III SA/Gl 1029/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia NSA Ewa Karpińska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi H.J. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia granic obszaru i terenu górniczego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze ( tekst jednolity Dz. U z 2005 r. nr 228, poz. 1947 ze zm.) Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy swoje własne postanowienie z dnia [...] nr [...] odmawiające uzgodnienia granic obszaru i terenu górniczego "[...]" w sposób przedstawiony na mapie stanowiącej załącznik do wniosku. W uzasadnieniu orzeczenia ustalono, iż pismem z dnia [...] l.dz. [...] Marszałek Województwa, ramach toczącego się postępowania koncesyjnego wszczętego z wniosku H.J. – Przedsiębiorstwo A wystąpił do Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego o uzgodnienie obszaru i terenu górniczego "[...]" położonego w miejscowości R., gmina K., powiat [...], województw [...]. Do wniosku dołączono zawiadomienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] o przyjęciu bez zastrzeżeń dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "[...]", wycinek mapy topograficznej z lokalizacji projektowanego obszaru górniczego, mapę rozmieszczenia obszarów górniczych oraz mapę sytuacyjno wysokościową z naniesionymi granicami złoża "[...]", granicami projektowanego obszaru i terenu górniczego oraz fragmentami granic obszaru i terenu górniczego "[...]" . Postanowieniem z [...] nr [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego odmówił uzgodnienia granic projektowanego obszaru i terenu górniczego, bowiem ujawniono z urzędu, w oparciu o dokumenty posiadane przez organ uzgadniający, kolizję projektowanego obszaru z istniejącym obszarem górniczym "[...]" wyznaczonym w koncesji Wojewody [...] z [...] [...]. W ocenie organu opiniującego na terenie obszaru górniczego ruch zakładu górniczego może prowadzić tylko jeden przedsiębiorca posiadający koncesję na wydobywanie kopaliny. Zwrócono także uwagę na to, ze złoże "[...]" w znacznej części pokrywa się ze złożem kruszywa naturalnego "[...]", którego dokumentacja geologiczna została zatwierdzona przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] i stanowiła podstawę do wyznaczenia dla tej kopaliny granice obszaru górniczego "[...]". Dołączona do wniosku dokumentacja nie zawierała informacji o wyeliminowaniu kolizji. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy pełnomocnik H.J., zarzucił: naruszenie art. 11 i art. 8 Kpa poprzez brak wzmianki w oparciu o jakie dokumenty organ dokonał analizy w postępowaniu uzgodnieniowym dot. Granic obszaru górniczego, naruszenie art. 7 Kpa poprzez ogólnikowe uzasadnienie stanowiska i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zakresu stwierdzonej kolizji, naruszenie art. 106 ust. 4 kpa poprzez niesprawdzenie kompletności wniosku i ewentualne wezwanie do jego uzupełnienia w postępowaniu wyjaśniającym. Na koniec podniesiono niezgodności dotyczące nazwy przedsiębiorcy, któremu już udzielono koncesji. Ponownie rozpoznając sprawę i odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów Prezes Wyższego Urzędu Górniczego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie, nie znajdując podstaw do jego zmiany. Za niezasadny uznał zarzut lakonicznego ustalenia stanu faktycznego. Wyjaśnił, że ustalenia faktyczne zostały dokonane w oparciu o archiwalne materiały będące w posiadaniu Urzędu i były stanowiły podstawę do uzgodnienia obszaru i terenu górniczego "[...]". Były to mapa sytuacyjno – wysokościowa, na której zaznaczono przebieg uzgodnionej granicy obszaru górniczego wykazem współrzędnych punktów załamania oraz kopia koncesji Wojewody [...] z dnia [...]. To na podstawie tych dokumentów oraz dokumentów dołączonych do wniosku Marszałka Województwa [...] ujawniono kolizję wyznaczonego i projektowanego obszaru górniczego. Została ona zaznaczona na mapce dołączonej do akt postępowania uzgodnieniowego, z którą to mapka zapoznał się pełnomocnik strony. Odnosząc się do zarzutu niejasności części uzasadnienia stwierdził, że rozpoznanie dokumentów dołączonych do wniosku Marszałka Województwa [...] doprowadziło do ujawnienia kolizji projektowanego obszaru górniczego z wcześniej udokumentowanym złożem "[...]" , którego dokumentacja była podstawą do wyznaczenia granic obszaru górniczego "[...]". Przyjęcie przez organ administracji geologicznej nowej dokumentacji geologicznej nie zmienia faktu istnienia kolizji granic istniejącego obszaru górniczego z projektowanym. Podkreślił przy tym, że w postępowaniu uzgodnieniowym badany jest projekt wyznaczenia granic obszaru górniczego w stosunku do granic udokumentowania złoża oraz granic innych obszarów górniczych złóż sąsiednich na okoliczność ich ewentualnego nakładania się. Odnosząc się do ostatniej kwestii związanej z nazwą przedsiębiorcy, któremu już udzielono koncesji na wydobywanie kopaliny w obrębie obszaru górniczego "[...]" zauważył, że decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] zmieniono koncesję jedynie w części dotyczącej zmiany nazwy przedsiębiorcy na "[...]" spółkę z o.o. w W. ( dodano człon "[...]"). W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżąca H.J., zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 1 w związku z art. 126 Kpa poprzez nie wyjaśnienie przyczyn, dla których w obszarze górniczym ruch zakładu górniczego może prowadzić jeden przedsiębiorca, nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji regonu kolizji obszarów górniczych i odwołanie się w tym zakresie do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy - naruszenie art. 109 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez przekroczenie przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego kompetencji - naruszenia art. 25 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez uznanie, iż na jednym terenie nie mogą istnieć dwa obszary górnicze – domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty raz jeszcze podkreślono, że organ nie wyjaśnił w kwestionowanym postanowieniu przyczyn, dla których na tym samym terenie nie mogą istnieć dwa obszary górnicze i to w sytuacji, gdy dokumentacja geologiczna złoża została przyjęta przez organ administracji geologicznej. Nadto nadal nie wyjaśniono granic obszaru kolizji. Rozwijając zarzut naruszenia prawa materialnego skarżąca wskazała, że ustawodawca nie zakazał istnienia w ramach jednej przestrzeni kilku obszarów górniczych. Wynika to pośrednio z § 3 ust. 8 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 grudnia 2001 r. w sprawie rejestru obszarów górniczych (Dz.U. nr 148, poz. 1660 ze zm.). Na końcu stwierdziła, iż do zadań Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego należy nadzór i kontrola nad ruchem zakładów górniczych i uzgadnianie granic obszaru górniczego powinno mieścić się w tych granicach. Do tych kompetencji nie należy weryfikacja przebiegu granic obszarów górniczych. W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej. Na poparcie swojego stanowiska powtórzył argumentację przytoczoną już w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wskazał, iż obszar kolizji wynosi [...] m2, co stanowi [...] % powierzchni projektowanego obszaru górniczego i w zachodniej swojej części nakłada się w punktach 1,2,10 i 11 z obszarem górniczym "[...]". Za nieuzasadniony uznał także zarzut naruszenia swoich kompetencji, bowiem zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze granice obszaru terenu górniczego wyznacza organ koncesyjny w uzgodnieniu z Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego. W ramach postępowania uzgodnieniowego badany jest przebieg grani projektowanego obszaru w stosunku do granic udokumentowania złoża oraz granic wcześniej uzgodnionych. Za błędne uznał stanowisko strony, że na jednym terenie mogą istnieć dwa obszary górnicze. Natomiast przepisy, na które powołała się skarżąca dopuszczają możliwość odnotowania w rejestrze dwóch obszarów górniczych wyznaczonych na tym samym terenie, lecz dla różnych kopalin. Zazwyczaj dotyczy to kopalin znajdujących się pod powierzchnią ziemi. Tymczasem w sprawie kolizja dotyczy kopaliny wydobywanej metodą odkrywkową. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wskazał, że zarówno Wójt Gminy, jak i Marszałek Województwa nie ujawnili istnienia obszaru górniczego na działce nr [...] stanowiącej własność skarżącej, a wchodzącej w skład istniejącego już obszaru górniczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1260 ze zm.) , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę realizują stosując kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 powołanej ustawy. Dalej badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest zobowiązany zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów lub czynności, ale tyko takich, które zostały wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga i pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia - art. 135 powołanej ustawy. Zatem należy podkreślić, iż niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego. Natomiast określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Przechodząc do meritum sprawy należy dokonać w pierwszym rzędzie analizy przepisów prawnych regulujących uzgadniania w ramach procesu koncesyjnego granic projektowanych obszarów i terenów górniczych. Zgodnie z art. 22 ustawy Prawo geologiczne i górnicze koncesja powinna określać rodzaj i sposób prowadzenia działalności objętej koncesją; przestrzeń, w granicach której ma być prowadzona ta działalność, okres ważności koncesji ze wskazaniem terminu rozpoczęcia działalności oraz inne wymagania dotyczące wykonywania działalności objętej koncesją, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa powszechnego i ochrony środowiska. Ponadto, w myśl art. 25 ust. 1 i 2 powołanej ustawy koncesja na wydobywanie kopalin, poza wymaganiami przewidzianymi w art. 22, powinna ponadto wyznaczać granice obszaru i terenu górniczego oraz określać zasoby złoża kopaliny możliwe do wydobycia, a także minimalny stopień ich wykorzystania. Granice obszaru górniczego i terenu górniczego wyznacza organ koncesyjny, w uzgodnieniu z Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego. Uzgodnienia dokonuje się w postępowaniu wpadkowym przeprowadzanym w trybie art. 106 Kpa, w którym nie bada się, czy wniosek wszczynający główne postępowanie odpowiada wymogom formalnym, czy też nie. W ramach tego postępowania, podobnie jak postępowania głównego nie ocenia się sporządzonej już dokumentacji geologicznej. Jej przyjęcie, w tym ustalenie, czy spełnia ona wszystkie wymagania prawa określone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać dokumentacje geologiczne złóż kopalin (Dz. U. Nr 153, poz. 1778)., nie następuje w postępowaniu koncesyjnym, tylko w trybie art. 45 Prawa geologicznego i górniczego. Nadto, świetle art. 45 ustawy Prawo geologiczne i górnicze dokumentację geologiczną złoża kopaliny sporządza się w celu określenia granic złoża, jego zasobów oraz geologicznych warunków występowania. Powinna ona określać: 1) rodzaj, ilość i jakość rozpoznanych kopalin, w tym także kopalin towarzyszących i współwystępujących użytecznych pierwiastków śladowych oraz substancji szkodliwych dla środowiska występujących w złożu; 2) położenie złoża, jego budowę geologiczną, formę i granice; 3) elementy środowiska otaczającego złoże; 4) hydrogeologiczne i inne geologiczno-górnicze warunki występowania złoża; 5) stan zagospodarowania powierzchni. W przypadku gdy dokumentacja geologiczna ma stanowić podstawę do udzielenia koncesji na wydobywanie kopalin, stopień rozpoznania złoża powinien umożliwić opracowanie projektu zagospodarowania złoża oraz wskazanie możliwości i kierunków rekultywacji terenów poeksploatacyjnych. Wyznaczone w dokumentacji geologicznej granice złoża nie muszą być tożsame z projektowanymi granicami obszaru górniczego. Zgodnie bowiem z art. 51 ustawy Prawo geologiczne i górnicze obszar górniczy wyznacza się dla każdej kopaliny, chociażby złoża różnych kopalin występowały w bezpośrednim sąsiedztwie. Może on obejmować część złoża, jeżeli nie zagraża to prawidłowemu wykorzystaniu złoża, a podstawą jego wyznaczenia jest dokumentacja geologiczna, w szczególności określone w niej granice złoża i projekt zagospodarowania złoża. Przypomnieć przy tym należy, że w świetle art. 6 pkt 8 powołanej ustawy obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny objętej koncesją. Skarżąca ubiega się o udzielenie koncesji na wydobywanie kopaliny zlokalizowanej na stanowiącej jej własność działce nr [...] położonej w gminie K. Z decyzji koncesyjnej Wojewody [...] z dnia [...], na którą powołał się organ uzgadniający granice obszaru i terenu górniczego, wynika, że w koncesji wyznaczono granice obszaru górniczego "[...]" także w granicach działki nr [...] położonej w gminie K., powiat [...]