II SA/Łd 804/09
WyrokWSA w Łodzi2009-12-08
Skład orzekający: Czesława Nowak – Kolczyńska, Joanna Sekunda – Lenczewska, Grzegorz Szkudlarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może jednocześnie orzec o odmowie przyznania świadczenia, uznaniu go za nienależnie pobrane oraz o zwrocie tego świadczenia w jednej decyzji, czy też zwrot świadczenia może nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się decyzji o jego nienależnym pobraniu?Ratio decidendi
Zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się decyzji o ich nienależnym pobraniu. Organ nie może w jednej decyzji orzec o odmowie przyznania świadczenia, uznaniu go za nienależnie pobrane i jednocześnie o jego zwrocie. Decyzja o zwrocie świadczenia jest przedwczesna, jeśli decyzja o nienależnym pobraniu nie jest ostateczna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa o odmowie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego oraz o uznaniu tego świadczenia za nienależnie pobrane i nakazaniu jego zwrotu wraz z odsetkami. Skarżący R.M. kwestionował zasadność tych rozstrzygnięć, podnosząc m.in. kwestie materialne i proceduralne. Sąd administracyjny uznał, że decyzja w części dotyczącej zwrotu świadczenia jest wadliwa z powodu przedwczesności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] w zakresie punktu czwartego (dotyczącego zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami i nadania rygoru natychmiastowej wykonalności) oraz oddalił skargę w pozostałej części. Stwierdził, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym punktem pierwszym wyroku nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Czesława Nowak – Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 roku przy udziale --- sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...], Nr [...] w zakresie punktu czwartego wraz z nadanym temu punktowi rygorem natychmiastowej wykonalności; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym punktem pierwszym niniejszego wyroku nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. LS
Decyzją z dnia [...] r. nr RCPS.KSR.DK-8129-290/09 Marszałek Województwa [...] na podstawie art. 1-6, art. 8, art. 10 w związku z art. 59, art. 21, art. 23a, art. 25, art. 29, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. WE L 149 z 5 lipca 1971 r. ze zm.), rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (Dz. Urz. WE nr L 74 z dnia 27 marca 1972 r. ze zm.), art. 104 k.p.a. orzekł o:
1. przyznaniu R. M. na okres od dnia 4 października 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci K. M. w kwocie 43,00 zł miesięcznie, W. M. w kwocie 43,00 zł miesięcznie i M. M. w kwocie 53,00 zł oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytuł rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko K. M. w kwocie 90,00 zł jednorazowo,
2. odmowie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego na dziecko M. M. w kwocie 455,22 zł na okres od dnia 4 października 2004 r. do dnia 31 października 2004 r., w kwocie 505,80 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2004 r. do dnia 31 marca 2005 r., w kwocie 370,92 zł na okres od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 22 kwietnia 2005 r.,
3. uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego na dziecko M. M. w kwocie 455,22 zł za okres od dnia 4 października 2004 r. do dnia 31 października 2004 r., w kwocie 505,80 zł miesięcznie za okres od dnia 1 listopada 2004 r. do dnia 31 marca 2005 r., w kwocie 370,92 zł za okres od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 22 kwietnia 2005 r.,
4. przypisaniu do zwrotu kwoty 3.355,14 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami ustawowymi wyliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 1.735,70 zł i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W jej uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, iż decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. przyznał R. M. świadczenie rodzinne na dzieci: K. M., W. M. i M. M. na okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. Na podstawie dokumentacji wystawionej przez irlandzką instytucję ds. świadczeń rodzinnych, która wpłynęła do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. w dniu 2 lutego 2009 r. ustalono, że R. M. podjął zatrudnienie na terenie Irlandii i pobiera irlandzkie świadczenie rodzinne. W dniu 15 kwietnia 2009 r. Prezydent przekazał niniejszą sprawę do rozpatrzenia Regionalnemu Centrum Pomocy Społecznej w Ł., które w imieniu Marszałka Województwa [...], rozstrzyga w/w sprawy. Według organu I instancji w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy prawa unijnego, które ustanawiają pierwszeństwo organów państwa zatrudniającego rodzica aktywnego zawodowo i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknięcia sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terenie różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie pod warunkiem spełnienia kryteriów ustawowych tych państw. Dodatkowo organ wskazał, że polskie prawo, jako warunek konieczny do przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego wymienia kryterium nie podejmowania i nie kontynuowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Z ustalonego stanu faktycznego wynika natomiast, że wnioskodawca z uwagi na podjęcie zatrudnienia na terenie Irlandii, tj. od dnia 4 października 2004 r., nie spełniał kryteriów wynikających z art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odwołaniu od tej decyzji R.M. wyjaśnił, że wyjechał do Irlandii, po uprzednim uzgodnieniu z żoną, że ona przepisze na siebie wszystkie świadczenia. Pracując tam nie miał możliwości pobierania pieniędzy i nie wiedział, że żona pobierała pieniądze podpisując się za niego. Wskazał, że obecnie jest po rozwodzie z żoną, która obecnie mieszka w Irlandii. Jednocześnie nadmienił, że nie podpisywał żadnych oświadczeń, ani dokumentów, które po raz pierwszy zobaczył dopiero w siedzibie organu. W związku z zaistniałą sytuacją oświadczył, że skieruje sprawę do Prokuratury. Podkreślił, że od roku czasu jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, płaci alimenty na dzieci i z uwagi na złą sytuację materialną, w jakiej się znajduje nie jest w stanie zapłacić całej kwoty.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10, art. 23, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wyjaśniając motywy wydanego rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że wnioskodawca – R. M. od dnia 4 października 2004 r. podjął zatrudnienie w Irlandii i w związku z tym od tegoż dnia mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Pojęcie koordynacji krajowych systemów zabezpieczenia społecznego dotyczy korzystania z uprawnień do świadczeń rodzinnych na to samo dziecko przez osoby znajdujące się w różnych krajach Wspólnoty, które z tytułu przemieszczania się pomiędzy krajami Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, podlegają także systemom zabezpieczenia społecznego kraju innego niż Polska, między innymi z tytułu podjęcia w tym kraju pracy najemnej lub pracy na własny rachunek. Swoboda przemieszczania się osób w obrębie państw członkowskich może być przyczyną uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych z dwóch państw członkowskich. Dlatego też w celu wyeliminowania takich sytuacji wprowadzono zasadę nie kumulacji świadczeń. W wyżej wspomnianych przepisach określone zostały zasady pierwszeństwa w razie zbiegu przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych w państwie zamieszkania rodzica i dziecka z przepisami prawa zatrudnienia drugiego z rodziców. Koordynacji w polskim systemie zabezpieczenia społecznego podlegają wszystkie świadczenia rodzinne przyznawane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oprócz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Wobec powyższego, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż w rozumieniu art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy, R. M. od dnia podjęcia zatrudnienia w Irlandii, czyli od dnia 4 października 2004 r. przestał spełniać ustawowe kryterium do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, gdyż jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, osobistą opiekę nad dziećmi sprawowała żona wnioskodawcy – E. M. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości fakt, że przedmiotowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przyznany na dziecko M. M. w okresie od dnia 4 października 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. został pobrany przez wnioskodawcę nienależnie, gdyż okoliczność podjęcia przez stronę zatrudnienia poza granicami Polski była okolicznością powodującą utratę prawa do tegoż świadczenia.
Odnosząc się do treści odwołania Kolegium wskazało, że nie jest organem uprawnionym do oceny autentyczności podpisów złożonych na przedmiotowych oświadczeniach i pouczył stronę o treści art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, R. M. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, powtarzając zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie podnosząc, że skarga nie odpowiada przesłankom z art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź też o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione, które sąd, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany był wziąć pod rozwagę z urzędu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ).
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej tego rodzaju uchybień, które obligują Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego w części obarczonej naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...], którą tenże organ: w pkt 1 przyznał R. M. na okres od dnia 4 października 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci K. M., W. M. i M. M. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytuł rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko K. M., w pkt 2 odmówił prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego na dziecko M. M. łącznie za okres od dnia 4 października 2004 do dnia 22 kwietnia 2005 r., w pkt 3 orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego na dziecko M. M. za okres wyżej wymieniony oraz w pkt 4 orzekł o zwrocie kwoty 3.355,14 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami ustawowymi wyliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 1.735,70 zł i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), a w szczególności art. 10, art. 23 i art. 30 bez wskazania jednak, które części tych przepisów znajdują w sprawie zastosowanie. Zauważyć również należy, iż pominięto art. 23 a tejże ustawy (choć wymienia go decyzja pierwszo instancyjna), choć w istocie to pkt 6 i 9 tego przepisu winny dawać podstawę do działań organu.
Precyzując więc podstawę prawną rozstrzygnięcia, nie sposób również pominąć uregulowania pkt 5 art. 23 a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącego, że w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2 tego przepisu ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Jak wynika to z akt administracyjnych prawomocną decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. uchylił od dnia 4 października 2004 r. decyzję z dnia [...] r. orzekającą przyznaniu R. M.: zasiłków rodzinnych na dzieci, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego na dziecko M. M., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytuł rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko K. M. w miesiącu wrześniu 2004 r. wobec ustalenia, że R. M., ojciec dzieci: K. M., W.M. i M. M. przebywał na terenie Irlandii i podjął tam zatrudnienie od 4 października 2004 r. Tym samym więc, sprawę przekazano marszałkowi województwa celem dalszego załatwienia sprawy w myśl przepisów pkt 6 i 9 art. 23 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W myśl art. 23 a pkt 6 przywołanej ustawy, w przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to jest: art. 72, 73 ust. 1 i 76 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. WE L 149 z 5 lipca 1971 r. ze zm.), art. 10, 85, 86, 98 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (Dz. Urz. WE nr L 74 z dnia 27 marca 1972 r. ze zm.).
Analizując kwestionowaną i poprzedzającą ją decyzję pierwszo instancyjną uznać należy, iż decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. w punktach 1, 2 i 3 znajduje oparcie właśnie w przywołanych wyżej przepisach i w tym zakresie rozstrzygniecie uznać należy za prawidłowe a skargę za niezasadną.
W ocenie sądu, inaczej jednak należy ocenić rozstrzygnięcie w zakresie punktu 4 decyzji organu I instancji a tym samym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w tejże części decyzję Marszałka Województwa [...].
Stosownie do art. 23 a pkt 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przy czym przepis art. 30 stosuje się odpowiednio. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 30 ust. 6 cytowanej ustawy, kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, ustalone ostateczną decyzją, podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych. Treść przepisu, zdaniem sądu nie pozostawia wątpliwości, że dla rozstrzygnięcia o zwrocie świadczeń, niezbędne jest uprzednie orzeczenie decyzją ostateczną o nienależnie pobranych świadczeniach. Tym samym nie można tą samą decyzją orzec o odmowie przyznania świadczenia i uznaniu go za nienależne, i jednocześnie orzec zwrocie świadczenia, tak jak uczynił to organ I instancji a zaaprobowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Dopiero bowiem walor ostateczności decyzji rozstrzygającej o nienależnych świadczeniach otwiera drogę dla żądania zwrotu tychże nienależnych świadczeń. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, to jest w sytuacji, gdy marszałek orzeka niejako "na nowo" w sprawie świadczeń w oparciu o art. 23 a pkt. 6, po wcześniejszym uchyleniu decyzji pierwotnie przyznającej świadczenie, to decyzją o jakiej mówi art. 30 ust. 6 ustawy winno być rozstrzygnięcie o odmowie prawa do świadczeń i uznaniu ich za nienależne (zawarte w punkcie 2 i 3 decyzji Marszałka). Nie spełnia zaś tego warunku decyzja prezydenta uchylająca decyzję pierwotnie przyznającą świadczenie (decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r.), jako że uchylenie to powiązane jest dopiero z koniecznością pozytywnego lub negatywnego rozstrzygnięcia przez marszałka o świadczeniach w oparciu o przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Samo uchylenie decyzji pierwotnej przez prezydenta w sytuacji jak wyżej, nie pozostaje w żadnym bezpośrednim związku z możliwością żądania zwrotu świadczenia. To dopiero marszałek orzeka, że świadczenie jest nienależne. A skoro tak, to zgodnie z art. 30 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych decyzja o ustaleniu nienależnych świadczeń winna się uostatecznić. Dopóki decyzja taka nie jest ostateczna, brak jest podstaw do przyjęcia, że pobrane świadczenie jest świadczeniem nienależnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007r., sygn. akt I SA/Wa 1815/06, dostępny w Systemie informacji Prawnej LEX, Lex Nr 319899). Powyższy wniosek stanowi o przedwczesności a tym samym wadliwości zarówno zakwestionowanego rozstrzygnięcia jak i poprzedzającego co do punktu 4, czyli żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z należnymi odsetkami, a tym samym o zasadności skargi kwestionującej żądanie zwrotu świadczenia, niezależnie od argumentów w skardze przywołanych.
Dodatkowo za nieprawidłowe uznać należało rozstrzygnięcie o nadaniu wyżej wymienionej części decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, abstrahując od tego, że organy nie wskazały dla takiego rozstrzygnięcia podstawy prawnej. Stosownie natomiast do art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Zaznaczyć trzeba, że ani Kolegium, ani też organ I instancji nie wyjaśniły w żaden sposób, jakie wskazania przemawiały za zastosowaniem rygoru natychmiastowej wykonalności co do żądania zwrotu świadczenia przez skarżącego. Zgodzić należy się przy tym z utrwalonym poglądem, że wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, a co za tym idzie, przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Nadto zważywszy, że organ rozstrzyga o nadaniu rygoru na zasadzie uznania, to tym bardziej wyjątkowość sytuacji, która uzasadnia jego zastosowanie winna być precyzyjnie ustalona i wyjaśniona. Tymczasem w ocenie sądu, żadna z przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zachodzi.
Reasumując, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, konieczne jest ostateczne zakończenie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń, dopiero wówczas otwiera się bowiem droga do orzekania w sprawie zwrotu takiego nienależnie pobranego świadczenia.
W toku ponownego postępowania organ administracji winien mieć na uwadze powyższe rozważania Sądu, nadto ferując rozstrzygniecie dbać, by znajdowało ono oparcie w prawidłowo i precyzyjnie wskazanej podstawie prawnej oraz aby zawierało jasne wyjaśnienie zasadności podjętego rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze, iż zaskarżone decyzje naruszały prawo w części dotyczącej zwrotu świadczenia i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym punktem pierwszym wyroku nie może być wykonana do dnia uprawomocnienia się tego wyroku.
B.C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło