I OZ 1102/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 603/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia (...) maja 2009 r., nr (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 603/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił L. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia (...) maja 2009 r., nr (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie wykonał w całości zarządzenia Sądu z dnia 17 września 2009r., którym wezwano go do złożenia stosownych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w związku z czym Sąd stwierdził, że nie miał możliwości oceny, czy sytuacja skarżącego wypełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd wskazał bowiem, że skarżący nie przedłożył żadnego z żądanych dokumentów: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych obejmujących poszczególne okresy oraz odpisu zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2008 r. Nie przedstawił także powodów niewykonania obowiązku dostarczenia żądanych dokumentów. Stwierdził jedynie, że jego syn nie posiada żądanych dokumentów, pozostawiając bez odpowiedzi wezwanie kierowanie w tym zakresie bezpośrednio do niego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że już sama okoliczność nieprzedłożenia żadnego z żądanych dokumentów stanowi podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowo przy tym podkreślając, że skarżący w ogóle nie wyjaśnił skąd uzyskuje środki na udokumentowane wydatki, które przewyższają kwoty otrzymywane z tytułu renty wymienionej jako jedyne źródło dochodu. W końcowej części uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił, że dla prawidłowej oceny sytuacji materialnej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy Sąd musi mieć pełne dane o jego stanie majątkowym, przy czym ciężar udowodnienia istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, a nie na Sądzie. L. S. nie wywiązał się z tego obowiązku, gdyż mimo wezwania Sądu nie skorzystał z możliwości wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności w informacjach podawanych w sprawie. Na to postanowienie L. S. złożył zażalenie "w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a nie tylko częściowym (...)", w którym wyraził swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Instytucja "prawa pomocy" ma na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów, przy czym ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zatem strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest przedstawić wszystkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. W związku ze wskazanymi wyżej wywodami oraz analizując okoliczności niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Nie wykonał bowiem zarządzenia Sądu i nie przedstawił wyczerpująco swojej sytuacji finansowej, co uniemożliwiło Sądowi dokonanie takiej oceny. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zaznaczyć, że przedmiotem jego rozważań była kontrola prawidłowości zaskarżonego postanowienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie z dnia 15 października 2009 r., zatem inne okoliczności podnoszone przez skarżącego w złożonym zażaleniu, w tym rozszerzenie jego zakresu, nie mogły być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postanowieniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.