II SA/Wa 776/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R. F. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji – oddala skargę – Komendant Wojewódzki Policji w G. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 43 ust. 3 oraz art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1980 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) oraz art. 108 § 1 kpa, zwolnił R. F. ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2008 r., a rozkazowi na podstawie art. 108 § 1 kpa nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podał, że funkcjonariusz dopuścił się czynu z art. 178a § 1 kk, tj. w dniu [...] września 2008 r. w G., jadąc [...] i innymi ulicami kierował samochodem osobowym marki [...], będąc w stanie nietrzeźwości i posiadając we krwi 1,6 promila alkoholu. Jak wynika z protokołu przesłuchania go w charakterze podejrzanego w dniu [...] września 2008 r., przyznał się on do popełnienia zarzucanego czynu. Ponadto właściwa organizacja związkowa związku zawodowego policjantów, przedstawiła pozytywną opinię w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby. W odwołaniu od powyższego rozkazu R. F. podniósł, że pomimo złożonego przez niego raportu z dnia [...] września 2008 r., nie został zwolniony na własną prośbę. Ponadto w toku postępowania administracyjnego nie uzyskano informacji od biegłego lekarza [...] na okoliczność, czy funkcjonariusz leczący się [...], może brać w nim udział. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania, uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji i ustalił tę datę na dzień [...] grudnia 2008 r., zaś w pozostałym zakresie utrzymał go mocy. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i niemożliwe jest jego pozostawienie w służbie. Wskazana norma ma charakter fakultatywny i dlatego jej stosowanie pozostawiono uznaniu administracyjnemu przełożonych właściwych w sprawach osobowych. Przepisy ustawy o Policji nie zawierają katalogu przestępstw, których popełnienie uniemożliwia pozostawienie policjanta w służbie, wobec czego w każdej sprawie obowiązkiem organu jest ustalenie, czy całokształt okoliczności popełnienia przestępstwa usprawiedliwia wniosek, że dalsze pozostawienie policjanta w służbie jest niemożliwe. W ocenie organu także oczywistość popełnienia przestępstwa musi być oceniana w każdej indywidualnej sprawie, natomiast oczywistość ta ma miejsce wtedy, gdy nie nasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż policjant dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości wykazano oczywistość popełnienia przez R. F. przestępstwa określonego w art. 178a § 1 kk. Bezspornym jest bowiem, iż w dniu [...] września 2008 r. w G., wymieniony kierował samochodem osobowym marki [...] w stanie nietrzeźwości z zawartością 1,6 promila alkoholu etylowego we krwi, powodując kolizję drogową z innym samochodem oraz próbując następnie zbiec z miejsca zdarzenia. Ponadto przesłuchany w toku śledztwa przyznał się do popełnienia czynu określonego w art. 178a § 1 kk. Organ podniósł, że funkcjonariusz popełnił przestępstwo postrzegane w opinii publicznej jako czyn o wysokiej społecznej szkodliwości, które w dodatku zawsze jest popełnione z winy umyślnej. Tym samym utracił on przymiot osoby o nieposzlakowanej opinii, co zgodnie z art. 25 ustawy o Policji, jest jednym z warunków koniecznych do pełnienia służby w Policji, a zatem dalsze wykonywanie obowiązków służbowych przez wymienionego stało się niemożliwe. Komendant Główny Policji zwrócił również uwagę na osłabienie wizerunku Policji jako formacji ścigającej sprawców także takich przestępstw, poderwanie do niej zaufania i utraty przez nią wiarygodności w oczach opinii publicznej. Policjant jako osoba powołana do egzekwowania przepisów prawa, sama musi bowiem tego prawa przestrzegać w najwyższym stopniu, zaś wszelkie niepraworządne działania policjanta, muszą skutkować odsunięciem od wykonywania obowiązków służbowych, a następnie do zwolnienia ze służby. W uzasadnieniu nadania rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności organ stwierdził, iż interes służby, tożsamy z interesem społecznym, przejawia się w konieczności niezwłocznego przeciwdziałania negatywnym skutkom obniżenia zaufania społecznego do Policji i policjantów, spowodowanego ujawnieniem opisanego przypadku. Wskazał ponadto, że stosownie do wymogu przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 tej ustawy może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, Prezydium Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów w G., uchwałą z dnia [...] września 2008 r., poparło wniosek o zwolnienie R. F. ze służby w Policji. W ocenie organu decyzja nie narusza art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w terminie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby, gdyż Komendant Wojewódzki Policji w G. odmownie rozpatrzył wniosek policjanta o zwolnienie z dniem [...] września 2008 r., a decyzję w tej sprawie podjął w terminie ustawowym, o czym zainteresowany został pisemnie poinformowany. Odnosząc się zaś do kwestii kondycji [...] policjanta pod kątem możliwości jego udziału w postępowaniu administracyjnym, Komendant Główny Policji zauważył, że organ I instancji uzyskał w tym zakresie opinię lekarza psychiatry, wedle której wymieniony mógł brać w nim udział. O tym, że policjant posiadał świadomość zaistniałych wydarzeń, świadczy m. in. złożenie raportu o rozwiązanie stosunku służbowego. W odniesieniu do uchylenia zaskarżonego rozkazu, w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i określenia nowego terminu tego zwolnienia, organ stwierdził, iż postąpił stosownie do dyspozycji art. 110 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, a nadto zauważył, że decyzja została doręczona w dniu [...] grudnia 2008r. W skardze na powyższy rozkaz personalny do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, R. F. zarzucił organowi, że nie został zwolniony ze służby zgodnie z jego prośbą z dniem [...] września 2008 r. Wniósł wobec tego o zbadanie prawidłowości przeprowadzonego postępowania administracyjnego dotyczącego zwolnienia go ze służby w Policji oraz uchylenie zaskarżonego rozkazu. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawuje wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Dodatkowy wymóg do zastosowania wyżej wymienionej podstawy zwolnienia, określa przepis art. 43 ust. 3 powołanej ustawy, według którego zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 i 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Z analizy art. 41 i art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że poszczególne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca wiąże z kryteriami niekaralności i nieposzlakowanej opinii, jakie muszą spełniać kandydaci ubiegający się o przyjęcie w szeregi policji. Fakultatywna decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy, związana jest z utratą przez niego przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Niewątpliwie celem omawianego przepisu jest usunięcie z Policji tych policjantów, którzy w sposób oczywisty popełnili czyny o znamionach przestępstwa, a charakter tych czynów wskazuje na popełnienie ich z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. W interesie tak państwa, jak i jego obywateli, leży bowiem jak najszybsze usunięcie z Policji takich funkcjonariuszy, a zatem działanie właściwych organów Policji na tej podstawie służby ochronie interesu publicznego. Należy zwrócić uwagę, że szczególny charakter służby publicznej służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym w zakresie jego utraty. Wśród służb mundurowych Policja wyróżnia się zakresem przydzielonych jej zadań, które mają charakter wieloaspektowy. Jest przede wszystkim formacją uzbrojoną służącą społeczeństwu i przeznaczoną do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Istotne znaczenie ma w praworządnym państwie umożliwienie skutecznego wykonywania przez Policję zadań z zakresu bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Publiczny wymiar Policji powoduje też, że w znaczącym stopniu jej działania kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Z tego właśnie względu wymagania w stosunku do policjantów muszą być tak wysokie, by umacniały podstawy ich autorytetu. W rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność, iż R. F. kierując pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości (1,6 promila alkoholu we krwi), dopuścił się czynu stanowiącego przestępstwo określone w art. 178a § 1 kk. Oczywistość jego popełnienia także nie budzi wątpliwości, chociażby już z tego względu, że sprawca przyznał się do jego popełnienia, zaś inne dowody zebrane w postępowaniu fakt ten potwierdziły. Ponadto charakter przestępstwa, którego dopuścił się skarżący, a które zawsze popełnione zostaje z winy umyślnej, w opinii społecznej postrzegane jest jako czyn o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, poddany szczególnej krytyce i napiętnowaniu, popełniony z niskich pobudek, uzasadnia przyjęcie, iż utracił on wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do bycia funkcjonariuszem Policji. Stąd też trafnie uznały organy Policji, że powyższe okoliczności dają podstawy do wnioskowania o braku możliwości pozostawania skarżącego w Policji. Uzasadniona jest bowiem taka reakcja przełożonych, gdy policjant popełnia, czyn zasługujący na szczególne potępienie opinii społecznej, wywołujący jej oburzenie i oceniany jako jaskrawo naganny. Nie ulega również wątpliwości, iż została spełniona przesłanka zawarta w przepisie art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8, może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Mianowicie Prezydium Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Solidarność w G., uchwałą z dnia [...] września 2008 r., wydaną na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w G., poparło zamiar zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Zasadnie także stwierdził Komendant Główny Policji, że wbrew zarzutowi skarżącego sformułowanym w odwołaniu, mógł on brać udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwolnienia go ze służby w Policji, co potwierdził w swojej opinii z dnia [...] listopada 2008 r. lekarz [...], u którego skarżący się leczy. Natomiast jeśli chodzi o datowany na dzień [...] września 2008 r. raport R. F. o zwolnienie z Policji na własną prośbę i związany z tym zarzut, iż organ nie zwolnił go ze służby na tej podstawie, należy stwierdzić, że nie jest on trafny. Zgodnie bowiem z przepisem art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przepisu tego wynika, iż w przypadku złożenia przez policjanta wniosku o zwolnienie ze służby, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia policjanta nie później niż w terminie do 3 miesięcy od daty złożenia wniosku, przy czym organowi pozostawiono jednak swobodę w zakresie określenia daty, w jakiej nastąpi zwolnienie, z tym zastrzeżeniem, że zwolnienie musi zamykać się w okresie 3 miesięcy od złożenia wniosku (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt II SA 1866/01 Lex nr 121908). Sąd w składzie orzekającym, w pełni akceptuje powyższy pogląd, wskazując jednocześnie, iż w niniejszej sprawie decyzja taka mogła zostać wydana najpóźniej w dniu [...] grudnia 2008 r., o ile nie nastąpiłoby do tego czasu zwolnienie policjanta ze służby z innej podstawy. Inna podstawa prawna zwolnienia R. F. ze służby w Policji, określona w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jednak wystąpiła i ona właśnie legła u podstaw zwolnienia go ze służby. Z uwagi na, jak już Sąd podniósł wcześniej, szczególny charakter służby publicznej Policji, odmiennie i bardziej rygorystycznie, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, został ukształtowany status służbowy policjanta, w tym również jeśli chodzi o jego utratę. Z tego też względu to do właściwego organu Policji należy wybór podstawy zwolnienia funkcjonariusza ze służby w sytuacji wystąpienia kilku z nich jednocześnie. Policjant, którego stosunek służbowy został ukształtowany władczo odpowiednim aktem organu Policji, nie posiada uprawnienia do narzucenia temu organowi sposobu jego rozwiązania. Należy przy tym zauważyć, że rozkaz o zwolnieniu skarżącego ze służby został wydany w dniu [...] grudnia 2008 r., a więc w czasie biegu 3 – miesięcznego terminu do zwolnienia go na podstawie art. 43 ust. 3ustawy o Policji. Tak więc wydając powyższy rozkaz Komendant Wojewódzki Policji w G. w żaden sposób nie uchybił obowiązkowi zwolnienia R. F. na jego prośbę w terminie 3 miesięcy od złożenia raportu o wystąpienie ze służby. Natomiast wydanie decyzji w tym zakresie, zgodnie z wnioskiem policjanta po dniu [...] grudnia 2008 r., stało się bezprzedmiotowe wobec faktu zwolnienia go ze służby. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.