II SA/Bd 970/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] września 2009 r. nr SKO-[...] w przedmiocie umorzenia opłaty za usunięcie drzew 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części odmowy umorzenia należnej opłaty, 2. oddala skargę w pozostałej części, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie punktu 1 sentencji wyroku, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 84 ust. 1, 2 i 5a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Wójt Gminy L. orzekł o odmowie umorzenia opłaty w wysokości 134 962,74 zł, naliczonej za usunięcie 47 sztuk drzew gatunku olsza oraz 95 m² krzewów, które rosły na działce nr [...] – obręb L. D., gmina L. ustaloną decyzją Wójta Gminy L. z dnia [...] nr [...] dla Przedsiębiorstwa P.W. A. R. P. Jednocześnie organ wezwał wyżej wymienione przedsiębiorstwo do niezwłocznego uiszczenia należnej kwoty w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Jak wynika z uzasadnienia organu pierwszej instancji, decyzją Wójta Gminy L. z dnia [...] nr [...] P.W. A. R. P. uzyskało zezwolenie na usunięcie drzew gatunku olsza oraz 95 m² krzewów, z zastrzeżeniem posadzenia przez wnioskodawcę 110 sztuk nowych drzew gatunku sosna, dąb i olsza na terenie działki nr [...] w miejscowości L. Opłata za wycięcie drzew w wysokości 134. 962,74 zł odroczona została do dnia [...]. Organ wskazał, że P.W. A. R. P. w dniu [...] pisemnie poinformowało go o nasadzeniu drzew we wskazanej w powyższej decyzji ilości, wnosząc w kolejnym piśmie złożonym w tym samym dniu o przedłużenie terminu zasadzenia drzew ze względu na prowadzoną przez nowego właściciela Z&Z Z. Sp. z o.o. inwestycję, do jej zakończenia, czyli do końca 2009 r. Jak wynika z przeprowadzonej w dniu [...] wizji lokalnej na przedmiotowej działce nie stwierdzono nasadzeń drzew. Zawiadomieniem z dnia [...] Wójt Gminy L. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia wywiązania się z obowiązku nałożonego w zezwoleniu na wycięcie drzew i krzewów z dnia [...]. Wskutek wszczętego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego, R. P., jako właściciel Przedsiębiorstwa P.W. A. R. P., wezwany został w wyznaczonym dniu do stawienia się na przedmiotowej działce w charakterze strony, w celu dokonania oględzin z udziałem pracownika Urzędu Gminy L., złożenia wyjaśnień oraz udziału w podejmowanych czynnościach w przedmiotowej sprawie. O udostępnienie działki na dzień [...] organ zwrócił się do Z&Z Z. Sp. z o.o. Zgodnie z twierdzeniem organu, mimo odbioru zawiadomienia przez P.W. A. R. P., w wyznaczonym dniu nie stawił się żaden z przedstawicieli przedsiębiorstwa. Z uwagi na informację o zmianie adresu P.W. A., organ wyznaczył nowy termin oględzin na dzień [...]. W wyznaczonym terminie na działce nr [...] stawili się przedstawiciele Przedsiębiorstwa, którzy oświadczyli, że na przedmiotowej nieruchomości realizowana jest przez nowego właściciela, Z&Z Z. Sp. z o.o. inwestycja, oświadczając jednocześnie, że drzewa zostały nasadzone zgodnie z nakładającą ten obowiązek decyzją, przedkładając rachunek ze szkółki drzew z dnia [...] na zakup 110 sztuk sosny pospolitej i 10 sztuk dębu. Jak wynika z oświadczenia przedstawicieli P.W. A. nasadzone drzewa zostały zasypane przez nowego właściciela ze względu na konieczność realizacji inwestycji. Organ zauważył, że z przedłożonego rachunku nie wynika jednoznacznie, że wymagane decyzją drzewa zostały na przedmiotowej działce nasadzone, zwłaszcza, że wymienione na rachunku drzewa (110 sztuk sosny pospolitej i 10 sztuk dębu) nie pokrywają się z zaleconymi w zezwoleniu (110 sztuk drzew konkretnych gatunków: sosny, dębu i olszy). Organ wskazał iż, jak również wynika z decyzji, o nasadzeniu nowych drzew należało powiadomić Urząd Gminy L., czego nie uczyniono. Jak ponadto wynika z uzasadnienia decyzji, nowo nasadzone drzewa należało zabezpieczyć przed mechanicznymi uszkodzeniami i odpowiednio pielęgnować. W związku z powyższym organ uznał, iż drzewa nie zachowały swojej żywotności przez trzyletni okres z przyczyn leżących po stronie posiadacza nieruchomości. Z powyższą decyzją nie zgodziło się Przedsiębiorstwo P.W. A. R. P., reprezentowane przez pełnomocnika. Jak wynika z treści odwołania, właściciel Przedsiębiorstwa w dniu [...] dokonał zakupu 110 sztuk sosny pospolitej i 10 sztuk dębu, które posadzone zostały, zgodnie ze wskazaniami stanowiącej o tym decyzji, na przedmiotowej nieruchomości, która następnie sprzedana została w dniu [...] na rzecz Z&Z Z. Sp. z o.o. Nowy właściciel działaniami podjętymi w celu realizacji inwestycji na zakupionej działce, zniszczył nasadzone drzewa, o czym poprzedni właściciel dowiedział się dopiero w dniu przeprowadzonych na nieruchomości oględzin. W związku z powyższym pełnomocnik odwołującego się wystąpił z wnioskiem o przedłużenie terminu do wykonania nasadzeń i odroczenie wniesienia opłaty w terminie do [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wskazano w uzasadnieniu, odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji nie zostało oparte na naruszeniu żadnego przepisu prawa materialnego, czy procesowego. SKO stwierdziło ponadto, że brak jest jakiegokolwiek dowodu na okoliczność nasadzenia drzew na działce nr [...]. Organ wskazał, że umorzenie należności za usunięcie drzew podlegało, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] nr [...], w momencie zachowania żywotności przez nasadzone drzewa do dnia [...], lub niezachowania żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło. Organ podkreślił, że rachunek ze szkółki drzew nie może zostać w niniejszym postępowaniu uznany za dowód z uwagi na okoliczność braku na nim podpisu osoby odbierającej towar, a przede wszystkim rachunek nie stanowi udokumentowania nasadzenia drzew. Odnośnie zawartego w odwołaniu wniosku o przedłużenie terminu SKO podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, wyrażony w piśmie wyjaśniającym z dnia [...], zgodnie z którym ustanowiony mocą ustawy o ochronie przyrody trzyletni termin jest terminem, który nie może być modyfikowany przez wyznaczające go organy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi, jaką Przedsiębiorstwo P.W. A. R. P., reprezentowane przez pełnomocnika wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Decyzji zarzucono naruszenie art. 7, 13, 77 i 80 kpa oraz art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. Pełnomocnik wskazał, że skarżący w dniu [...] powiadomił Wójta Gminy L. o dokonanych nasadzeniach drzew, przy czym w tym samym dniu dowiedział się o inwestycji prowadzonej na przedmiotowej nieruchomości przez nowego właściciela, w trakcie realizacji której drzewa zostały całkowicie zniszczone. Pełnomocnik skarżącego wskazał ponadto, że na rachunku ze szkółki drzew widnieje adnotacja "dowóz do L.", a przedmiotowe drzewa dowieziono na działkę, gdzie zostały posadzone przez pracownika Przedsiębiorstwa. Jak ponadto wynika z treści skargi, skarżący do momentu nawiązania kontaktu z nabywcą nieruchomości przekonany był o tym, że posadzone drzewa nadal rosną, a dowiedziawszy się o ich zniszczeniu, wyraził wolę powtórnego ich nasadzenia, czemu sprzeciwiają się organy administracyjne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Materialno - prawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy o ochronie przyrody. Cele i zasady tej ustawy ukierunkowane są na bezwzględną ochronę dóbr przyrody w tym drzew i krzewów. Zasadą jest zatem zakaz usuwania drzew i krzewów, a dopuszczalne prawem usuniecie powyższych dóbr możliwe jest po uzyskaniu stosownego zezwolenia w tym zakresie. Zgodnie z art. 83 ust.1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Przepisy wspomnianej powyżej ustawy są bardzo rygorystyczne. Nawet w sytuacji dopuszczenia usunięcia drzew i krzewów na podstawie zezwolenia właściwego organu, podmiot uprawniony na mocy zezwolenia obowiązany jest do ponoszenia opłat. Wynika to z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.)- zwanej dalej- ustawą, który to przepis stanowi, że posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Zasadą zatem jest ponoszenie opłat w związku z wycinką drzew i krzewów, które nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów (ust. 2). W wydanym zezwoleniu ustala się opłaty za usunięcie drzew lub krzewów oraz termin ich usunięcia, przesadzenia lub posadzenia innych drzew lub krzewów (ust. 3). Ustawodawca wprowadził możliwość zwolnienia posiadacza nieruchomości od ponoszenia opłat za usunięcie drzew i krzewów o ile ten działa na podstawie zezwolenia, jednak ulgę obwarował warunkami i odpowiednim postępowaniem podmiotu uprawnionego do wycięcia drzew i krzewów. Kwestie te uregulowane zostały w kolejnych ustępach art. 84 powyższej ustawy. Zgodnie z art. 84 ust. 4 ustawy organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami. W rozpoznawanej sprawie w wydanym zezwoleniu w dniu [...] Wójt Gminy L. zezwolił na usuniecie drzew i krzewów pod warunkiem posadzenia na terenie działki nr [...] w L. D. z zachowaniem 3 m odległości od brzegu strugi nowych drzew w ilości 110 szt. gatunku: sosna, dąb i olsza. Organ ustalił w zezwoleniu również opłatę za usunięcie drzew i krzewów, której termin uiszczenia odroczył na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, tj. do dnia [...]. W zezwoleniu nałożony został również warunek obowiązku powiadomienia Urzędu Gminy po wykonaniu nasadzeń. Wywiązanie się, przez osobę zobowiązaną do uiszczenia opłaty z warunków nałożonych w zezwoleniu nie powoduje automatycznego zwolnienia z nałożonego zobowiązania. Zgodnie z art. 84 ust. 5 ustawy jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Z przepisu powyższego wynika, że po pierwsze w rozpoznawanej sprawie wynikające z zezwolenia drzewa gatunku sosna dąb i olsza musiałyby zostać posadzone w zamian za drzewa usunięte. Od posadzenia musiałyby zachować żywotność po upływie 3 lat lub musiałyby zostać posadzone i nie zachować żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W przypadku wystąpienia jednej z powyższych okoliczności należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Przenosząc powyższe rozważnie na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że brak jest w aktach sprawy dowodów na posadzenie drzew przez osobę zobowiązaną na mocy zezwolenia z dnia [...]. Same oświadczenia ze strony skarżącego, jak również dowód załączony w toku postępowania w postaci rachunku nr [...] z datą wystawienia [...], nie przekonują o faktycznym posadzeniu drzew. Dokument ten potwierdza jedynie zakup towaru, który tylko w części pokrywa się z asortymentem ujętym w zezwoleniu, gdyż nie dotyczy drzew gatunku olsza, nadto potwierdza miejsce dostawy – L. B. Powyższy dowód wskazuje zatem datę zakupu towaru [...]. Z akt sprawy nie wynika, aby po posadzeniu drzew skarżący zawiadomił organ o wykonaniu nowego nasadzenia. Skarżący nie wypełnił zatem obowiązku wynikającego z zezwolenia. W ocenie Sądu jest to istotne zaniedbanie ze strony skarżącego, ponieważ ta okoliczność przekreśla pierwsza przesłankę wynikająca z art. 84 ust. 5, ustawy uprawniającą do umorzenia opłaty, która uzależnia zachowanie żywotności posadzonych drzew po upływie 3 lat od dnia ich posadzenia. Brak zawiadomienia organu po posadzeniu drzew uniemożliwia w chwili obecnej rozważenie drugiej przesłanki dającej podstawę do umorzenia opłaty, a więc oceny, czy drzewa zostały posadzone i nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W interesie skarżącego było zatem niezwłoczne powiadomienie organu o posadzeniu drzew jeżeli zamierzał skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 84 ust. 5 tj. umorzenia opłaty. Należy zwrócić uwagę, że terminy 3 lat ustalone w przepisie art. 84 ust. 4 i ust. 5 ustawy nie są tożsame i nie pokrywają się. Odroczenie opłaty pod warunkami określonymi w zezwoleniu następuje na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia. Termin wynikający z art. 84 ust. 4 wiąże organ administracji i daje jemu kompetencje kontrolne