I SA/Wa 1511/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Monika Nowicka Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za osiągnięcia w nauce oddala skargę. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o odmowie przyznania M. Z. stypendium za osiągnięcia w nauce. W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił następujący stan sprawy: W decyzji z [...] grudnia 2008 r. Minister stwierdził, że student M. Z. spełnił warunki określone w § 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe (Dz. U. Nr 153, poz. 1093) w tym uzyskał w okresie zaliczonych lat studiów ocen wynoszącą [...]. Przy ocenie wniosku o stypendium wzięto pod uwagę osiągnięcia naukowe i aktywność naukową, w tym udział w pracy naukowo-badawczej, artykuł w trakcie publikacji, przygotowanie opracowania, udział w 3 konferencjach naukowych, referat wygłoszony podczas konferencji, udział w konkursie, uzyskane nagrody, studia równoległe na drugim kierunku, odbycie praktyki. Przy ocenie wniosku nie były brane pod uwagę osiągnięcia uzyskane w trakcie poprzednich studiów. Spośród 2193 wniosków, 2143 spełniało warunki określone w § 2 rozporządzenia. Ograniczone środki finansowe uzasadniały dokonanie dodatkowej gradacji osiągnięć naukowych poprzez stworzenie rankingu wniosków. Przy ocenie wniosków stosowano metodę punktową, tj. za każde przedstawione we wniosku osiągnięcie przyznawana była określona liczba punktów. Suma punktów uzyskanych przez kandydata decydowała o pozycji w rankingu. W przypadku takiej samej liczby punktów, o miejscu w rankingu decydowała średnia ocen. Wniosek M. Z. uzyskał [...] pkt i został sklasyfikowany na [...] miejscu. Kryterium przyznania stypendium było uzyskanie co najmniej 3,35 pkt. W związku z tym przedstawione we wniosku osiągnięcia oraz aktywność zawodowa, na tle innych osiągnięć studentów ubiegających się o stypendia, okazały się niewystarczające do otrzymania stypendium. Zainteresowany zgłosił wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podał, że uzyskana liczba punktów jest rażąco niska w stosunku do możliwych do otrzymania. Przedstawił też dwa nowe dowody w sprawie – kopię spisu treści książki, której był współautorem oraz kopię dyplomu ukończenia Szkoły [...] w W. w czerwcu 2007 r. Ponownie oceniając wniosek o przyznanie stypendium Minister w decyzji z [...] kwietnia 2009 r. zauważył, że pierwotna ocena wniosku była nieprawidłowa, gdyż uwzględniała osiągnięcia z ukończonych już studiów na drugim kierunku. W ponownym postępowaniu Minister uwzględnił następujące osiągnięcia naukowe i aktywność naukową: udział w pracy naukowo-badawczej, przygotowania opracowania, udział w 2 konferencjach naukowych w tym wygłoszenie prelekcji, udział w konkursie, w tym uzyskane nagrody, studia równoległe na drugim kierunku oraz odbyte praktyki. Minister uznał, że większość osiągnięć przedstawionych przez kandydata w pierwotnym wniosku związanych było z ukończonymi w 2007 r. studiami na kierunku stosunki międzynarodowe w Szkole [...], natomiast wniosek dotyczył kierunku prawo na Uniwersytecie [...]. Przy ponownej ocenie Minister nie wziął pod uwagę osiągnięć związanych z drugim kierunkiem studiów – udziału w badaniach statutowych [...] w 2007 r., udziału w projekcie badawczym [...], 4 opracowań oraz udziału w 2 konferencjach naukowych. Minister wskazał, że przy ocenie wniosku w punkcie "współpraca naukowa z innymi ośrodkami naukowymi lub akademickimi, w tym zagranicznymi" nie uwzględnił współpracy z agencją rządową ([...]), gdyż nie jest ona ośrodkiem akademickim lub naukowym. Minister wyjaśnił też, że stosował jednakowe zasady oceny wniosków studentów ubiegających się o stypendium. Na ocenę wniosku wpływały oceny cząstkowe poszczególnych osiągnięć naukowych wymienionych w § 3 rozporządzenia, przy czym do każdego z rodzajów osiągnięć przypisana była określona liczba punktów możliwych do uzyskania. Z uwagi na dużą różnorodność przedstawionych przez studentów osiągnięć, niemożliwe jest przedstawienie bardziej szczegółowego klucza oceny opisującego, ile dokładnie punktów jest przyznawanych za konkretną działalność naukową. O przyznaniu punktów w danej kategorii decydowała nie tylko liczba osiągnięć, ale także charakter danego osiągnięcia. Więcej punktów uzyskiwała publikacja w zagranicznym czasopiśmie naukowym niż publikacja w uczelnianych zeszytach naukowych. Stąd też zarzut dotyczący zaniżenia liczby punktów należy uznać za niezasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] kwietnia 2009 r. Decyzji tej zarzucił naruszenie przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, co miało wpływ na treść decyzji. W ocenie skarżącego wszystkie stwierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji dowodzą faktu, że Minister nie podjął niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i dokonał złego ustalenia faktów dotyczących prowadzonej przez skarżącego działalności naukowej związanej ze Szkołą [...], lecz nie stanowiącej działalności naukowej na drugim kierunku studiów. Nieuwzględnienie przez Ministra udziału w badaniach statutowych [...] w 2007 r. udziału w projekcie badawczym [...], 4 opracowań oraz udziału w 2 konferencjach naukowych stanowi rażące naruszenie uznania administracyjnego, które wynika z nierzetelnego ustalenia okoliczności faktycznych towarzyszących działalności naukowej. Zarówno udział w badaniach naukowych [...] w 2007 r., udział w projekcie badawczym [...], udział w dwóch konferencjach naukowych – chodzi o konferencje w M. i H. – jak również przygotowanie 4 opracowań naukowych nie jest działalnością naukową w ramach drugiego kierunku studiów w ramach [...]. Każda z tych działalności naukowych była związana z kierunkiem studiów stosunki międzynarodowe, ale nie przez to, że odbywała się w ramach studiów, lecz jedynie przez materię badawczą w postaci między innymi relacji pomiędzy Unią Europejską a krajami Basenu Morza Śródziemnego, jak to było w przypadku międzynarodowego projektu badawczego [...], którego [...], a konkretnie Katedra [...] była współuczestnikiem. Niewzięcie pod uwagę tej działalności naukowej w ramach tego projektu stanowi rażące naruszenie uznania administracyjnego, które wynika z błędnego założenia przez Ministra, że opisana działalność miała miejsce na drugim kierunku studiów. Odpowiadając na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Minister podniósł m.in., że przy ocenie wszystkich wniosków o stypendium, brane są pod uwagę osiągnięcia z kierunku, z którego student występuje o stypendium. Przepisy dopuszczają możliwość ubiegania się o przyznanie stypendium na wszystkich kierunkach, na których student studiuje równocześnie i w związku z tym otrzymuje punkt w kategorii "studia równoległe na drugim kierunku". Rada wydziału opiniująca wniosek studenta musi mieć realną możliwość oceny podanych we wniosku osiągnięć. Powyższa zasada musi być stosowana w odniesieniu do wszystkich wniosków. Opis studiów równoległych na drugim kierunku jest jednym z punktów wniosku o stypendium. Bez względu na występującą nawet zbieżność studiowanych kierunków, warunki przyznania stypendium muszą być zawsze łącznie spełnione na danym kierunku. Ponadto minister przyznający stypendium musi mieć również możliwość przeprowadzenia oceny i gradacji osiągnięć podanych we wnioskach, biorąc pod uwagę inne złożone wnioski, przy założeniu, że przeznaczone na stypendia środki finansowe nie pozwalają na przyznanie stypendium wszystkich ubiegającym się studentom. Przy ocenianiu wniosków, Minister bierze pod uwagę osiągnięcia związane z kierunkiem, z którego student występował o stypendium. Zgodnie z art. 184 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym, student studiujący równocześnie na kilku kierunkach może otrzymać stypendium na jednym z kierunków, według własnego wyboru. Oznacza to, że student, któremu zostały przyznane stypendia ministra na różnych kierunkach ma prawo wskazania, które stypendium będzie pobierał. Wniosek M. Z. dotyczył kierunku prawo i zawierał, poza osiągnięciami z tego kierunku, również osiągnięcia związane z kierunkiem stosunki międzynarodowe. Przy ocenie wniosku Minister wziął pod uwagę jedynie osiągnięcia związane z kierunkiem prawo nie uznając udziału w badaniach [...] w 2007 r. – w projekcie badawczym [...], 4 opracowań oraz udziału w 2 konferencjach naukowych. W decyzji z [...] kwietnia 2009 r. wymienione osiągnięcia nie zostały określone jako osiągnięcia w ramach drugiego kierunków studiów w [...], jak pisze skarżący, lecz jako osiągnięcia związane z drugim kierunkiem studiów. Nie można więc mówić o błędnym ustaleniu stanu faktycznego. Zresztą sam skarżący potwierdził, iż osiągnięcia pominięte przez Ministra były faktycznie związane z kierunkiem stosunki międzynarodowe. Decyzja Ministra w sprawie przyznania, bądź odmowy przyznania stypendium są podejmowane w ramach uznania administracyjnego. O liczbie punktów przyznanych w danej kategorii decydowała nie tylko liczba osiągnięć, ale również charakter danego osiągnięcia. Zarzut zaniżenia liczby punktów jest bezzasadny. Minister stosował jednakowe zasady oceny wniosków w stosunku do każdego studenta ubiegającego się o stypendium, z zachowaniem zasady porównywalności osiągnięć i aktywności naukowej. Z uwagi na dużą różnorodność przedstawianych przez studentów osiągnięć z różnych dziedzin nauki, niemożliwe jest stworzenie bardziej szczegółowego klucza oceny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej, z drugiej zaś przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku administracyjnoprawnego , który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z art. 184 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym wynika niewątpliwie, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy, co przyznaje też skarżący w skardze do sądu. Także art. 181 ust. 6 tej ustawy i § 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r., określający warunki formalne otrzymana stypendium, wskazują na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w sprawie przyznania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce. Decyzje wydane na zasadzie uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu, jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydawaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Sąd spełniając funkcje kontrolne w sprawie rozstrzygniętej decyzją o charakterze uznaniowym nie może zastępować organu orzekającego, a pełna kontrola decyzji wydanej na tej zasadzie, może rodzić takie obawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r. sygn. III RN 19/96 – OSN 1997, nr 4, poz. 44). Uznanie administracyjne występuje w przypadkach, w których w przepisach prawnych stanowi się, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, a nie ma w nich nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Decyzja taka podlega kontroli pod względem jej zgodności z prawem, bo wymaga zbadania to, czy w ogóle było uznanie administracyjne oraz czy nie przekroczono jego granic przy wydawaniu decyzji, jak również czy zostało prawidłowo uzasadnione. Przenosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należało przyjąć, że Minister Szkolnictwa Nauki i Wyższego nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wydane decyzje zawierają przekonujące uzasadnienie co do ich prawidłowości. Skarżący podnosi, że doszło do naruszenia przepisu art. 7 k.p.a. poprzez to, że Minister nie podjął niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i dokonał złego ustalenia faktów dotyczących prowadzonej działalności naukowej związanej ze Szkołą [...]. W ocenie skarżącego stanowiło to naruszenie uznania administracyjnego. Zarzut ten nie jest zasadny. Oceniając wnioski o stypendium, Minister bierze pod uwagę osiągnięcia z tego kierunku studiów, z którego student występuje o stypendium. Student ma możliwość ubiegania się o przyznanie stypendium ministra na wszystkich kierunkach, na jakich studiuje równocześnie i stosownie do art. 184 ust. 4 ustawy dokonać wyboru, z jakiego kierunku studiów chce otrzymywać stypendium. W przypadku studiów na drugimi kierunku, student otrzymuje punkt w kategorii studia równoległe na drugim kierunku. Rada wydziału opiniująca wniosek o przyznanie stypendium musi mieć realną możliwość oceny podanych prze studenta osiągnięć. Jak słusznie wskazał Minister w zaskarżonych decyzjach, zasadą jest, że ocenia się osiągnięcia z kierunku studiów, z których student występuje o stypendium. Natomiast za studia równoległe student otrzymuje odpowiednią ilość punktów, nie dokonuje się natomiast oceny osiągnięć z drugiego kierunku. Powyższe zasady, jak podał Minister, są stosowane wobec wszystkich studentów. Minister mógł nie uznać za osiągnięcia na kierunku prawo udziału w badaniach statutowych [...] w 2007 r., w projekcie badawczym [...], 4 opracowań oraz udziału w 2 konferencjach, gdyż były one bowiem związane ze studiami na kierunku "stosunki międzynarodowe" na innej uczelni. Uznając, że nie doszło w tej sprawie do naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.