II SA/Wr 429/09
WyrokWSA we Wrocławiu2009-12-03
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Mieczysław Górkiewicz, Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło uchylenia własnej decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą nakazania przywrócenia poprzedniego stanu na działce, uwzględniając zarzuty strony dotyczące naruszenia stosunków wodnych i barier architektonicznych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazano na wadliwe sformułowanie sentencji decyzji, które wprowadzało w błąd stronę skarżącą, oraz na naruszenie przez organ obowiązków wynikających z art. 7 i 77 KPA, polegające na przerzuceniu na stronę obowiązku udowodnienia faktów istotnych dla sprawy i braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.Stan faktyczny
Strona skarżąca H. i J. K. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w W., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą nakazania przywrócenia poprzedniego stanu na działce w związku z naruszeniem stosunków wodnych i powstaniem barier architektonicznych po realizacji inwestycji drogowej. Skarżący zarzucali, że sztuczne podwyższenie terenu gminnego, zmiana kierunku spływu wód opadowych oraz wybudowanie obrzeża betonowego uniemożliwiają korzystanie z garażu i stanowią bariery architektoniczne. SKO odmówiło uchylenia decyzji, uznając, że podjęto działania zapobiegające szkodom i nie stwierdzono naruszenia przepisów uzasadniających wznowienie postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi H. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy nakazania przywrócenia poprzedniego stanu na działce [...] obręb N. W. w P. Z. I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana
Decyzją z dnia[...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 145 § 1, art. 150 § 1 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmówiło uchylenia swojej decyzji nr [...] z dnia[...]r.. utrzymującej w mocy decyzję nr [...] Burmistrza Miasta P. Z. z dnia [...]r. w sprawie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działce [...]obręb N. W.w P. Z.
Na wstępie uzasadnienia Kolegium przywołało okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy. Wyjaśniono, że w dniu [...]r. wpłynęło do Kolegium pismo skarżących H. i J. K. zawierające wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...]i ponowne rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...](grunt gminny) podczas realizacji inwestycji drogowej przez Gminę P. Z., z uwagi na naruszenie art. 10 i 145 § 4 KPA. W toku sprawy wezwano strony do sprecyzowania powyższego pisma. W piśmie z dnia [...]r. stanowiącego odpowiedź na niniejsze wezwanie strony wskazały, że domagają się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną - ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] podczas realizacji inwestycji drogowej przez Gminę P. Z. Skarżący podnieśli nadto, że proszą o uwzględnienie wyjaśnień, iż nowy chodnik ułożony w narożniku ich posesji na znacznie podwyższonym gruncie jest powodem zmiany kierunku spływu wód opadowych w stronę ich posesji, brak odwodnienia linowego na szerokim odcinku chodnika spowodował zmianę stosunków wodnych, a obrzeże betonowe wbudowane w dniu [...]r. przy wjeździe na posesję stron stanowi barierę architektoniczną. Wskazano także, iż wybudowanie obrzeża betonowego przy wjeździe na prywatny teren to celowa decyzja inwestora podjęta już po wcześniej przeprowadzonych robotach drogowych na tym terenie. Skarżący podali ponadto, że przeprowadzone prace uniemożliwiły im korzystanie z garażu oraz że mają duże problemy z poruszaniem się bez i za pomocą sprzętu rehabilitacyjnego w rejonie wbudowanego obrzeża.
W piśmie z dnia [...]r. strony podniosły, że nie brały, bez własnej winy, czynnego udziału w prowadzonym przez Burmistrza postępowaniu, dlatego pismem z dnia [...]r. wniosły swoje uwagi bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., zawiadamiając równocześnie o tym fakcie Burmistrza. Skarżący oświadczyli, że nie była im znana dokumentacja fotograficzna wykonana przez Urząd Miejski w P. Z., na podstawie której Kolegium wywodzi, że przed wjazdem na posesję strony nie zbiera się woda oraz że nie znali dowodu, na podstawie którego Kolegium stwierdziło, iż organ podjął działania mające na celu zapobieżenie odpływowi wody opadowej na przedmiotową działkę poprzez między innymi wykonanie odwodnienia liniowego.
Organ podniósł następnie, iż podczas przeglądania akt w dniu [...]r. strony stwierdziły, że znajduje się w nich, nie znane im, pismo skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., do którego dołączono 6 sztuk fotografii, które miały wpływ na wynik postępowania.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że w wyniku rozpatrzenia odwołania stron decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję nr [...] Burmistrza Miasta P. Z. z dnia [...]r., którą odmówiono nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działce [...]obręb N. W. w P. Z. W głównych motywach podjętego powyżej rozstrzygnięcia, którego podstawę materialnoprawną stanowił art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), wyjaśniono, iż brak jest podstaw do przywrócenia stanu poprzedniego na przedmiotowej działce. W ocenie Kolegium instytucja uregulowana w art. 29 Prawa wodnego jest środkiem subsydiarnym, tj. takim, który należy zastosować, gdy nie ma możliwości wykonania urządzeń zapobiegających szkodom albo gdy z okoliczności sprawy wynika, że ich wykonanie nie zapobiegnie szkodliwym wpływom na grunt sąsiedni. Z uwagi jednak na fakt, iż w niniejszej sprawie organ podjął działania mające na celu zapobieżenie odpływowi wody opadowej na działkę małżonków K. poprzez wybudowanie obrzeża, wykonanie odwodnienia linowego, wybudowanie chodnika ze spadkiem poprzecznym wzdłuż jezdni, uznano, że podjęte zostały stosowne działania zapobiegające ewentualnym szkodom. Podniesiono także, iż pismem z dnia [...]r. same strony przyznały, że obrzeże betonowe nie pozwala wpłynąć kilku litrom wody na ich posesję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następnie, że z uwagi na fakt, iż w piśmie z dnia [...]r. strony stwierdziły, że domagają się wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia[...]r., organ II instancji nie potraktował pisma małżonków K. z dnia [...]r. jako odwołania od decyzji. Przytaczając art. 145 § 1 kpa Kolegium podkreśliło pkt 4 tego unormowania, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wskazało następnie, że w myśl art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Uzasadniając podjętą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że żadne z dołączonych zdjęć nie przesądziło bez uwzględnienia pozostałych dowodów o treści rozstrzygnięcia Kolegium. Podkreśliło także, że nie prowadziło ono odrębnego postępowania dowodowego, lecz jeszcze raz rozpatrzyło sprawę na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniając wszystkie pisma nadesłane bezpośrednio do organu II instancji tak przez stronę, jak i organ I instancji. Zauważono, że zdjęcia, na które powołuje się strona przy wniosku o wznowienie postępowania pokrywają się ze stwierdzeniami dokonanymi podczas oględzin w dniu [...]r. oraz ze zdjęciem wykonanym po wylaniu wiadra wody na chodnik przy posesji stron. Z dowodów tych wynika jednoznacznie, że woda nie gromadzi się przed posesją stron, a w toku prowadzonego postępowania administracyjnego strony nie przedstawiły dowodu przeciwnego. Podkreślono nadto, że właściciele, którzy posiadają garaże ze stromym wjazdem muszą się liczyć z tym, że przy silnych opadach deszczu pewna część wody wpłynie na ich posesję. Aby zaś temu zapobiec wybudowane zostały tuż przy wjeździe kratki ściekowe. Organ wskazał nadto, że budowa chodnika została przeprowadzona zgodnie z pozwoleniem na budowę i projektem budowlanym, a z protokołu oględzin z dnia [...]r. wynika, że nie ma możliwości spływu wody opadowej pomiędzy chodnikiem, a murem oporowym, ponieważ całość wód opadowych spływa jezdnią, gdzie na zakończenie sięgacza od strony ul. O. wykonano odwodnienie liniowe, które ma za zadanie zebranie całości wód opadowych z kierunku ul. O., a chodnik wybudowany wzdłuż ogrodzenia ma spadek poprzeczny w kierunku jezdni. Wobec powyższego za nieuzasadnione uznano twierdzenie strony, że nie wiedziała ona o odwodnieniu liniowym, skoro fakt ten został stwierdzony podczas oględzin, w których skarżący brali udział.