. Koncesja ważna jest do [...]. Zasadnie zatem organ uzgadniający uznał, że dwóch przedsiębiorców zamierza wydobywać tę samą kopalinę z tego samego terenu, przy czym spółka B uzyskała już wymaganą prawem koncesję. Odnosząc się do zarzutu strony, iż w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano w dostateczny sposób, dlaczego organ uznał, że dla tego samego terenu można ustanowić tylko jeden obszar górniczy stwierdzić przyjdzie, iż zarzut jest niezasadny i oparty na błędzie. Biorąc pod uwagę przytoczoną już treść art. 51 i 45 ustawy Prawo geologiczne i górnicze podkreślić przyjdzie, że obszar górniczy, czyli przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny objętej koncesją, o udzielenie której się ubiega, wyznacza się dla konkretnej kopaliny w granicach jej występowania – w granicach złoża, stwierdzonego dokumentacją geologiczną lub w granicach części złoża, jeśli gwarantuje to prawidłowe wykorzystanie złoża. Jeżeli dla całego złoża lub jego części wyznaczono już obszar górniczy, to nie jest dopuszczalne wyznaczenie drugiego obszaru górniczego dla tego samego złoża kopaliny lub dla tej samej części złoża. Dwóch przedsiębiorców nie może uzyskać koncesji na wydobywanie w tym samym okresie ważności koncesji tej samej kopaliny z tego samego złoża w granicach zachodzących na siebie obszarów górniczych. Pamiętać należy, że utworzenie obszaru górniczego nie powoduje powstania prawa podmiotowego, takiego np. jak własność po stronie przedsiębiorcy, który uzyskał koncesję. Koncesja zezwala jedynie na wykonywanie uprawnień wynikających z takiego prawa, które przedsiębiorca musi nabyć. Także posiadanie prawa własności nieruchomości, na której zlokalizowane jest złoże kopaliny nie daje właścicielowi prawa do jej wydobywania bez spełnienia wymogów wynikających z Prawa geologicznego i górniczego, szczególności nie przesądza o dopuszczalności ustanowienia na nieruchomości stanowiącej własność przedsiębiorcy obszaru górniczego. Nie jest także zasadny zarzut przekroczenia przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego przyznanych mu kompetencji nadzorczych i kontrolnych. Art. 25 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze klarownie przesadza o tym, że granice obszaru i terenu górniczego w koncesji określa się w uzgodnieniu z Prezesem WUG-u. Trudno w takim przypadku mówić o nadzorowaniu przez ten organ ruchu zakładu górniczego w sytuacji, gdy przedsiębiorca dopiero ubiega się o zgodę na uruchomienie zakładu górniczego wydobywającego kopalinę. Nadto z przytoczonych już przepisów dotyczących dokumentacji geologicznej wynika, ze organy administracji geologicznej weryfikują tę dokumentację pod kątem jej zgodności z wymogami określonymi w przepisach, w tym w zakresie określenia granic występowania złoża, a nie granic projektowanych obszarów górniczych. Ta dokumentacja, w świetle art. 51 ust. 3 jest podstawą wyznaczenia obszaru górniczego, ale go nie wyznacza. Zgodzić się należy natomiast z zarzutem strony, że w uzasadnieniu postanowienia nazbyt lakonicznie określono kolizję obszarów górniczych. Precyzyjniej ustalono to w odpowiedzi na skargę. Pamiętać jednak należy, że organ uzgadniający nie rozstrzyga sprawy, a jedynie wyraża stanowisko w przedstawionej mu kwestii. A to zostało jasno wyrażone. Fakt kolizji nie budzi wątpliwości i już sam w sobie, a nie wielkość pokrywających się obszarów, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy uzgodnienia granic obszaru i terenu górniczego. To uchybienie procesowe nie miało wpływu na wynik sprawy. Wobec powyższego skargę, jako pozbawioną podstaw, należało oddalić.