po upływie 3 lat od dnia wydania zezwolenia w celu oceny stanu faktycznego, czy w ogóle doszło do wykonania obowiązku wynikającego z zezwolenia, tj. tak jak w rozpoznawanej sprawie posadzenia nowych drzew. W zależności od stwierdzonego stanu faktycznego przepisy prawa przewidują dalsze działania organu w oparciu o przepis art. 84 ust. 5 lub 84 ust. 5a ustawy. Jeżeli w sprawie zostanie spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 84 ust. 5 ustawy organ wszczęte postępowanie kończy decyzją umarzającą należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. W sytuacji, gdy nie zostanie spełniona żadna z przesłanek wynikających z powyższego przepisu, organ realizuje postanowienia wynikające z art. 84 ust. 5a ustawy, tj. jeżeli przesadzone albo posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcia drzew. Przepisy nie przewidują możliwości wydania decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Oznacza to, że orzeczenie organów w tym zakresie zostało wydane bez podstawy prawnej, co też skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonych decyzji w tym zakresie w związku z przesłanką wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Powyższe uchybienie Sąd dostrzegł z urzędu i skorzystał ze swoich kompetencji wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc do oceny materiału dowodowego w rozpoznawanej sprawie oraz stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że jeżeli nawet w rozpoznawanej sprawie posadzenie drzew nastąpiłoby w chwili ich zakupu, tj. w dniu [...]., to podstawy do umorzenia opłaty można byłoby ocenić dopiero po dniu [...]. Od momentu dokonania nowych nasadzeń skarżący miał obowiązek dochowania należytej staranności o nowe nasadzenia. Podstawa umorzenia opłat związana jest po pierwsze z posadzeniem drzewa, po drugie z zachowaniem jego żywotności. Zachowanie żywotności będzie nakładało na osobę zobowiązaną dołożenia należytej dbałości o roślinę, jej podlewanie, opryski, przycinanie, a więc pielęgnację. Nie wystarczy samo posadzenie. Nie zrozumiałe zatem jest stanowisko skarżącego wyrażone po trzech latach od wydania zezwolenia, że nastąpiły podstawy do umorzenia opłaty z uwagi na zmianę właściciela i zniszczenie przez niego nasadzeń. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że od zakupu nasadzeń do zmiany właściciela nieruchomości minął rok. Skarżący o zmianie właściciela również nie powiadomił organu. Powyższe okoliczności nie dają podstaw do skorzystania z odstępstwa od zasady obowiązku ponoszenia opłat z uwagi na usuniecie drzew i krzewów. Zmiana właściciela nie świadczy o tym, że drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Powyższe wywody Sąd zawarł w uzasadnieniu w celu podkreślenia rangi obowiązku powiadomienia organu o posadzeniu drzew, którego skarżący zaniechał. Druga przesłanka wynikając z art. 84 ust. 5 ustawy niezachowanie żywotności drzew od posadzenia uzależnia nie od upływu określonego terminu od ich nasadzeń, lecz od przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (należy mieć tu na uwadze posiadacza, o którym jest mowa w 83 ust. 1 ustawy, a więc w chwili wydania zezwolenia). Ustawa nie określa jakiego rodzaju będą to przyczyny. Nie określa czy będzie to działanie siły wyższej, czy też czynnik ludzki. Nie zachowanie żywotności w ocenie Sądu będzie związane z czynnikiem żywiołu, a nie ze świadomym działaniem człowieka. Tym bardziej, że niszczenie przyrody obwarowane jest karami uregulowanymi w dalszej części ustawy. Nie uzasadnione są wnioski skarżącego o przedłużenie terminu na dokonanie nasadzeń. W art. 84 ust. 4 i 5 ustawy zawarte zostały terminy ustawowe, które nie podlegają przedłużeniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej - p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie punktu 2 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 206 p.p.s.a., z uwagi na częściowe uwzględnienie skargi, tym bardziej, że skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.