Kolegium Odwoławcze oceniając wszystkie zdjęcia nadesłane przez organ i przez stronę stwierdziło, że obrzeże betonowe wykonane na wjeździe do posesji strony może przyczynić się do zapobieżenia gromadzeniu się wody, a jednocześnie, że nie jest aż tak wysokie, by uniemożliwiało wjazd na posesję. Nie stwierdzono także, że wybudowane obrzeże – jak wywodzą strony - zatrzymuje wodę i powoduje tworzenie się kałuży, stanowiącej zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa mienia mieszkańców.
W konkluzji, Kolegium uznało, że w toku postępowania nie naruszono zasady czynnego udziału stron i nie stwierdzono zaistnienia innych przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem H. i J. K. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu podkreślili, że wnoszą o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną na podstawie art. 145 § 1 i 2 KPA, ponieważ nie wszystkie dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, są zgodne ze stanem faktycznym, "w dużej mierze nie dotyczą poruszanego problemu" i nie pozwalają na właściwe zrozumienie problemu. Wznowienie postępowania jest zaś niezbędne w celu "wyeliminowania niewłaściwych dotychczasowych ustaleń" oraz uniknięcia niebezpieczeństwa dla zdrowia, a nawet życia mieszkańców posesji przy ul. S. [...], posiadających orzeczenie o niepełnosprawności.
Skarżący wskazali nadto, iż zabudowując swoją posesję (w której narożniku znajdowała się studzienka telekomunikacyjna) w latach 1996-1999 dostosowali się do zastanego poziomu terenu gminnego, wyznaczonego przez ułożone na całej długości ul. S. płyty betonowe. Zjazdy do garaży dostosowano zaś do naturalnego nachylenia, co na terenie górzystym powodowało już ich stromość. Skarżący podali, że nie mieli problemu z wodami opadowymi, a także nie zostali poinformowani, że planowane są "sztuczne różnice na terenie gminnym". Obecnie po zrealizowanej inwestycji drogowej w tym rejonie, stok zmienił swoje nachylenie - z kierunku północnego zniża się na południe, a więc w stronę posesji skarżących, a chodnik i wjazd na posesję nie posiada spadku poprzecznego w kierunku jezdni. Występuje tylko spadek podłużny, który stanowi przyczynę problemu z wodami opadowymi.
H. i J. K. podnieśli, że podczas przeprowadzonych w dniu [...]r. oględzin nie mieli możliwości udowodnienia swoich racji, ponieważ wylana z wiadra woda zatrzymała się przed wbudowanym obrzeżeniem, lecz przeprowadzający oględziny D. K. nie wyraził zgody na zanotowanie tego faktu. Nie odnotował on także w protokole zarzutu skarżących, iż odwodnienie liniowe, w bocznej ulicy, prostopadłej do ul. S., zaprojektowane około 3 mb. do skrzyżowania, wbudowane jest rzeczywiście ponad 10 mb.
Skarżący stwierdzili, że istniejące odwodnienie zbiera wody opadowe tylko z ulicy i to w znacznej odległości od wjazdu na ich posesję, brak jest natomiast odwodnienia dla wód opadowych z chodnika i gromadzących się między chodnikiem a ogrodzeniem, gdzie występuje tylko spadek podłużny. Wskazali nadto, iż w żadnym piśmie nie twierdzili, że nie wiedzą o odwodnieniu liniowym na ulicy prostopadłej do ul. S., tym bardziej, że niezgodnie z projektem wykonane jest odwodnienie, na wysokości bocznego wejścia na ich posesję.
