I SA/Ke 547/07
WyrokWSA w Kielcach2007-12-20
Skład orzekający: Grażyna Jarmasz, Danuta Kuchta, Ewa Rojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące braku wymagalności zobowiązania podatkowego, braku zaległości podatkowej oraz przedawnienia zobowiązania podatkowego mogą być skutecznie podniesione w postępowaniu egzekucyjnym, gdy decyzja ustalająca to zobowiązanie nie została wyeliminowana z obrotu prawnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty dotyczące braku wymagalności zobowiązania podatkowego, braku zaległości podatkowej oraz przedawnienia zobowiązania podatkowego nie mogły być skutecznie podniesione w postępowaniu egzekucyjnym. Kluczowe jest, że decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe, stanowiąca podstawę egzekucji, nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym nie posiada instrumentów prawnych do jej uzdrowienia. Ponadto, zarzut braku doręczenia upomnienia został podniesiony po terminie.Stan faktyczny
Spółka A. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczące stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2001 r. Spółka podnosiła zarzuty braku wymagalności zobowiązania, braku zaległości podatkowej, przedawnienia zobowiązania oraz braku doręczenia upomnienia. Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty za niezasadne.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi spółki A. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym skargę oddala.
1. Postanowieniem z dnia [...] numer [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] numer [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec spółki A. w związku z zaległościami tej spółki w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń 2001roku.
Organ I instancji wydał w/w postanowienie w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wobec uchylenia w całości postanowienia z [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z [...]
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji, nie uwzględniając zażalenia wniesionego przez Spółkę, wskazał, że zasadne jest domaganie się uregulowania należności w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] numer [...] . Należnością tą było dodatkowe zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2001r. wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [....] numer [...] , utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej [...] z [...] numer [...].
Za prawidłowe uznano stanowisko wierzyciela nie uznające zarzutów Spółki na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a wniesionych pismem z dnia [...]. W pismie tym pełnomocnik spółki A. na podstawie art. 33 pkt 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst. jedn. Dz.U. Nr 229 z 2005r., poz. 1954 ze zm./ - dalej zwanej ustawą egzekucyjną. Skarżąca zarzuciła, że brak było wymagalności zobowiązania podatkowego wobec złożenia zabezpieczenia w gotówce, brak było zaległości podatkowej, gdyż na skutek dokonanych przerachowań Spółka posiadała nadpłatę, a także, że zobowiązanie podatkowe w tym podatku za styczeń 2001 uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2006r. zgodnie z przepisem art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
W postanowieniu zawierającym stanowisko wierzyciela przedstawiono szczegółowo sposób rozliczenia należności wynikającej z decyzji z dnia [...] i wysokość pozostałej do zapłaty kwoty., która jako zobowiązanie ustalone w decyzji, a płatne w ciągu 14 dni od daty jej doręczenia, przedawni się z upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności, co zdaniem organu nastąpi [...] . Przedstawiono także kwestię zwrotu Spółce w dniu [....] nienależnie wyegzekwowanej kwoty [...] zł, która jednak nadpłaty nie stanowiła i zaliczeniu nie podlegała.
W zaskarżonym postanowieniu organ II instancji powołał przepis art. 5 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej stanowiący, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy, w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień m.in. organów administracji rządowej, właściwy do orzekania organ I instancji, co pozwoliło na stwierdzenie, że skoro organem orzekającym o zobowiązaniu podatkowym w sprawie był Naczelnik Urzędu Skarbowego, to organ ten jest uprawniony do dochodzenia zapłaty tego obowiązku. Uregulowanie to przytoczono w związku z zarzutem zażalenia naruszenia art. 19 § 1 w związku z art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej poprzez wydanie postanowienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z naruszeniem właściwości miejscowej organu egzekucyjnego i właściwości miejscowej wierzyciela.
W dalszym ciągu organ II instancji podzielił stanowisko wierzyciela. Podał, że Spółka [...] zwróciła sie do Dyrektora Izby Skarbowej o przyjęcie w trybie art. 244a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przewidującym przyjęcie na wniosek strony zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę i w załatwieniu tego wniosku Dyrektor wydał [...] postanowienie o przyjęciu zabezpieczenia pozostałej do uregulowania kwoty w podatku od towarów i usług za styczeń 2001r.. W dniu [...] na konto urzędu wpłynęła kwota zabezpieczenia, a wezwana o wyjaśnienie spółka podała, że wpłacone środki pieniężne należą w całości do spółki B. Wobec tego skoro zabezpieczenia dokonuje sie na majątku podatnika uznano, że Spółka określonego postanowieniem zabezpieczenia nie wpłaciła i dlatego Dyrektor postanowieniem z [...] odmówił wstrzymania wykonania decyzji.
Ponadto, po rozpatrzeniu wniosku Spółki z dnia [...] o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej zwanej P.p.s.a., Dyrektor postanowieniem [...] także odmówił wstrzymania.
Podniesiono w tej kwestii także i to, że sprawa zabezpieczenia jest przedmiotem odrębnego postępowania wobec złożenia przez Spółkę skargi do WSA w Kielcach przekazanej do tego Sądu pismem z [...] , jak też i to, że nie może ona być rozpatrywania etapie rozpatrywania zarzutów na prowadzone postępowanie administracyjne.
W związku z twierdzeniami za żalenia, że wierzyciel winien odnieść się do wyroków NSA wydanych w związku z wnioskami strony o stwierdzenie nieważności decyzji za lata 1998 i 1999 w części konstytutywnej ustalającej dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług organ i ten zarzut uznał za bezpodstawny, gdyż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] numer [...] , określająca i ustalająca zobowiązanie w podatku VAT, została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z [...], a skargę na to ostatnie rozstrzygnięcie WSA w Kielcach oddalił wyrokiem z 13 marca 2007r.
Podając, że upomnienie [...] zostało doręczone stronie [...], a pełnomocnikowi [...] organ II instancji uznał, że nie zostały naruszone przepisy postępowania egzekucyjnego, a nadto, że zarzut ten podniesiony w zażaleniu został wniesiony po upływie 7 dniowego terminu z art. 27 § 1 pkt 9) ustawy egzekucyjnej.
Wobec czego utrzymano w mocy postanowienie wierzyciela o odmowie uznania zarzutów, jako nie naruszające art. 6, art. 7 art. 8 Kpa.
2. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył pełnomocnik spółki, doradca podatkowy D.K wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz zarzucając organowi naruszenie:
– art. 33 pkt 2) w zw. z art. 1 pkt 1) ustawy egzekucyjnej poprzez zajęcie stanowiska przez Naczelnika, iż zasadne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, w tym wystawienie tytułu wykonawczego w dniu [...] pomimo tego, że brak było i nadal jest wymagalności obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym wobec złożenia przez Spółkę w dniu [...] do Dyrektora Izby Skarbowej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z 28 listopada 2006r. tegoż organu utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika z 10 stycznia 2006r. w trybie art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej, względnie przyjecie zabezpieczenia wykonania decyzji w trybie art. 224a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a następnie wniesienia przez stronę zabezpieczenia w gotowce będącego wykonaniem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z 12 stycznia 2007r., co również prowadziło do wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji,
– art. 33 pkt 7) w zw. z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej poprzez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wobec konstytutywnego charakteru dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług,
- art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego /Kpa/ poprzez zajęcie stanowiska przez Naczelnika, iz zasadne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki pomimo nieważności części konstytutywnej decyzji powodującej nie istnienie obowiązku w zakresie dodatkowego zobowiązania w podatku VAT.
