I OW 138/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia WSA del. Stanisław Marek Pietras (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Ełku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Ełku a Wójtem Gminy Sokoły w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie rozpatrzenia wniosku J. K. o umorzenie zaległości w zaliczce alimentacyjnej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Ełku jako organ właściwy do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Prezydent Miasta Ełku złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, domagając się w nim rozstrzygnięcia poprzez wskazanie Wójta Gminy Sokoły, jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. K. z dnia [...] maja 2009 r. o umorzenie zaległości w zaliczce alimentacyjnej za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r. w kwocie 6749,00 zł i wydania decyzji. W uzasadnieniu podał, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokołach działając z upoważnienia Wójta Gminy Sokoły postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...],[...], mając za podstawę art. 65 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), jako organ właściwy wierzyciela uznał, iż organem właściwym w sprawie rozpoznania powyższego wniosku jest Prezydent Miasta Ełku, tj. organ właściwy dłużnika i w związku z tym przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi. Natomiast w uzasadnieniu tegoż ostatniego postanowienia wskazano, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. Nr 1, poz. 7 ze zm.), organem właściwym w sprawie umorzenia zaległych zaliczek alimentacyjnych jest organ właściwy dłużnika i jednocześnie stwierdzono, iż organ wierzyciela jest właściwy wyłącznie w stosunku do należności wypłaconych na podstawie nowej ustawy w formie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast Prezydent Miasta Ełku nie podziela tego punktu widzenia, bowiem - mając na względzie stan faktyczny sprawy - J. K. nie jest dłużnikiem alimentacyjnym w myśl ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z akt sprawy wynika bowiem, że nie złożono wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdzie dłużnikiem alimentacyjnym jest J. K. Jak wynika z art. 43 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów (art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób). W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Sokoły wniósł o uznanie Prezydenta Miasta Ełku za organ właściwy do załatwienia sprawy. Swoje stanowisko wyprowadził z brzmienia art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zasady umarzania należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej ustawodawca określił w art. 30 powyższej ustawy, natomiast stosownie do brzmienia art. 41 ustawy, jedynie "sprawy o zaliczki alimentacyjne", do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych, gdy tymczasem wniosek o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego nie jest "sprawą o zaliczkę alimentacyjną". Podobnie rzecz się ma ze wskazanym przez wnioskodawcę art. 43 ustawy, w myśl którego egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów. Wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji wymaga zgody organu właściwego wierzyciela. Przepis 43 dotyczy prowadzenia egzekucji należności według przepisów "starej" ustawy oraz możliwości umorzenia lub zawieszenia egzekucji za zgodą organu właściwego wierzyciela. Reasumując, przepis ten dotyczy organu egzekucyjnego, czyli komornika, prowadzącego egzekucję wobec dłużnika alimentacyjnego i nie stanowi on łącznika z zasadami stosowania ulg przez organ administracji będący w postępowaniu egzekucyjnym wierzycielem dłużnika na sumę wypłaconych zaliczek powiększonych o 5%. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast w myśl art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy, sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi, natomiast spór kompetencyjny pomiędzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Skoro w rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Ełku nie uznał się właściwym do załatwienia tej sprawy na skutek postanowienia Wójta Gminy Sokoły wskazującego jako organ właściwy właśnie Prezydenta Miasta Ełku, przeto mamy tu do czynienia ze sporem negatywnym, a domaganie się rozstrzygnięcia sporu pomiędzy dwoma, niemającymi wspólnego organu wyższego stopnia organami jednostek samorządu terytorialnego, zasadnie zostało nazwane wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Stąd też przechodząc do rozpoznania powyższego wniosku należy stwierdzić, że według art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, a art. 20 k.p.a. w zakresie ustalania właściwości rzeczowej odsyła do przepisów ustaw materialnych, natomiast art. 21 k.p.a. reguluje kwestie właściwości miejscowej i pomimo wyczerpującej regulacji zawartej w tym przepisie, unormowania takie w określonych kategoriach spraw zawierają także ustawy materialne. Przy ustalaniu zatem organu właściwego w niniejszej sprawie, ma zastosowanie ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, zaś w myśl art. 28 ust. 1 pkt 2 chodzi tu o należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia. Ponadto w myśl art. 2 pkt 9, ilekroć w ustawie mowa jest o organie właściwym dłużnika - oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, przy czym ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej utraciła swą moc - na podstawie art. 47 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - z dniem 1 października 2008 r. Natomiast nie sposób się zgodzić z argumentacją wnioskodawcy, bowiem w zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy, egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów. Dodać ponadto należy, że stosownie do treści art. 43 ust. 2 ustawy, wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji wymaga zgody organu właściwego wierzyciela. Tymczasem w niniejszej sprawie przedmiotem jest wniosek J. K. o umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, a nie sprawa o zaliczkę, czy też kwestia egzekucji. W świetle powyższych rozważań wynika zatem, że organem właściwym do rozpoznania wskazanego już wyżej wniosku J. K. zamieszkałego w Ełku, jest organ dłużnika, a więc w tym przypadku Prezydent Miasta Ełku. W tym stanie rzeczy, mając za podstawę art. 4 w zw. z art. 15 § 2 cytowanej już wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.