I SA/Bk 443/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Pietrasz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Grzegorz Dudar, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 oddala skargę.- W dniu 30 kwietnia 2008 r. Pan R. K. (dalej jako Skarżący), złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) w S. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2008 r. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. odmówił przyznania płatności ONW na rok 2008 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Przyczyną odmowy przyznania płatności było stwierdzenie przez organ, iż Skarżący nie spełnił wszystkich wymagań do ich uzyskania, w szczególności nie był posiadaczem wszystkich zgłaszanych do płatności powierzchni gruntów. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.) płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (...), który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. (...) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), na których jest prowadzona działalność rolnicza, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha. Na tle powyższego organ stwierdził, że - jak wykazało przeprowadzone w tej sprawie postępowanie dowodowe - Skarżący nie użytkował zadeklarowanych przez siebie działek rolnych. W tym zakresie organ powołał się na zeznania Pana D. T. z dnia 29.01.2009 r., który stwierdził, że użytkuje działki ewidencyjne nr [...] i [...] oraz zachodnią cześć działki [...]i [...] od maja 2005 r. do dnia dzisiejszego (kosił trawę i wypasał bydło) na podstawie ustnej umowy dzierżawy na własne potrzeby. Powyższy fakt potwierdzili świadkowie M. G. i Z. Ć. Ponadto świadek Z. Ć. zeznał w dniu 29.01.2009 r., iż od 2000 r. do dnia dzisiejszego samodzielnie użytkuje działki ewidencyjne nr [...] i [...] oraz wschodnią część działki ewidencyjnej nr [...] poprzez wypas bydła na podstawie ustnej umowy dzierżawy. Organ zaznaczył również, że w trakcie rozpraw administracyjnych, na których przesłuchano w/w świadków R. K. nie kwestionował i nie wnosił uwag do zeznań świadków oraz przyznał, w latach 2004 – 2006 i następnych nie użytkował rolniczo działek deklarowanych we wnioskach obszarowych i rolno-środowiskowych a jedynie pielęgnował las na przedmiotowych działkach ewidencyjnych. W świetle powyższego organ stwierdził, że Skarżący nie spełnił podstawowego warunku przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008., jaką jest posiadanie zawnioskowanych działek i prowadzenie na nich działalności rolniczej. Na powyższą decyzję Pan R. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Podniósł w niej, że zaskarżona decyzja opiera się tylko na zeznaniach świadków zapisanych w protokołach z rozpraw administracyjnych z 29 stycznia 2009 r. i z 23 kwietnia 2009 r. Zeznania w protokołach zawierają podyktowane przez urzędnika obce pojęcia prawne, co w efekcie końcowym doprowadziło do zniekształcenia obrazu rzeczywistości. Dlatego też świadkowie 23 maja 2009 złożyli dodatkowe oświadczenia, kompletujące i wyjaśniające rzeczywistość, których nie wzięto pod uwagę. W ocenie Skarżącego już na samym początku nastąpiło nieporozumienie, gdyż zgodnie z treścią wezwania rozprawa administracyjna z 29 stycznia 2009 r. miała być tylko "w sprawie ustalenia powierzchni kwalifikujących się do przyznania płatności....". Podobnie rozprawa administracyjna z 23 kwietnia 2009, która miała odbyć się "w sprawie ustalenia posiadania i użytkowania...". Skarżący argumentował także, że po zakupie gospodarstwa w 1992 roku rozpoczął w nim prace mające na celu doprowadzenie go do stanu używalności rolniczej. W latach 1995-1999 oddał je w dzierżawę na podstawie umowy i na piśmie panu S. G. ojcu M. G. Z powodu nieopłacalności dzierżawca zrezygnował z przedłużenia umowy dzierżawy. Pomimo podjętych starań nikt nie chciał zawrzeć z Skarżącym umowy dzierżawy. Dlatego też sam zajął się produkcją rolną przestawiając gospodarstwo z nieopłacalnej dotąd produkcji zbóż na produkcję traw. Następnie zaczął zmieniać profil gospodarstwa na produkcję ekologiczną. Negowanie całej jego działalności rolniczej przez dowolną interpretację protokołów z rozpraw administracyjnych bez uwzględnienia całokształtu sytuacji jest pomyłką i nieporozumieniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało oddalić, bowiem nie doszło w tej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Jest to kolejna sprawa ze skargi Pana R. K., w której istota sporu sprowadza się do tego, czy Skarżący spełniał warunki do ubiegania się w latach 2004 - 2008 o dopłaty do będących jego własnością gruntów gospodarstwa rolnego. Powyższe wiąże się ze stwierdzeniem, czy to Skarżący prowadził na tych gruntach działalność rolniczą, czy też – jak ustaliły to organy - działalność tę prowadziły inne osoby. Ta okoliczność była już przedmiotem oceny tut. Sądu w sprawie zakończonej wyrokiem z 4 listopada 2009 r., sygn. I SA/Bk 408/09, a dotyczącej uchylenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. własnej decyzji z [...] grudnia 2004 r. (decyzja pierwotna) i odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości tę ocenę podziela. Podobnie jak w 2004 r. również w stanie faktycznym ustalonym za 2008 r. stwierdzono, iż Skarżący nie użytkował rolniczo gruntów zadeklarowanych do pomocy. Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły, że Skarżący w 2008 r. nie był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów, bowiem były one użytkowane przez J. T., D. T., Z. Ć. Wniosek ten znajduje oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a w szczególności z zeznań przesłuchanych w tej sprawie świadków. Nieprzekonujące są w tym zakresie argumenty Skarżącego, iż zarówno Skarżący, jak i świadkowie zostali wprowadzeni w błąd przez osobę prowadzącą przesłuchania, m.in. przez podyktowanie nieznanych im pojęć prawnych. Zarzut ten nie znajduje żadnego oparcia w protokołach przesłuchań świadków. Wszyscy świadkowie potwierdzili podpisem złożone zeznania. Ponadto, co najistotniejsze brał w nich udział sam Skarżący, który również nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń, co do sposobu przeprowadzenia przesłuchania, czy też treści sporządzonego protokołu. Co więcej, w tej sprawie sam Skarżący potwierdził w złożonym wyjaśnieniu, że nie użytkował deklarowanych działek i oddał je w "dzierżawę ustną". Brak jest więc jakichkolwiek podstaw, aby teraz podważać wiarygodność uzyskanych przez organ zeznań. Trudno uwzględnić też tłumaczenia Skarżącego, że ani świadkowie ani Skarżący nie rozumieli, co oznacza pojęcie dzierżawy, która jest umową powszechnie stosowaną. Trzeba zauważyć, że świadkowie wskazywali, że to oni użytkowali grunty i robili to na własne potrzeby. Już tylko to zaprzecza twierdzeniom Skarżącego, że działki faktycznie były w jego posiadaniu. Bez znaczenia jest natomiast to, czy uczestnicy przesłuchań mogli sobie zdawać sprawę, że skutkiem ich zeznań będzie pozbawianie Skarżącego prawa do płatności do gruntów rolnych. Organ miał też podstawy by nie dać wiary przedłożonym przez Skarżącego późniejszym oświadczeniom świadków, w którym zaprzeczają oni wcześniejszym zeznaniom. Podkreślić w tym miejscu należy, iż pisemne oświadczenie osoby fizycznej, co do postrzeżonych przez nią faktów jest jedynie dokumentem prywatnym i nie może być utożsamiane z dowodem z zeznania świadka, ponieważ inna jest jego wartość dowodowa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z a 8 kwietnia 2003 r. I SA 2282/01, LEX nr 159221). Dysponując przy tym jednoznacznymi zeznaniami, złożonymi na rozprawie administracyjnej, organ odwoławczy prawidłowo nie uwzględnił późniejszej zmiany tych zeznań. Nie może skutkować uchyleniem decyzji wskazywany w skardze fakt, że w wezwaniu na rozprawę administracyjną jako jej przedmiot wskazano ustalenie powierzchni do przyznania płatności. Trzeba podkreślić, że Skarżący brał udział w rozprawie, na której wyszły na jaw nowe okoliczności (także dla organu), nie może zatem twierdzić że został zaskoczony przez organ. Stronę pouczono też o jej prawach. Właściwie ustalony w tej sprawie stan faktyczny organy prawidłowo odniosły do obowiązujących przepisów prawa materialnego. Działania dotyczące wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej ONW) reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 68, poz. 448 ze zm.) W myśl § 2 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia płatność z tytułu ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (...), który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. (...) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), na których jest prowadzona działalność rolnicza, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha. Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa pomoc jest udzielana wyłącznie rolnikowi, posiadaczowi gruntów rolnych prowadzącemu działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności z tytułu ONW jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, w tym przypadku położonych na obszarach znajdujących się w mniej korzystnej sytuacji ze względu na położenie geograficzne bądź występujące utrudnienia klimatyczne. Stanowi wkład finansowy do faktycznie prowadzonej działalności rolniczej. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał i nie prowadził na nich upraw. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.