H. i J. K. zarzucili nadto, iż nie jest im znana treść notatki przeglądu przed odbiorem, z dnia [...]r., a także, że nikt nigdy nie proponował im przebudowy zjazdu do garażu, przy czym nie ma żadnego potwierdzenia, iż nie wyrazili zgody na wykonanie takiej przebudowy.
Odnosząc się do twierdzenia Kolegium, iż obrzeże betonowe przy wjeździe nie jest aż tak wysokie, by uniemożliwiało wjazdu na posesję prywatną, skarżący wyrazili obawę, czy istnieje wola załatwienia niniejszej sprawy na drodze administracyjnej. Stwierdzili, że samochód marki Skoda, przy próbie wjazdu do garażu ociera podwoziem o wbudowany krawężnik, a oni sami wchodząc lub wychodząc na swoją posesję za każdym razem są zmuszeni chwytać się słupka ogrodzeniowego, by nie upaść. Zdaniem skarżących, będących osobami niepełnosprawnymi, wszystkie wprowadzone podczas realizacji inwestycji drogowej utrudnienia i uciążliwości stanowią bariery architektoniczne, które w trybie pilnym muszą zostać usunięte.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 kpa oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne (Dz.U. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powtórzyło argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Odnosząc się do zarzutu stron, iż nie jest im znana notatka służbowa z dnia [...]r. oraz propozycja organu o przełożeniu wjazdu stwierdza, że dokument ten został nadesłany do Kolegium wraz z całością akt sprawy organu I instancji. Wskazało także, iż Kolegium w piśmie z dnia [...]r. (Nr[...]) pouczyło strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, które wówczas znajdowały się w Urzędzie Miejskim w P. Z. Zdaniem Kolegium, skoro pismo z dnia [...]r. zostało przesłane wraz z całością akt sprawy należy domniemywać, że przez cały czas znajdowało się w tych aktach.
W ocenie Kolegium Odwoławczego ustalenia dokonane w toku postępowania pokrywają się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a strona nie wykazała by dowody, na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Nie dołączono bowiem dowodu potwierdzającego stanowisko stron, iż wody opadowe zalewają ich posesję, ani też nie nadesłano np. żadnego zdjęcia, mimo że wcześniej strona nadesłała zdjęcia ukazujące chodnik i wjazd na posesję. Wskazano nadto, iż brak jest dowodów na to, aby decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Podkreślono, że decyzja z dnia [...]r. nie została wydana przez pracownika lub organ podlegający wyłączeniu, a strona brała udział we wszystkich czynnościach postępowania, co zostało wykazane wyżej. Podniesiono, iż nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję. Decyzja nie została także podjęta bez wymaganego prawem stanowiska innego organu, a nadto zagadnienie wstępne nie zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji. Podjęte rozstrzygnięcie nie zostało też wydane w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyli H. i J. K.
Skarżący podali, że składają skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr[...], "utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta P. Z. z dnia [...]r." i wnieśli o jej uchylenie w całości jako naruszającej prawo.
H. i J. K. powtórzyli twierdzenia zawarte uprzednio we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. jak i poprzednie decyzje mające na celu rozstrzygnięcie problemu naruszenia stosunków wodnych są wadliwe, co wynika z wyraźnego błędu w stwierdzeniu i ocenie faktów przyjętych za rzeczową podstawę rozstrzygnięcia. Przedstawiony natomiast w decyzjach stan faktyczny i prawny budzi ich uzasadnione wątpliwości. Skarżący podnieśli, iż bezspornym jest fakt, że teren gminny w narożniku ich posesji został sztucznie podwyższony, co zostało stwierdzone w decyzji Burmistrza Miasta P. Z. z [...]r. (Nr[...]). Jak dalej wywodzą skarżący, żadne powykonawcze pomiary geodezyjne nie zostały w niej wzięte pod uwagę, a podane granice + - 10cm to dane projektowe, odbiegające od stanu faktycznego.