W uzasadnieniu podstaw zaskarżenia wskazano, że wnioskiem z 4 grudnia 2006r Spółka zwróciła sie o wstrzymanie wykonalności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] w trybie art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej, względnie o przyjecie zabezpieczenia wykonania decyzji w trybie art. 224A § 1 tej ustawy. W wykonaniu postanowienia Dyrektora o zabezpieczeniu Spółka B. dokonała w dniu [...] wpłaty zabezpieczenia wykonania zobowiązania spółki A. Jednakże Dyrektor odmówił wstrzymania wykonania z uwagi na to, że wpłata nie należała do zobowiązanego.
Skarżąca wskazała na postanowienie z [...] o przerachowaniu na zaległość w związku z czym kwota zabezpieczenia wynosiła [...] zł i taka została wpłacona.
W związku z tymi okolicznościami stwierdzono, że nie istniała zaległość podatkowa dająca podstawę do wszczęcia postępowania, a nadto podniesiono, że w postanowieniu z [...] Dyrektor nie był w stanie wskazać kwot zaległości podatkowych, nie uzasadnił swojego stanowiska cytując jedynie przepisy Ordynacji podatkowej.
Kolejny zarzut to naruszenie art. 33 ust. 7 w zw. z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej poprzez nie doręczenie Spółce wymaganego upomnienia wobec konstytutywnego charakteru dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług. Zaś zgodnie z ustawą postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia takiego pomnienia.
Nie zgodzono sie także ze stwierdzeniami Dyrektora izby Skarbowej, że nie mają znaczenia dla istnienia obowiązku dochodzonego w egzekucji wyroki NSA dowodzące nieważności części konstytutywnej decyzji za lata 1998 i 1999 , a skarga Spółki na decyzję za styczeń 2001 została przez WSA w Kielcach oddalona. Zauważono przy tym, że Sąd ten nie badał decyzji w części konstytutywnej, gdyż zagadnienie to nie było objęte skargą. W związku z tym powołano się na art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej wg stanu prawnego w 2001r. I stwierdzono, że zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, z czego wynika, że przedawnienie do ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 1999r. Nastąpiło z końcem grudnia 2002r.
Powołano się na orzeczenia sądowe / WSA w warszawie, oddalenie skargi kasacyjnej przez NSA/, które uzasadniają twierdzenie o niemożności wydania decyzji konstytutywnej po upływie trzech lat biorąc pod uwagę brzmienie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, co z uwagi na identyczny stan prawny części konstytutywnej decyzji z [...] oraz decyzji z [...] uzasadnia stanowisko Spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr.153 poz. 1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tak więc wyeliminować z obrotu prawnego można rozstrzygnięcie jedynie wówczas, gdy narusza ono prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub procesowe, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego /art.145 § 1 pkt 1) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zawierające stanowisko wierzyciela wydane w przedmiocie zarzutów na prowadzoną egzekucję administracyjnej w stosunku do skarżącej.
W piśmie z dnia [....] jako podstawę prawną sformułowanych zarzutów wskazano art. 33 pkt 1) i pkt 2) ustawy egzekucyjnej z tego powodu, że brak było wymagalności zobowiązania podatkowego wobec złożenia zabezpieczenia w gotówce, brak było zaległości podatkowej, gdyż na skutek dokonanych przerachowań Spółka posiadała nadpłatę, a także, że zobowiązanie podatkowe w tym podatku za styczeń 2001 uległo przedawnieniu z dniem [...]. zgodnie z przepisem art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
W tym miejscu należy zauważyć, tak jak i organ II instancji, że skoro na wniesienie zarzutów ustawodawca w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej przewiduje siedmiodniowy termin, a jego uchybienie powoduje uznanie czynności zobowiązanego za prawnie nieskuteczną, to zarówno organy jak także i Sąd, odnosić się mogą tylko i wyłącznie do zarzutów zawartych w piśmie skarżącej z [...]. Poza zasięgiem kontroli Sądu pozostaje więc zarzut braku doręczenia upomnienia podniesiony dopiero w zażaleniu na rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...]. Choć zauważyć trzeba, że organ stwierdził, że upomnienie to o numerze [...] zostało doręczone Spółce w dniu [...] , a pełnomocnikowi w dniu [...] , co znajduje potwierdzenie w dokumentach sprawy / upomnienie i potwierdzenie jego odbioru/.
Jak wynika z akt egzekucyjnych w niniejszej sprawie chodzi o dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2001 roku. Zobowiązanie to, jak określono w tytule wykonawczym, wynika z decyzji z [...] numer {...] . Decyzja ta, wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej rozstrzygnięciem z [...].
W postanowieniu z [...] wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, organ ten jako wierzyciel stwierdził, że ponieważ wpłata kwoty pieniężnej, jako zabezpieczenie pozostałej po przeksięgowaniach kwoty zaległości [....] zł z odsetkami, została dokonana nie przez Spółkę, ale przez inny podmiot, w efekcie uznania, że w wyznaczonym terminie skarżąca nie wpłaciła zabezpieczenia, Dyrektor Izby Skarbowej postanowienie z [....] odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Uczynił to także postanowieniem z [....] nie uwzględniając wniosku złożonym w trybie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a.
W związku z tym w dniu [....] na powyższą zaległość wystawiony został tytuł wykonawczy [...].
Wobec powyższego, skoro nie zostało wstrzymane wykonanie decyzji, która stanowiła podstawę do prowadzenia egzekucji w części nie wykonanej przez skarżącą, jak też nie zachodziły inne okoliczności, które wykazywałaby strona, a pozwalające na twierdzenie o braku wymagalności tego obowiązku, prawidłowe jest zatem stanowisko wierzyciela, że nie znajduje uzasadnienia zarzut egzekucyjny z art. 33 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.
Należy zaznaczyć, że nie jest rolą Sądu w tym postępowaniu badanie prawidłowości, bądź nie, dokonywanego zabezpieczenia i ich konsekwencji. Przesądzające bowiem jest, że nie wystąpiły przesłanki do twierdzenia o braku wymagalności egzekwowanej należności na dzień wyrażania swojego stanowiska przez wierzyciela wobec odmowy wstrzymania decyzji.
W związku z tym, co wyżej stwierdzono, że egzekwowany obowiązek wynikał z w/w decyzji z dnia [...] , prawomocnej i nie wzruszonej, to [...] nie mogło dojść do upływu 5 letniego okresu przedawnienia z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast zarzut wydania decyzji, z tytułu której egzekwowane są należności, z naruszeniem przepisu art. 68 ustawy Ordynacja podatkowa, nie może być rozpatrywany w postępowaniu egzekucyjnym. W dacie precyzowania stanowiska wierzyciela decyzja ta nie została w żaden sposób wyeliminowana z obiegu prawnego, a wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym nie posiada instrumentów prawnych, które mógłby zastosować w celu jej uzdrowienia.
Także i zarzut nie istnienia zaległości podatkowej został przez wierzyciela dostatecznie wyjaśniony. Podane zostało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] zgodnie z którym przeksięgowane zostały na zaległość kwoty należnego Spółce zwrotu podatku VAT. Nie pokryły one jednak zaległości w całości. Jednocześnie wierzyciel wyjaśnił, że środki pieniężne w kwocie [...] zł, zwrócone Spółce [...] , jako nienależnie wyegzekwowane kwoty przedawnionego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 1998 rok, ponieważ nie stanowią nadpłaty, dlatego nie mogły zostać zaliczone na poczet zaległości.
Tenże zarzut skarżącej, oprócz tego, że chybiony, wydaje się niezrozumiały, gdyż skarżąca z jednej strony twierdzi, że zaległość nie istnieje, a z drugiej podnosi brak jej wymagalności, co stoi ze sobą w sprzeczności. Ponadto jak wynika z akt sprawy, głównie z pism skarżącej, uruchomiła ona procedurę mającą na celu wstrzymanie wykonania decyzji będącej podstawą postępowania egzekucyjnego poprzez dokonanie zabezpieczenia pieniężnego w postaci złożenia do depozytu gotówki. W tryb ten skarżąca zaangażowała nawet inny podmiot.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło