II OZ 276/10

Dnia 7 kwietnia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.P> na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2010 roku, sygn. akt II SA/Kr 1467/09 o odmowie przyznania M.P. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2009 roku nr [...] w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z 9-letnim synem. Źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane przez skarżącą z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1722,98 zł brutto (1270,33 zł netto). Wnioskodawczyni posiada dom o pow. 200 m2 w Krakowie przy ul. [...] oraz nieruchomość rolną o pow. 1 ha, która wg oświadczenia nie przynosi dochodów. Skarżąca przedstawiła wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że płaci ona raty kredytowe w wysokości 110 zł miesięcznie, rachunki za telefon komórkowy w granicach 250 - 300 zł miesięcznie oraz telefon stacjonarnym w kwocie 50 zł. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że wnioskodawczyni ma debet na koncie w wysokości 4 493,68 zł. Skarżąca, oprócz wskazanych w wyciągu operacji bankowych, pomimo wezwania nie przedstawia innych rachunków dotyczących bieżącego utrzymania domu czy innych nadzwyczajnych kosztów obciążających budżet domowy. Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że wnioskodawczyni osiąga stały miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości około 1300 zł. Nie wskazała przy tym jakie konkretnie ponosi koszty utrzymania siebie i dziecka, ani też nie podała nadzwyczajnych okoliczności wpływających na powstanie szczególnych kosztów obciążających budżet domowy, a jednocześnie mogących być uznane za konieczne koszty utrzymania siebie i rodziny. Za takie koszty nie mogą być uznane wydatki na telefon w kwocie około 300 zł miesięcznie. Brak powyższych danych jest przeszkodą do rzetelnej oceny sytuacji materialnej skarżącej, zwłaszcza wobec wskazywania posiadania przez nią majątku w postaci domu położonego w Krakowie o pow. 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 1 ha. Stan posiadania oraz osiągany stały dochód wskazuje, że skarżąca nie znajduje się w stanie ubóstwa. Również fakt spłacania przez skarżącą zadłużenia w kwocie 110 zł miesięcznie jak i znaczne saldo zadłużenia na rachunku bankowym, nie może prowadzić do korzystania z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wskazując, że jej trudna sytuacja materialna i samotne wychowanie syna nie zostały wzięte pod uwagę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojego syna. W sposób jednoznaczny odniosła się zatem do przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji odniósł się tylko i wyłącznie do możliwości przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Fakt złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd nie jest obowiązany rozważyć możliwości przyznania stronie prawa pomocy w węższym niż to wynika z wniosku zakresie. Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zawsze być efektem dokładnej i rzeczowej analizy stanu majątkowego i rodzinnego strony oraz składanych przez nią oświadczeń. W niniejszej sprawie Sąd ograniczył się w zasadzie do stwierdzenia, że strona otrzymuje stały dochód oraz, że nie wskazała jakie konkretnie ponosi koszty utrzymania siebie i dziecka, ani też nie podała nadzwyczajnych okoliczności wpływających na powstanie szczególnych kosztów obciążających budżet domowy. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, samo otrzymywanie stałego dochodu nie może przesądzać o odmowie przyznania prawa pomocy, bowiem wysokość tego dochodu powinna być w każdym przypadku odnoszona do konkretnej sytuacji wnioskodawcy. Zasady doświadczenia życiowego muszą natomiast prowadzić do wniosku, że stały, miesięczny dochód w wysokości około 1300 złotych rozkładający się na dwie osoby pozostające w gospodarstwie domowym, jest kwotą niską, zaspokajającą w zasadzie niewiele więcej ponad podstawowe potrzeby. Mylnie Sąd I instancji przyjął, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów określających jej koszty utrzymania, bowiem niewątpliwie takimi dokumentami jest chociażby wyciąg z konta bankowego. Podkreślić przy tym należy, że skierowane do skarżącej wezwanie z dnia 12 listopada 2009 r. jedynie w sposób ogólny wskazywało na "potwierdzenie stosownymi dokumentami wydatków związanych z aktualnym utrzymaniem". Jeżeli dane przedstawione przez stronę okazały się dla Sądu I instancji niewystarczające oraz (jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) stanowiły przeszkodę do rzetelnej oceny sytuacji materialnej skarżącej, to Sąd powinien ponownie wezwać wnioskodawcę do nadesłania ściśle określonych, konkretnych dokumentów, jakie w ocenie Sądu I instancji konieczne są dla rozpoznania wniosku. Mając na uwadze powyższe uchybienia, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 z związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w postanowieniu.