Skarżący zarzucili, że organ II instancji nie rozważył dopuszczenia dowodów z opinii biegłego, pozwalających na ustalenie, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych, przy realizacji inwestycji drogowej przez Gminę P. Z.
Strona skarżąca wskazała nadto, iż w decyzji nr [...] z dnia [...]r. stwierdzono, że "wybudowano obrzeże w wyniku interwencji Państwa K., w celu zabezpieczenia ich posesji przed intensywnymi opadami deszczu". Powyższe – zdaniem skarżących – świadczy o tym, że Burmistrz przyznaje się do naruszenia stosunków wodnych na gruncie gminnym, przy realizacji inwestycji drogowej.
Skarżący podnieśli, że z art. 7 i 77 § 1 KPA wynika obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ prowadzący postępowanie. Wobec tego za niezasadne uznali ograniczenie się przez organ odwoławczy do oceny, czy skarżący udowodnili fakty stanowiące podstawę ich żądania, przerzucając w konsekwencji na nich obowiązek wyjaśnienia sprawy. H. i J. K. wskazali, iż ze względu na brak odpowiedniego aparatu i trudności w poruszaniu spowodowane wprowadzonymi przez inwestora barierami architektonicznymi nie są w stanie nadesłać odpowiednich zdjęć ukazujących napływ wody na ich posesje w trakcie ulewnego deszczu. Skarżący wskazali nadto, iż do wniosku z dnia [...] załączyli projekt inwestycji drogowej w rejonie ich posesji. Niepowołanie się zaś przez Kolegium w decyzji z [...]r. na ten dowód świadczy o tym, że projekt, jako nowy dowód w sprawie, nie był brany pod uwagę. Za nieuzasadnione uznano również twierdzenie organu, że chodnik wbudowany wzdłuż ogrodzenia ma spadek poprzeczny w kierunku jezdni, a to z uwagi na fakt, iż chodnik ma spadek podłużny nachylony w stronę posesji skarżących. Podkreślono także, że wybudowanie obrzeża jest konsekwencją celowego działania inwestora, powodując zagrożenie dla zdrowia i życia, a notatka służbowa z [...]r. nie przedstawia dla skarżących żadnej wartości, ponieważ jest dowodem o istnieniu którego dowiedzieli się przypadkiem. Wskazali ponadto, że powyższa notatka została sporządzona, aby inwestor miał podstawę do wytłumaczenia się z wbudowania obrzeża betonowego przed bramą wjazdową do garażu.
Skarżący oświadczyli także, że nikt nie proponował im przebudowy wjazdu na posesję, a w przeglądzie przedodbiorowym nie uczestniczyli. Udało się im tylko udowodnić D. K. - wykonawcy projektu drogi, a jednocześnie inspektorowi nadzoru inwestorskiego, naruszenie stosunków wodnych, czego następstwem jest wbudowanie obrzeża. Wskazali, iż nikt również nie proponował im podniesienia wjazdu o ok. [...]cm.
W dalszej części uzasadnienia strona skarżąca stwierdziła, że w przypadku zamiaru wykonania prac, za publiczne pieniądze, na terenie prywatnym, inwestor, będący organem administracji publicznej - powinien wystąpić o pisemną zgodę właścicieli posesji. Skarżący poinformowali również, że wjazd, przed którym wbudowano obrzeże, przy bramie na posesję ma spadek 0,50 m, natomiast 5mb. dalej przy bramie do garażu, posiada spadek terenu już 1m. Gdyby zaś jeszcze podnieść teren przy gruncie gminnym o co najmniej 20 cm/10 cm, to wówczas – jak podkreślają skarżący – sami sobie wybudowaliby barierę architektoniczną na własnym terenie.
W konkluzji, strona skarżąca jeszcze raz podkreśliła, że przed wykonaniem prac drogowych nie istniały żadne bariery, nie miało miejsca również naruszenie stosunków wodnych. Skutkiem zaś wydania w dniu [...]r. decyzji pozwalającej na pozostawienie obrzeża betonowego we wjeździe na posesję prywatną, jako urządzenia zapobiegającego szkodom, w związku z naruszeniem stosunków wodnych przez inwestora robót drogowych, skarżący ponoszą z tego tytułu wymierne szkody, o których mowa w art. 10 § 2 KPA.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W pierwszej kolejności kontroli sądu podlega prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów proceduralnych. Bezbłędne stosowanie przepisów procesowych wpływa bowiem na prawidłowość ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić trafność zastosowanych w danej sprawie norm prawa materialnego.
Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, iż kwestionowana decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania i że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po wszczęciu z wniosku H. i J. K. postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...]r. odmówiło uchylenia decyzji Nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r., utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] Burmistrza Miasta P. Z. z dnia [...]r. w sprawie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działce [...] obręb N. W. w P. Z. Na skutek złożonego od powyżej opisanego rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w sentencji decyzji z dnia [...]r. (Nr[...]) orzekło, iż utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Z prawidłowością tak zredagowanej sentencji zaskarżonej decyzji z dnia [...]r. nie sposób się zgodzić. W ocenie sądu to błędne sformułowanie jest mylące i może być niewłaściwie odczytywane, a uzasadnieniem tegoż twierdzenia jest bez wątpienia treść skargi, w której strona skarżąca podała, iż zaskarża decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. "utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta P.Z.".
Jak już wyżej zaznaczono, podejmując zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrywało wniosek H.i J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr[...]. Powinno było zatem orzec o sposobie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie tej sprawy, a więc wypowiedzieć się w sposób wyraźny o swojej decyzji z dnia [...]r. nr[...]. Skoro uznało tę decyzję za prawidłową i po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie znalazło podstaw do jej zakwestionowania (abstrahując w tym momencie od tego, czy rzeczywiście decyzja z dnia [...]r. nr [...] była prawidłowa), powinno było utrzymać w mocy tę decyzję, czyli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...]. Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji można dojść do wniosku, że taki właśnie był zamiar Kolegium, niemniej jednak wadliwe sformułowanie osnowy zaskarżonej decyzji spowodowało, że treść osnowy zaskarżonej decyzji można odczytać jako utrzymanie w mocy nie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr SKO[...], a decyzji Burmistrza Miasta P.Z. z dnia [...]r. nr [...]w sprawie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działce [...]obręb N. W. w P. Z. Burmistrza Miasta P.Z. Tak też odczytali to skarżący, co wynika z zapisów wniesionej przez nich w tej sprawie skargi, gdyż wadliwe sformułowanie użyte przez organ wprowadziło ich w błąd co do tego, jaka decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...]r.
W art. 107 kpa, który obowiązuje wszystkie organy administracji publicznej w jednakowym stopniu, określono składniki struktury decyzji administracyjnej. Wskazać także należy, iż powyższa regulacja normatywna ma charakter wiążący tak w stosunku do organów orzekających w trybie zwykłym w I i II instancji, jak i organów wydających decyzje w postępowaniach w trybach nadzwyczajnych. Mając zatem na względzie literalne brzmienie tegoż przepisu wskazać należy, iż decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Rozstrzygnięcie zaś, "określane także mianem <> decyzji, stanowi o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do istoty" (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 509).
Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 22 stycznia 2009r. (sygn. akt II OSK 1923/07), w którym tenże sąd podniósł, iż rozstrzygnięcie decyzji powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie, aby było zrozumiałe dla stron bez uzasadnienia, które nie zawsze musi być składnikiem decyzji.
