IV SA/Po 654/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew oddala skargę /-/ E. Kręcichwost – Durchowska /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz - Frymus Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa) w związku z art. 83 ust. 1 i art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie wydanie zezwolenia na usunięcie 2 drzew – lip o obwodach pni 83 cm i 78 cm z terenu nieruchomości w P. przy ul. K.j oraz odroczenia opłaty z tytułu usunięcia tych drzew. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w ramach prowadzonego postępowania, w tym wizji lokalnej ustalono, iż drzewa objęte wnioskiem firmy P. Sp. z o.o. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, zostały usunięte. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka P. Sp. z o.o. zarzucając jej naruszenie: - art. 10 § 1 Kpa, poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, co, w ocenie strony, miało na celu ukrycie błędów organu administracji, które spowodowały wypaczenie wyniku całej procedury; - art. 6 Kpa w zw. z art. 2 i 8 Konstytucji RP, poprzez całkowite zignorowanie służebnej wobec społeczeństwa roli administracji; - art. 7, 8 i 12 Kpa, poprzez nieuzasadnioną przewlekłość postępowania (prawie 2 lata), co doprowadziło w konsekwencji do powstania szkody po stronie skarżącej; - art. 35 § 1 i 2 Kpa, poprzez dokonanie wizji lokalnej po upływie blisko dwóch miesięcy od daty złożenia wniosku przez skarżącą; - art. 36 § 1 Kpa, poprzez kompletne ignorowanie przez 2 lata ustawowego obowiązku informowania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie; - art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 35 § 1 Kpa i art. 7 Kpa, poprzez zignorowanie przesłanek braku opłaty za wycinkę drzew i przewlekłym postępowaniem doprowadzenie do zaistniałej sytuacji; Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji wraz ze wskazaniem okoliczności i dowodów, które winny być przedmiotem ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym nie istniała możliwość odmowy wydania zezwolenia na wycinkę drzew, o czym bezapelacyjnie przesądza treść art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Strona podniosła, iż brak umożliwienia stronie wypowiedzi, spowodował niemożność ustalenia przyczyn bezczynności oraz opieszałości organu w załatwieniu sprawy. Skarżąca zwróciła również uwagę, iż w niniejszej sprawie spółka zwróciła się do organu administracji o wydanie zezwolenia, a ów organ lekceważąc przepisy o terminach załatwiania spraw doprowadził do sytuacji, gdzie wszczął bezprawnie postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary i tam działał już dużo skuteczniej. Zdaniem skarżącej w niniejszym postępowaniu naruszono, poza prawem, zasadę proporcjonalności pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem stron. Skarżąca wyjaśniła również, iż organ administracji nie podjął żadnych czynności wyjaśniających, do których obliguje go Kpa i ustawa o ochronie przyrody i przez prawie 2 lata nie dążył do załatwienia sprawy na co wskazuje data zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej organ administracji zlekceważył przepisy o terminach załatwienia spraw (złamał prawo), następnie nie poinformował strony o przyczynach tegoż (kolejne złamanie prawa), by wreszcie po prawie 2 latach zakończyć postępowanie bez umożliwienia stronie wypowiedzenia w sprawie tego czego organ dokonał (następne złamanie prawa). Skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody nie pobiera się opłaty za usunięcie drzew, które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane. W takim stanie rzeczy należy mieć na względzie, iż usunięte drzewa zostały posadzone dopiero po wybudowaniu hali (w latach 70-tych). Aby można było wybudować halę nieruchomość musiała być przeznaczona na cele budowlane wg ówcześnie obowiązujących przepisów. Z oświadczenia osoby zatrudnionej w tamtym czasie wynika, że w celu posadowienia hali podniesiono teren o ok. 2 m, co przesądza o fakcie nieistnienia tam żadnego zadrzewienia. W prostej implikacji oznacza to, w ocenie skarżącej, że wycięte drzewa spełniały dyspozycję art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody. Podsumowując odwołanie skarżąca wskazała, iż administracja nie jest stworzona jako władza, a przede wszystkim pełni rolę służebną wobec obywateli i innych podmiotów. Jeżeli więc ustawa wiąże niekorzystne konsekwencje z naruszeniem prawa przez strony, to musi być to zbilansowane z naruszeniami prawa dokonanymi przez organy państwa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje wskazując, iż najistotniejsze znaczenie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy ma fakt określenia czy drzewa będące przedmiotem