VI SA/Wa 1561/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o. o. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpatrzeniu odwołania P. sp. z o.o. od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2009 r. w sprawie stwierdzenia podlegania przez D. B. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] maja 2007 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy podniósł, iż stronami postępowania w wyniku którego wydano decyzję dotyczącą stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego był właściwy miejscowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz D. B.. Odwołujący się jest płatnikiem składek, a zatem w myśl art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przedmiotowa decyzja została doręczona mu jako osobie zainteresowanej. Organ wyjaśnił, iż odwołujący się nie wskazał swojego interesu prawnego, nie działał także w imieniu D. B. Postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem wniesionym przez podmiot nie będący stroną postępowania podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. sp. z o.o., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła m.in., iż w postępowaniu zakończonym wydaniem przedmiotowej decyzji była traktowana jak strona w związku z czym stanowisko organu, iż decyzja ta została doręczona jej jedynie informacyjnie jest błędne. Wskazując na swój interes prawny skarżąca podniosła, iż orzeczenie wydane przez organ I instancyjny jest przesłanką dalszego toczenia się postępowania przed sądem cywilnym stanowiąc prejudykat w rozumieniu art. 177 § 1 pkt 3 kpc. Ponadto pozbawienie skarżącej możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym faktycznie pozbawiłoby ją możliwości obrony w postępowaniu przed sądem cywilnym. W ocenie skarżącej z regulacji art. 74 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych wynika, iż art. 38 ustawy o systemie ubezpieczeń będzie miał zastosowanie w sprawie a zatem skarżącej, mającej status płatnika w rozumieniu art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, przysługuje status strony postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja administracyjna dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa skarżącej do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, co sprowadza się do ustalenia posiadania przez nią, lub nie, interesu prawnego. Pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w postępowaniu administracyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona zostało określone w art. 28 k.p.a. w myśl, którego stroną postępowania jest wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawowe znaczenie dla wykładni tego przepisu ma pojęcie interesu prawnego. Zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości teza, iż kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują, zatem przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną tegoż podmiotu, przy czym interes prawny musi dotyczyć go bezpośrednio ( wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97-LEX nr 43262, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1998 roku, II SA 1351/98 LEX nr 41827). Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony ( wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 roku I SA 1710/2000, LEX nr 82813). W ocenie Sądu możliwość zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu powinna istnieć aktualnie, a nie w przyszłości wywołanej odrębnym zdarzeniem prawnym. Nie jest legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi, które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości ( wyrok NSA z dnia 25 października 2006 roku II GSK 163/2006, LEX 274855). Podkreślić należy, iż prawu administracyjnemu obce jest pojęcie prawa podmiotowego pojmowane na wzór cywilistycznego prawa podmiotowego, którego treścią jest władztwo podmiotowe upoważniające do rozporządzania uprawnieniami lub zaciągania zobowiązań, Natomiast w prawie administracyjnym uprawnienia i obowiązki jednostek unormowane są każdorazowo w prawie podmiotowym. Są to zawsze uprawnienia lub obowiązki w stosunkach prawnych z administracją państwową, przy czym właśnie organ administracji reprezentujący w danym stosunku prawnym administrację państwową upoważniony jest do tego, aby autorytatywnie je konkretyzować ( J. Filipek, Rola prawa w działalności administracji państwa Warszawa 1974, str. 113). W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła odwołanie od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2009 roku w sprawie stwierdzenia podlegania przez D.B. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] maja 2007 r. W myśl art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie. Skarżona decyzja dotyczyła stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego D. B. W postępowaniu ustalającym jedynie czy istniał tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, zakończonym wskazaną wyżej decyzją, stronami są właściwy miejscowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz osoba co do której organ stwierdza lub nie podleganie takiemu obowiązkowi a zatem osoba której praw lub obowiązków dotyczy rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Na skarżącą, będącą jedynie płatnikiem składek, a nie osobą co do której obowiązek taki został ustalony, decyzja ta nie nakłada żadnego obowiązku ani też nie przyznaje żadnych uprawnień. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ww. ustawy do spraw o których mowa w ust. 1 nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tej sytuacji zdaniem Sądu, skarżąca jako płatnik korzysta z uprawnień strony w stosunkach cywilnoprawnych łączących ją z D. B. natomiast nie posiada uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Gdy skarżąca jest zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji, to jej interes określić należy jako faktyczny, a nie prawny. Interes faktyczny nie tworzy zaś legitymacji procesowej. Legitymację strony określają bowiem przepisy prawna, a nie czynności prawne pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Nie jest także trafnym pogląd skarżącej, iż nabyła uprawnienia strony poprzez faktyczny udział w postępowaniu. Uczestniczenie podmiotu w postępowaniu administracyjnym nie jest przesłanką nabycia przez ten podmiot statusu strony postępowania, samo faktyczne uczestniczenie nie powoduje uzyskania takiego statusu jeżeli nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 28 k.p.a. ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 maja 2001 r. , I SA 2595/99). Zgodzić się należy natomiast ze skarżąca, iż w sprawie miał zastosowanie art. 38 ustawy o systemie ubezpieczeń. Zgodnie z jego brzmieniem w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek. Jak wynika z treści tego przepisu organ decyzje " wydaje" co w ocenie Sądu oznacza udostępnienie płatnikowi treści danej decyzji nie zaś, jak chce skarżąca, wskazuje, że stroną w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem takiej decyzji jest także płatnik. W tej sytuacji stanowisko organu, iż strona do której decyzja jest skierowania została wskazana prawidłowo, jak również stwierdzenie o informacyjnym przesłaniu decyzji skarżącej jest słuszne. Reasumując powyższe rozważania Sąd podzielił stanowisko organu, iż skarżąca nie była legitymowana do wystąpienia z odwołaniem od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2009 r. Jeżeli zatem organ odwoławczy prowadząc postępowanie nie stwierdził według omówionych wyżej kryteriów prawnych przymiotu strony skarżącej, decyzja o umorzeniu postępowania z odwołania od decyzji organu I instancji podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. odpowiada prawu. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia, 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.