V SA/Wa 1373/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009r. sprawy ze skargi F. sp. j. – W. M. w B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009r. Nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu wniosku F. spółka jawna W. M. w B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] września 2008r. Nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2007r. Nr [...]. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia stronie terminu do złożenia miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (INF-D) za miesiąc wrzesień 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że termin do złożenia przedmiotowego dokumentu - określony w art. 26c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008r. Nr 14, poz. 92 ze zm. dalej "ustawa o rehabilitacji") - jest terminem materialnoprawnym, a sobota zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28 z późn. zm.) nie jest dniem wolnym od pracy. Strona była więc zobowiązana do złożenia informacji do 20 października 2007 r. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji organu l instancji w całości oraz rozpoznanie sprawy co do istoty i przywrócenie terminu do złożenia miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych INF-D za miesiąc wrzesień 2007 r. W ww. piśmie wyjaśniła, iż w dniu 19 października 2007 r. z niewiadomych powodów nie mogła wysłać informacji drogą elektroniczną, natomiast termin do złożenia powyższej informacji upływał w dniu wolnym od pracy tj. w sobotę 20 października 2007 r. i dlatego dokument został przesłany do Funduszu w najbliższym dniu roboczym, czyli 22 października 2007r. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2007r. Strona złożyła skargę na w/w decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1300/08 odrzucił skargę z powodu wniesienia jej po upływie terminu. W dniu [...] sierpnia 2008r. skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2007r. (znak [...]). Skarżąca zarzuciła, iż przedmiotowa decyzja w sposób rażący narusza prawo. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] września 2008r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepis art. 157 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "kpa") w zw. z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Minister Pracy i Polityki Społecznej, decyzją z dnia [...] października 2008r. utrzymał w mocy decyzję własną w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2007r. W skardze na powyższą decyzję Ministra Pracy i Polityki Socjalnej pełnomocnik F. Spółka Jawna W. M. w B. zarzucił, m.in.: naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji oraz naruszenie przepisu art. 156 kpa przez błędną interpretację poprzez uznanie, że można stwierdzić nieważność jedynie wobec decyzji ostatecznych, a nie prawomocnych. W wyniku rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 kwietnia 2009r. sygn.akt V SA/Wa 3143/08 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2008r. Nr [...], uznając, iż została wydana z naruszeniem przepisów prawa mającym wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wyjaśnił m.in., że w sytuacji, gdy strona wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, a postępowanie administracyjne toczące się w trybie zwykłym zakończyło się na etapie postępowania odwoławczego, czyli ostateczną decyzją wydaną w sprawie była decyzja organu II instancji, to postępowanie nieważnościowe obejmuje obie decyzje wydane w trybie zwykłym. Wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji powinien być z urzędu potraktowany jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją organu II instancji. Organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 157 § 1 kpa ( Minister Pracy i Polityki Socjalnej), wobec skutecznego złożenia wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia [...] lutego 2008r. obowiązany był - po zbadaniu merytorycznym wskazanych we wniosku przesłanek nieważności - wydać decyzję na podstawie art. 158 kpa o stwierdzeniu nieważności, odmowie stwierdzenia nieważności lub stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa. Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, co do istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności. Mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w powyższym wyroku, organ przeprowadził ponownie postępowanie wyjaśniające w sprawie wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o stwierdzenie, w trybie art.156 kpa, nieważności decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2007r. Po rozpoznaniu sprawy Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2009r., którą uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] września 2008r. Nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2007r. Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odnosząc się do żądania strony w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wskazał, m.in., że żadna z ustawowych przesłanek uzasadniających to żądanie nie wystąpiła. Organ podniósł także, iż nie mógł uznać twierdzenia strony dotyczącego obowiązku rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia terminu w formie postanowienia. Zdaniem organu, zgodnie z art.105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie, termin zakreślony w ustawie o rehabilitacji w wersji obowiązującej do dnia 31 grudnia 2007r. był terminem materialnoprawnym, a zatem postępowanie w sprawie przywrócenia terminu należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art.156 § 1 pkt 2 kpa, art.59 § 1 kpa, art.105 kpa oraz art.153 p.p.s.a poprzez brak uwzględnienia przez organ, którego skarga dotyczy, wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych z wyroku z dnia 27 kwietnia 2009r. sygn.akt V SA/Wa 3143/08 – co do dalszego postępowania w sprawie. Rozwijając motywy skargi skarżąca spółka podniosła m.in., iż organ samoistnie dokonał wadliwego określenia przedmiotu postępowania jako sprawę o przywrócenie terminu do złożenia miesięcznej informacji (INF-D) za wrzesień 2007r. Zdaniem skarżącej, gdyby nawet uznać, iż PFRON prawidłowo określił przedmiot postępowania, to i tak zaskarżone decyzje zostały wydane w sposób wadliwy, ponieważ rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu zapada w formie postanowienia, a nie zaś w formie decyzji. Ponadto skarżąca podniosła, iż możliwość umorzenia postępowania powstaje wyłącznie na skutek przyczyny powstałej w trakcie procesu, bądź też ujawnionej w trakcie procesu. Zdaniem skarżącej wykładnia przepisów prawa (uznanie, iż sobota nie jest dniem wolnym od pracy, a więc nie mają do niej zastosowania art.57 § 4 kpa, oraz uznanie, iż termin przewidziany w art. 26c ust.1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji jest terminem materialno-prawnym nie nadającym się do przywrócenia) nie jest przyczyną powstałą w trakcie procesu uniemożliwiającą merytoryczne rozpoznanie sprawy. W ocenie skarżącej organ niewłaściwie zastosował art.105 § 1 kpa, czego konsekwencją jest nieważność zaskarżanej decyzji na podstawie art.156 § 1 pkt 2 kpa. Ponadto skarżąca podniosła, iż art.105 kpa w niniejszej sprawie nie stanowi podstawy prawnej, w związku z powyższym niniejsza decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co wypełnia przesłanki art.156 § 1 pkt 2 kpa. In fine skargi podniesiono, iż postępowanie przed PFRON zostało przeprowadzone bez udziału pełnomocnika skarżącej ustanowionego w osobie Z. M., co powoduje wadliwość całego postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2007r., bowiem zostało przeprowadzone z naruszeniem art.32 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się do zarzutu przeprowadzenia postępowania bez udziału pełnomocnika wskazał, iż w materiale dowodowym brak jest jakiegokolwiek dokumentu ustanawiającego jako pełnomocnika Z. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy jest ona dotknięta w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art.156 § 1 k.p.a., to jest: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy prawa. W ocenie Sądu, Minister Pracy i Polityki Społecznej zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2007r. Nr [...], uznając, iż nie narusza ona prawa w sposób rażący. Należy podzielić stanowisko organu, iż żadna z przesłanek wymienionych w przepisie art. 156 § 1 kpa uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Za nietrafny należy również uznać zarzuty skarżącej dotyczące wadliwego określenia przedmiotu postępowania. Zgodnie z obowiązującym ówcześnie stanem prawnym warunkiem uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych było złożenie informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych - w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego informacja dotyczy oraz złożenie wniosków o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące - w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, których wniosek dotyczy. Nabycie przez pracodawcę prawa do dofinansowania uwarunkowane zatem było złożeniem w wymaganym terminie w/w informacji oraz wniosków; uchybienie zaś jednemu z powyższych obowiązków skutkowało wygaśnięciem prawa do dofinansowania. A zatem termin wskazany w art. 26c ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji jest terminem usytuowanym w przepisach prawa materialnego i jest terminem materialnoprawnym, a jako taki nie podlega przywróceniu. Instytucja przywrócenia terminu dotyczy bowiem wyłącznie terminów procesowych. W konsekwencji, z uwagi na materialnoprawny charakter terminu do złożenia informacji INF-D i niemożliwość jego przywrócenia, organ słusznie umorzył postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie, strona z uwagi na niedotrzymanie terminu materialnoprawnego do złożenia miesięcznej informacji INF-D za wrzesień 2007 r., utraciła prawo do otrzymania dofinansowania za ten okres. Odnosząc się do zarzutu nie wydania przez organ administracji rozstrzygnięcia w formie postanowienia należy zauważyć, iż organ wydał rozstrzygnięcie w sprawie z wniosku strony z [...] sierpnia 2008 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2007 r. znak: [...]. Zgodnie zaś z przepisem art. 158 § 1 kpa rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Zarzut powyższy należy zatem uznać za bezzasadny. Ponadto należy wyjaśnić, iż zgodnie z przepisem art. 104 § 1 kpa. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Podstawa prawna, wskazana w skarżonej decyzji (art. 138 § 1 pkt 2) daje organowi upoważnienie do uchylenia decyzji w całości albo w części i w tym zakresie możliwość orzeczenia, co do istoty sprawy, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. W odniesieniu do zarzutu przeprowadzenia postępowania bez udziału pełnomocnika należy zauważyć, iż materiale dowodowym brak jest jakiegokolwiek dokumentu ustanawiającego jako pełnomocnika Z. M. A zatem biorąc pod uwagę brak dokumentu umocowującego Z. M. do reprezentowania skarżącej przez organami administracji, zarzut powyższy należy uznać za bezpodstawny. Reasumując - w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art.107 § 3 kpa wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art.80 kpa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.