Mając zatem na względzie opisane powyżej regulacje normatywne i sformułowanie zawarte w sentencji decyzji z dnia[...]. stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie zawarte w kwestionowanej decyzji nie zostało zredagowane w sposób jasny i precyzyjny. Sąd nie miał wątpliwości, iż wadliwe sformułowanie użyte przez Kolegium wskazuje na nieuważne i pobieżne rozpatrzenie sprawy przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając niniejszą sprawę sąd podzielił również zarzuty strony skarżącej, zawarte w skardze, a dotyczące naruszenia art. 7 i 77 kpa. Stosownie bowiem do postanowień art. 7 kpa, organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkie gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zważyć zatem należy, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa), dając temu wyraz w uzasadnieniu podejmowanej decyzji (art. 107 § 3 kpa). Z powyższego wynika więc, że to na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania dowodowego co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i nie może on być przerzucony na stronę. W sytuacji jednak gdy strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić (por. B. Adamiak, J. Borkowski..., op. cit., s. 402-405).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego wskazać należy, iż nie do przyjęcia jest dla sądu rozpoznającego niniejszą sprawę stanowisko zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, że strona skarżąca nie udowodniła faktów stanowiących podstawę ich żądania, a dokładniej nie wykazała, że w wyniku przeprowadzonych robót drogowych ma miejsce zbieranie się wód opadowych na ich posesji. Takie bowiem twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. uchybia zasadzie prawdy obiektywnej, obligującej organ, a nie stronę do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. To w szczególności organ prowadzący postępowanie jest zobligowany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego. Organ winien mieć nadto na względzie, że brak możliwości udowodnienia przez stronę pewnych faktów nie musi wcale oznaczać ich nieprawdziwości. Co więcej, pełne odzwierciedlenie ustalonego w sprawie stanu faktycznego i ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego winno znaleźć się w uzasadnieniu podjętej decyzji. Uzasadnienie bowiem winno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009r. sygn. akt VIII SA/Wa 696/08). Uchybienie przez organ powyższym obowiązkom w rozpoznawanej sprawie, w konsekwencji prowadzi do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, które to naruszenie w niniejszej sprawie miało istotny wpływ na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy należy dojść do wniosku, że wobec powyższych uchybień związanych z brakiem należytego ustalenia stanu faktycznego, także i uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia uznać trzeba za wadliwe, sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 kpa. Przede wszystkim zważyć należy, że uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi integralną część decyzji administracyjnej. Uzasadnienie faktyczne wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem J. Zimmermanna prawidłowe uzasadnienie to takie, z którego wynika logiczny związek i zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów (por. J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie, Warszawa 1981, s.118-147). Z kolei, do jednej z najistotniejszych wadliwości uzasadnienia zalicza się jego niepełność (por. B. Adamiak, J. Borkowski..., op.cit., s. 520-521). Wobec powyższego celem uzasadnienia jest dokładne i kompletne przedstawienie motywów rozstrzygnięcia. Strona postępowania ma bowiem prawo do uzyskania pełnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję. Z uzasadnienia powinno wynikać, że organ rozpoznający konkretną sprawę przeprowadził dokładną analizę stanu faktycznego, ustalił wszystkie zaistniałe w sprawie okoliczności, które miały znaczenie dla podjęcia decyzji, a także wyjaśnił znaczenie zastosowanej normy prawnej.
Konkludując stwierdzić trzeba, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uprawniające sąd do wyeliminowania kwestionowanego rozstrzygnięcia, zawierającego takie uchybienie, z obrotu prawnego. Opisane bowiem na wstępie wadliwe i wprowadzające w błąd sformułowanie sentencji rozstrzygnięcia oraz sposób, w jaki przeprowadzono postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, wskazują na niedokładne rozpatrzenie sprawy przez organ administracji publicznej przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. winno nie tylko w sposób jasny i nie budzący żadnych wątpliwości zredagować osnowę orzeczenia, ale także należycie rozpatrzyć wszystkie podnoszone przez skarżących zarzuty i ustosunkować się wyczerpująco do nich, dając temu wyraz w uzasadnieniu podejmowanej decyzji.
Mając na względzie powyższe oraz kierując się dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt II uzasadnione jest treścią przepisu art. 152 tejże ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło