VII SA/Wa 1229/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "E." na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków skargę oddala [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] maja 2009r. [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej W. z dnia [...] marca 2009r. znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 20 marca 2009r. przedstawiciel Komendy Miejskiej PSP W. przeprowadził czynności kontrolno - rozpoznawcze w wielorodzinnym budynku mieszkalnym przy ul. [...] w W.. Podczas kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego w/w budynku. Mając powyższe na uwadze Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej W. decyzją z dnia [...] marca 2009r. znak: [...] zobowiązał właściciela budynku do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, tj. do zapewnienia właściwej długości dojścia ewakuacyjnego, wynoszącej nie więcej niż 60m dla jednego dojścia (w pkt 1) oraz wyposażenia wszystkich kondygnacji budynku w instalację wodociągową przeciwpożarową z punktem poboru wody do celów przeciwpożarowych w postaci zaworu hydrantowego, zwanego "zaworem 52", umieszczonego na pionie nawodnionym w budynku z zapewnionym odpowiednim zasilaniem, bez wyposażenia w wąż pożarniczy (w pkt 2). Organ odwoławczy wskazał, że aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) przewiduje, że w budynkach mieszkalnych (kwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV) dopuszczalna długość dojścia przy jednym dojściu nie może być większa niż 60 m, w tym nie więcej niż 20 m na poziomej drodze ewakuacyjnej. Przy czym długość dojścia ewakuacyjnego, mierzona wzdłuż osi drogi ewakuacyjnej, obliczana jest od wyjścia z pomieszczenia na tę drogę do wyjścia do innej strefy pożarowej lub na zewnątrz budynku. Za równoważne wyjście do innej strefy pożarowej rozumie się w myśl w/w przepisów, wyjście do obudowanej klatki schodowej zamykanej drzwiami pożarowymi o odporności ogniowej, co najmniej EI3O, wyposażonej w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub służące do usuwania dymu. Organ II instancji podniósł, że w trakcie czynności kontrolno - rozpoznawczych stwierdzono bezspornie na podstawie analizy dokumentacji projektowej obiektu, że długość dojścia ewakuacyjnego przy jednym kierunku, mierzona od najdalej usytuowanego mieszkania znajdującego się na 11-tej kondygnacji do wyjścia z budynku wynosi ok. 160 m - tj. przekroczona jest o ponad 100% od długości dopuszczalnej (60 m), co w myśl § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 80 poz. 563) stanowi o występowaniu w budynku warunków powodujących zagrożenie dla życia ludzi. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawną rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 decyzji organu I instancji jest § 12 ust. 1 pkt.2 oraz § 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia w związku z § 256 ust. 1 i ust. 3 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. Strona także została pouczona w decyzji przez organ I instancji o możliwości spełnienia nałożonego obowiązku w inny sposób niż określono to w przepisie - stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Organ wskazał też, że § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury wskazuje, iż przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu i budowie, w tym także przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2 - który wskazuje jednoznacznie, że przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się z uwzględnieniem § 2 ust. 2 (w obecnym brzmieniu również § 2 ust. 3a) także do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi, co zostało wykazane w trakcie postępowania organu I instancji. Organ II instancji podniósł też, iż pozostałe obowiązki zawarte w pkt 2 zaskarżonej decyzji, dotyczące wyposażenia budynku w instalację wodociągową przeciwpożarową nie były kwestionowane przez stronę i mają pełne oparcie w § 3 ust. 1 oraz § 15 ust. 3 i § 20 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563). Skargę na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...] złożyła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" - w części obejmującej punkt 1 rozstrzygnięcia, tj. w zakresie nałożenia na MSM "[...]" obowiązku zapewnienia właściwej długości dojścia ewakuacyjnego, wynoszącego nie więcej niż 60 m. Zdaniem strony skarżącej obowiązki nałożone w punkcie 1 decyzji organu I instancji zostały określone w sposób nieprecyzyjny, dający możliwości różnorodnej ich interpretacji. Z treści tej części sentencji decyzji wynika bowiem, iż Spółdzielnia ma zapewnić właściwą długość dojścia ewakuacyjnego, nie większą niż 60 m, albo "poprzez odpowiednie wskazania projektanta", albo "w inny sposób niż wskazany w rozporządzeniu". Skarżąca spółdzielnia wskazała, że z treści tego punktu decyzji, interpretowanego literalnie, można np. wywodzić, iż zapewnienie właściwej długości dojścia ewakuacyjnego - a zatem także wykonanie obowiązku - może nastąpić już tylko "poprzez odpowiednie wskazania projektanta w dokumentacji projektowej". W skardze podniesiono ponadto, że wykonanie nałożonego obowiązku "skrócenia" długości dojścia ewakuacyjnego do 60 m. nie jest wykonalne. Skarżąca wskazała, że budynek przy ul. [...] został wybudowany na początku lat 70-tych i dopuszczony do użytkowania w 1974 r., na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów, całkowicie różnych co do swej treści i wymogów przeciwpożarowych od przepisów aktualnie obowiązujących. Skarżąca podniosła, że "skrócenie" dojścia ewakuacyjnego ze 160 m do 60m wymaga istotnej przebudowy, a wręcz naruszenia substancji budynku. Skarżąca spółdzielnia wskazała, że w sytuacji, gdy dostosowanie długości dojścia ewakuacyjnego do wymogów rozporządzenie nie jest możliwe, pozostaje sposób zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego budynku w sposób określony w § 2 ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Przepis ten stanowi bowiem m.in., iż w stosunku do określonej kategorii budynków "wymagania, o których mowa w § 1, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy." Skarżąca podniosła, że nie można wydać decyzji, która jedynie odsyła do w/w § 2 ust. 2 Rozporządzenia, jak to uczynił organ I instancji, bez określenia obowiązków koniecznych do wykonania. Decyzja taka jest nie tylko niemożliwa do wykonania, ale również nie jest możliwe wyegzekwowanie jej przez organ egzekucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki sąd administracyjny ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną decyzji organów orzekających w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2006r. nr 96 poz. 667), rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563), które zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002, Nr 147, poz. 1229 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., stosownie do jego § 2, zasadniczo mają zastosowanie do projektowania, budowy, przebudowy oraz przypadków zmiany sposobu użytkowania budynków. Wyjątek wprowadza przepis § 207 ust. 2, który stanowi, że przepisy tego rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi. Przesłanki uznania użytkowanego budynku za zagrażający życiu ludzi określa § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia MSWiA z 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Przepis ten przewiduje, że podstawą do uznania użytkowanego budynku istniejącego za zagrażający życiu ludzi jest niezapewnienie przez występujące w nim warunki techniczne możliwości ewakuacji ludzi, w szczególności w wyniku długości przejścia lub dojścia ewakuacyjnego większej o ponad 100 % od określonej w przepisach techniczno-budowlanych. Zgodnie zaś z § 256 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w budynkach mieszkalnych kwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV dopuszczalna długość dojścia ewakuacyjnego przy jednym dojściu nie może być większa niż 60 m, w tym nie więcej niż 20 m na poziomej drodze ewakuacyjnej, przy czym długość drogi ewakuacyjnej, mierzona wzdłuż osi drogi ewakuacyjnej, obliczana jest od wyjścia z pomieszczenia na tę drogę do wyjścia do innej strefy pożarowej lub na zewnątrz budynku. Za równorzędne wyjściu do innej strefy pożarowej uważa się wyjście do obudowanej klatki schodowej, zamykanej drzwiami o klasie odporności ogniowej co najmniej E I 30, wyposażonej w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub służące do usuwania dymu. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości kwestia przekroczenia dopuszczalnej długości dojścia ewakuacyjnego, sama [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" nie neguje faktu przekroczenia dopuszczalnej długości. W trakcie czynności kontrolno-rozpoznawczych prowadzonych w budynku przy ul. [...] w W. stwierdzono bowiem, że długość drogi ewakuacyjnej przy jednym kierunku ewakuacji, mierzona od najdalej usytuowanego mieszkania znajdującego się na 11 -tej kondygnacji do wyjścia z budynku wynosi ok. 160 m, a więc przekroczona jest o ponad 100% od długości dopuszczalnej (60 m). Okoliczność ta w myśl § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów stanowi podstawę do uznania, że budynek zagraża życiu ludzi, co z kolei uzasadnia zastosowanie do przedmiotowego budynku aktualnie obowiązujących przepisów regulujących warunki techniczne budynków w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Prawidłowe było zatem nałożenie na stronę skarżącą obowiązku zapewnienia właściwej długości dojścia ewakuacyjnego. Nie może być uwzględniony podniesiony w skardze zarzut, że budynek powstał na początku lat 70-tych na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów o całkowicie odmiennej treści od przepisów obecnie obowiązujących i nie jest wykonalne skrócenie długości dojścia ewakuacyjnego. Jak już wskazano, § 207 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. nakazuje stosowanie przepisów tego rozporządzenia dotyczących bezpieczeństwa pożarowego także do budynków istniejących, w których stwierdzono zagrożenie dla życia ludzi, bez względu na okres, w którym budynki te powstały. Ponadto w myśl § 12 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z 21 kwietnia 2006r. właściciel lub zarządca budynku, w którym stwierdzono zagrożenie życia ludzi powinien zastosować rozwiązania zapewniające spełnienie wymagań bezpieczeństwa pożarowego w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych. Kontrola przeprowadzona w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W. wykazała takie nieprawidłowości, które skutkują uznaniem go za budynek zagrażający życiu ludzi, a czynnikiem powodującym zagrożenie życia w niniejszym przypadku była długość drogi ewakuacyjnej. Zauważyć też trzeba, że regulacja przewidziana w § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie umożliwia spełnienie standardów dotyczących ochrony przeciwpożarowej w inny sposób niż określony w rozporządzeniu. Organ I instancji nakładając na stronę obowiązek zapewnienia właściwej długości dojścia ewakuacyjnego pouczył jednocześnie skarżącą spółdzielnię o możliwości spełnienia wymaganych standardów w sposób inny niż podany w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Organ w prawidłowy sposób pouczył stronę o możliwości zastosowania rozwiązań zamiennych, stosownie do powołanego § 2 ust. 2. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie było możliwe dokładne sprecyzowanie tego obowiązku na etapie wydawania decyzji, bowiem, jak wynika z treści tego przepisu, skonkretyzowanie tego zamiennego sposobu wykonania nałożonych obowiązków może nastąpić dopiero po opracowaniu ekspertyzy przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i po uzgodnieniu z komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Nie można czynić zarzutu organom, że nie rozważyły alternatywnych rozwiązań na etapie wydawania decyzji nakazującej wykonanie określonych obowiązków, bowiem organy uprawnienia takiego nie miały. Nałożenie na stronę obowiązku zapewnienia odpowiedniej długości dojścia ewakuacyjnego jest zatem prawidłowe. Również zobowiązanie do wyposażenia wszystkich kondygnacji budynku w instalację wodociągową przeciwpożarową z punktem poboru wody do celów przeciwpożarowych w postaci zaworu hydrantowego (zaworu "52") znajduje oparcie w przepisach prawa - w § 3 ust. 1 oraz § 15 ust. 3 i § 20 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (obowiązek ten nie był zresztą przez stronę skarżącą kwestionowany). Mając powyższe okoliczności na uwadze uznać należy, iż zaskarżona decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z [...] maja 2009r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.