postępowania o wydanie zezwolenia na ich usunięcie istniały w chwili orzekania. Kolegium podniosło, iż skarżąca nie kwestionuje tego, że usunęła przedmiotowe drzewa nie posiadając ostatecznego orzeczenia w przedmiocie zezwolenia na ich wycięcie i że nastąpiło to przed wizją lokalną, która miała miejsce. Organ podniósł, iż zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew może nastąpić dopiero po uzyskaniu zezwolenia. Abstrahując od stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nawet gdyby istniała możliwość uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew po ich faktycznym wcześniejszym usunięciu, to i tak dyspozycja przepisu art. 83 ust. 1 w powiązaniu z przepisem art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody powoduje, że wycięcie drzew bez wymaganego zezwolenia obliguje organ administracji do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 105 §1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ wskazał, iż w zaistniałym stanie faktycznym bezspornym jest, że drzewa, które były przedmiotem postępowania nie istnieją. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż skarżąca zapoznawała się z zebranym materiałem w sprawie, gdyż na podstawie zebranego materiału organ I instancji prowadził postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Wizja lokalna, która została przeprowadzona w związku ze złożeniem przez skarżącą wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, spowodowała wszczęcie postępowanie w sprawie wymierzenia kary. Akta jednej i drugiej sprawy są ze sobą połączone i Skarżąca zapoznawała się z nimi - o czym świadczy chociażby zaskarżenie decyzji organu I instancji o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej i zaskarżenie decyzji tutejszego Kolegium do Sądu Administracyjnego w tamtej sprawie. Podkreślić należy, iż wizja lokalna przeprowadzona po 60 dniach od złożenia wniosku w żaden sposób nie uprawniała Skarżącej do usunięcia przedmiotowych drzew. Zarzut dotyczący naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody jest również bezprzedmiotowy, gdyż przepis tegoż artykułu mówi o zwolnieniu z opłaty w przypadku istnienia drzew, które dotyczy zezwolenie na usunięcie. Sam fakt oczekiwania przez skarżącą na rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew nie uprawniał skarżącej do samowolnego ich usunięcia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła spółka P. Sp. z o.o. powtarzając w ślad za odwołaniem zarzuty naruszenia: - art. 10 § 1 Kpa, poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, co, w ocenie strony, miało na celu ukrycie błędów organu administracji, które spowodowały wypaczenie wyniku całej procedury; - art. 6 Kpa w zw. z art. 2 i 8 Konstytucji RP, poprzez całkowite zignorowanie służebnej wobec społeczeństwa roli administracji; - art. 7, 8 i 12 Kpa, poprzez nieuzasadnioną przewlekłość postępowania (prawie 2 lata), co doprowadziło w konsekwencji do powstania szkody po stronie skarżącej; - art. 35 § 1 i 2 Kpa, poprzez dokonanie wizji lokalnej po upływie blisko dwóch miesięcy od daty złożenia wniosku przez skarżącą; - art. 36 § 1 Kpa, poprzez kompletne ignorowanie przez 2 lata ustawowego obowiązku informowania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie; - art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 35 § 1 Kpa i art. 7 Kpa, poprzez zignorowanie przesłanek braku opłaty za wycinkę drzew i przewlekłym postępowaniem doprowadzenie do zaistniałej sytuacji; Skarżący zarzucił również naruszenie art. 83 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, że przy wydawaniu zezwolenia możliwe jest zastosowanie konstrukcji uznania administracyjnego. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w dowołaniu. Natomiast uzasadniając zarzut naruszenia art. 83 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody strona wskazała, iż powyższy przepis podaje zakres działania organu i nie daje mu podstaw do wydania decyzji odmownej w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę wskazując, iż organ od złożenia wniosku jedynie przeprowadził wizję lokalną. Pełnomocnik zwrócił uwagę, iż organ nigdy nie informował o przyczynie nierozpoznania sprawy w terminach, jak również przed wydaniem decyzji nie poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Prawidłowe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej o zezwolenie na wycięcie drzew podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 Kpa jako bezprzedmiotowe. Należy wskazać, iż bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 Kpa, to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjno-prawnego, takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 9, Warszawa 2008). W przedmiotowej sprawie, skarżąca w dniu [...]lipca 2007 r. złożył do Prezydenta Miasta P. wniosek o wydanie zezwolenia na wycięcie dwóch drzew. W trakcie wizji lokalnej, przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2007 r. stwierdzono, że drzewa, których dotyczył powyższy wniosek zostały usunięte przed otrzymaniem zezwolenia na ich wycięcie. Skoro więc w dacie rozpoznawania przedmiotowego wniosku drzewa zostały już usunięte, organ administracji publicznej zobowiązany był na podstawie art. 105 § 1 Kpa umorzyć postępowanie w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowe. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż w świetle art. 105 § 1 Kpa decyzję o umorzeniu postępowania organ administracji państwowej wydaje się w szczególności wówczas, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. W takiej sytuacji nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego, a jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Jeżeli rzecz, której postępowanie dotyczy przestaje istnieć na skutek zniszczenia, przekształcenia czy innych zdarzeń, przestaje w tym momencie istnieć przedmiot postępowania. Jest to bezprzedmiotowość z przyczyn natury faktycznej, również prowadząca do umorzenia postępowania. Bez znaczenia dla oceny zasadności umorzenia postępowania, pozostaje podniesiona w skardze kwestia, iż wycięcie przedmiotowych drzew nastąpiło po złożeniu wniosku o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew. Istotnym dla oceny prawidłowości decyzji jest kwestia, iż w dniu wydawania przez organ decyzji drzewa istniały. Zatem skoro w momencie rozpoznawania przez organ przedmiotowego wniosku drzewa zostały już usunięte, to organ orzekający w niniejszej sprawie zobowiązany był do umorzenia postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 35 i 36 Kpa wyjaśnić należy, iż co prawda w niniejszej sprawie decyzja wydana została z przekroczeniem ustawowych terminów, to jednakże powyższe nie oznacza, że decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie. Zauważyć należy, iż opóźnienie w załatwieniu sprawy nie uprawnia strony do podjęcia działań bez wymaganej prawem decyzji. Jeżeli w sprawie konieczne było uzyskanie stosownego zezwolenie, to dopiero po jego uzyskaniu skarżąca mogła wyciąć drzewa. Zwrócić również należy uwagę, iż Kpa przewiduje środki prawne umożliwiające zwalczanie przez stronę bezczynności organu w rozpoznaniu jej wniosku. W myśl art. 37 Kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa lub ustalonym w myśl art. 36 Kpa stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Zatem skoro w ocenie skarżącej organ zwlekał z wydaniem decyzji w sprawie wycinki drzew, to winna podjąć ona kroki mające na celu zwalczanie tej bezczynności, a nie wycinać drzewa bez wymaganego prawem zezwolenia. Naruszenie przez organy przepisów regulujący terminy załatwienia spraw nie może usprawiedliwiać podjęcia przez stronę działań sprzecznych z prawem. Na marginesie Sąd zauważa, iż wniosek o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew złożono w dniu [...] lipca 2007 r., a w połowie lipca drzewa wycięto, co na rozprawie potwierdził pełnomocnik strony. Zatem w niniejszej sprawie skarżąca usunęła drzewa jeszcze przed upływem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Z powyższych względów za nie mający wpływu na wynik sprawy uznać należy również zarzut naruszenia art. 7, 8 i 12 Kpa, poprzez nieuzasadnioną przewlekłość postępowania (prawie 2 lata), co doprowadziło w konsekwencji do powstania szkody po stronie skarżącej Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 Kpa wskazać należy, iż co prawda w niniejszej sprawie organ nie zapewnił stronie możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, to jednakże powyższe w przedmiotowej sprawie nie stanowi podstawy do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Podstawą uchylenia decyzji może być wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zarzuty podniesione przez skarżącą odnoszące się do ustawy o ochronie przyrody nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ organ nie rozpoznawał sprawy merytorycznie. Kwestie związane z opłatami, ich wysokością czy też ich brakiem rozstrzygane są w decyzji o zezwoleniu na wycięcie drzew. Zatem skoro w niniejszej sprawie organ nie rozpoznawał sprawy merytorycznie, to również nie stosował przepisów odnoszących się do opłat za wycięcie drzew, a zatem zarzuty odnoszące się do powyższych kwestii uznać należy za bezprzedmiotowe. Z powyższych względów spór między organem, a skarżącą dotyczący uznanie administracyjnego przy wydawaniu zezwolenia na wycięcie drzew nie ma znaczenia w sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz-Frymus ----------------------- 7