czerwca 2008 r. uznana została za doręczoną stronie w trybie określonym w art. 150 O.p. w dniu 17 lipca 2008 r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 31 lipca 2008 r. Podkreślono również, że do dnia 8 lipca 2009 r. do organu podatkowego nie wpłynęła żadna informacja dotycząca zmiany miejsca zamieszkania. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. podatniczka wniosła skargę, wskazując że decyzję w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego otrzymała 7 maja 2009 r. W dalszej kolejności zwróciła uwagę, że jest osobą bezrobotną, matką samotnie wychowują dziecko, korzystającą z pomocy rodziny, w związku z tym trudno ją zastać w miejscu zamieszkania. Podkreśliła, że we wcześniejszych kontaktach z Urzędem Skarbowym w B. informowała o swojej sytuacji i zostawiała swój numer telefonu, w celu umożliwienia kontaktu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko opisane w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 753/09, skargę oddalił uznając, że stanowisko strony skarżącej nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w pierwszej kolejności wskazał, że w przypadku wniesienia odwołania z uchybieniem terminu wskazanego w art. 223 § 2 pk1 O.p. organ odwoławczy na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten ma charakter bezwarunkowy. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego w kwestii uznania za dzień doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej daty 17 lipca 2008 r. Sąd wskazując na uregulowania dotyczące sposobu dokonywania doręczeń (art. 144, art. 148 i 149 O.p.) uznał, że z ustalonych okoliczności stanu faktycznego wynika, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 150 O.p. Podkreślono, że w rozpatrywanym przypadku zostały wypełnione wszystkie czynności, o których mowa w art. 150 O.p., czego strona zresztą nie podważa. W świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy pismo należało uznać za doręczone z upływem 17 lipca 2008 r. Nieodebrane pismo zwrócono organowi podatkowemu, który słusznie pozostawił je w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącej, że decyzję odebrała dopiero w dniu 7 maja 2009 r., bowiem jak wynika z akt sprawy w tym dniu podatniczce okazano w siedzibie organu podatkowego akta egzekucyjne i jedynie informacyjnie kserokopię ww. decyzji. Tym samym odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, nadanie przez podatniczkę w urzędzie pocztowym w dniu 19 maja 2009 r. należy uznać za złożone z uchybienie terminu do jego wniesienia. W ocenie Sądu pierwszej instancji także pozostałe argumenty skarżącej podnoszone w skardze nie mogły zostać uwzględnione. Przede wszystkim żaden przepis nie obliguje organu do telefonicznego poszukiwania, czy też wzywania podatnika w ten sposób, w celu dokonania doręczenia. Dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia nie mają także znaczenia takie podnoszone przez podatniczkę okoliczności, jak jej stan zdrowia, złe warunki finansowe, co wymusza częste przebywanie poza domem. Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) w zw. z art. 120, art. 120 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1-2, art. 188, art. 190, art. 191, a także art. 233 § 2 O.p. w zw. z art. 151 P.p.s.a. albowiem WSA w Gliwicach oddalił skargę mimo, że powinien był uchylić decyzję organu odwoławczego i poprzedzającą decyzję organu pierwszej instancji (zgodnie z żądaniem skargi), gdyż doszło do rażącego naruszenia przez organa podatkowe przepisów postępowania, gdyż skutecznie nie zawiadomił o wszczęciu postępowania podatkowego, co uniemożliwiło skarżącej czynnego uczestnictwa w toku postępowania, a przedłożenie dowodu o awizowaniu przesyłki w świetle, iż w tym czasie organa podatkowe prowadziły różne postępowania podatkowe w stosunku do skarżącej nie można jednoznacznie stwierdzić, iż awizo dotyczyło niniejszej sprawy, a ponadto doręczenie decyzji i jej nieodebranie było spowodowane brakiem wiedzy o toczącym się postępowaniu podatkowym i niezawiadomieniu organów skarbowych o wyjeździe na wczasy w okresie gdy doręczono decyzję podatkową, a Sąd pierwszej instancji powinien to dostrzec, a skoro tego nie uczynił to naruszył art. 145 § 1 lit c) P.p.s.a. , 2) naruszenie art. 77 pkt 2 Konstytucji RP poprzez zamkniecie drogi sądowej dochodzenia prawa określonych w wadliwej decyzji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 P.p.s.a., co oznacza związanie granicami skargi kasacyjnej. Przepis art. 174 P.p.s.a., że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2) W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 120 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1-2, art. 188, art. 190, art. 191, a także art. 233 § 2 O.p. w zw. z art. 151 P.p.s.a. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 77 pkt 2 Konstytucji RP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie naruszył żadnego ze wskazanych w zarzutach skargi przepisów postępowania podatkowego lub sądowoadministracyjnego w stopniu, który uzasadniałby uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd wojewódzki w zaskarżonym wyroku ocenił zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, wydanego na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., który zobowiązuje organ odwoławczy do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminowi do wniesienie odwołania. Organ odwoławczy ustalił, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie w trybie przewidzianym w art. 150 § 1 pkt 1 O.p., tj. w trybie doręczenia zastępczego, z zachowaniem obowiązującej w tym zakresie procedury. Skarżąca w skardze kasacyjnej nie wskazała na naruszenie przepisów postępowania regulujących ten tryb, ani też na błędne ustalenia terminu doręczenia, daty upływu terminu do wniesienia odwołania oraz daty wniesienia odwołania od decyzji, to jest okoliczności, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (skuteczności wniesienia odwołania od decyzji). Okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości. Skarżąca powołując szereg przepisów regulujących postępowanie podatkowe stara się podważyć skuteczność postępowania podatkowego, wskazując, że nie została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu postępowania. Jednakże należy wskazać, że okoliczność ta nie podlega badaniu w niniejszej sprawie, a jedynie zasadność wydania przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Należy podkreślić, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Słusznie więc Sąd pierwszej instancji ocenił, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza prawa. Odnosząc się do powołanego w petitum skargi kasacyjnej art. 77 Konstytucji RP należy wskazać, że przepis ten stanowi, iż ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. W rozpoznawanej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji nie zamknęło skarżącej prawa do sądu, czego dowodem jest zaskarżony wyrok. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.