IV SA/Wr 436/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej w charakterze nurka I. uchyla decyzje I i II instancji II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., działając na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.), rozpoznała u J. N., na podstawie załącznika nr 4 do powyższego rozporządzenia: wrzodziejące zapalenie jelita grubego w okresie remisji, nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 43 pkt 15), skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa (§ 26 pkt 3), zespół znamion atypowych nieupośledzający sprawności ustroju (§ 82 bez pkt), trądzik pospolity nieupośledzający sprawności ustroju (§ 2 pkt 1) i zaliczyła go, w Grupie I, do kategorii "N" - niezdolny do zawodowej służby w charakterze nurka. Od powyższego orzeczenia J. N. złożył odwołanie wnosząc o jego uchylenie. W ocenie strony odwołującej się Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska błędnie zakwalifikowała, że rozpoznane schorzenia powodują niezdolność do służby wojskowej w charakterze nurka. Ponadto odwołujący się kwestionuje przyjęcie, jako podstawy orzeczenia, kryteriów zdrowotnych określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, ponieważ załącznik ten zawiera wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby na okręcie w specjalnościach morskich marynarki wojennej. J.N. podnosi, że wprawdzie zajmowane przez niego stanowisko wiąże się z wykonywaniem zadań związanych z nurkowaniem, niemniej jednak nie pełni służby na "okręcie w specjalnościach morskich marynarki wojennej". Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 k.p.a. w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. Komisja po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej oraz wykonaniu w dniu 17 czerwca 2009 r. konsultacji kierowniczej gastroenterologicznej w Klinicznym Oddziale Gastroenterologicznym Kliniki Chorób Wewnętrznych [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką we W. nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W świetle wykonanych dla potrzeb orzeczniczych przez TWKL we W. badań lekarskich specjalistycznych wynika, że u orzekanego rozpoznano: wrzodziejące zapalenie jelita grubego w okresie remisji nieznacznie upośledzające sprawność ustroju, skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa, zespół znamion atypowych nieupośledzający sprawności ustroju oraz trądzik pospolity nieupośledzający sprawności ustroju mieszczące się w zakresie pojęciowym § 43 pkt 15, § 26 pkt 3, § 82 bez pkt. oraz § 2 pkt 1 z zał. Nr 4 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, co w Gr I osób badanych, kwalifikuje do kategorii "N" - niezdolny do służby w charakterze nurka. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. stoi na stanowisku, że wojskowa komisja lekarska I instancji prawidłowo ustaliła rodzaj i stopień nasilenia schorzeń w oparciu o zgromadzoną dokumentację medyczną i w wyniku przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich specjalistycznych, a ich kwalifikacji orzeczniczej dokonano adekwatnie do tych ustaleń zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Przedstawione do wglądu komisji zaświadczenie lekarskie z dn. 26 kwietnia 2009 r. z Prywatnego Gabinetu Lekarskiego prof. nadzw. dr hab. n. med. L. P., stwierdzające zdolność wnioskującego do wykonywania zawodu i uprawiania sportów ekstremalnych, nie może stanowić przedmiotu postępowania orzeczniczego. Podnoszone przez konsultującego lekarza w powyższym zaświadczeniu wątpliwości odnośnie prawidłowości rozpoznania schorzenia dokonanego w wyniku procesu diagnostyczno-terapeutycznego w warunkach stacjonarnych w 4 Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką we W. w czerwcu 2005 r. nie znajdują potwierdzenia w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego oraz w jednoznacznym wyniku przeprowadzonego wówczas badania histopatologicznego wycinka jelita grubego. Także przedstawione zaświadczenie lekarskie lekarza uprawnionego do badań z zakresu medycyny pracy wystawione w dniu 18 marca 2009 r. w NZOZ [...] we W. o zdolności skarżącego do pracy na stanowisku dowódcy plutonu nie może stanowić materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, gdyż zostało ono wystawione dla innych celów orzeczniczych oraz przez organ nie uprawniony do oceny zdolności do służby w specjalnościach morskich marynarki wojennej w charakterze nurka. W ocenie wojskowej lekarskiej komisji II instancji załączona przez skarżącego dodatkowa dokumentacja medyczna w postaci wyniku badania endoskopowego jelita grubego przeprowadzonego w dniu 6 maja 2009 r. w Pracowni Endoskopowej 4 Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką we W., potwierdza ustalenia odnośnie rozpoznań, jak i kwalifikację orzeczniczą wojskowej komisji lekarskiej I instancji. W skardze na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, J. N. wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuca naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, poprzez wadliwą interpretację przepisów załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.), brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego i obiektywnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, co ma wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżący zasadniczo powołał argumenty, zawarte w odwołaniu od orzeczenia lekarskiej komisji wojskowej I instancji, odnośnie nierzetelnie przeprowadzonego badania oraz błędnej kwalifikacji orzeczniczej. Zakwestionował także właściwość terenowej i rejonowej komisji lekarskiej w zakresie orzekania o zdolności do służby wojskowej w charakterze nurka. Ponadto podnosi, że żadna z przyjętych przez komisje lekarskie orzekające w sprawie, jednostek chorobowych ujętych w załączniku nr 4 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, nie kwalifikują jednoznacznie skarżącego, jako niezdolnego do służby wojskowej w charakterze nurka. Skarżący wskazuje, że od kilku lat, wykonując służbę w charakterze nurka, przechodził wymagane badania lekarskie i otrzymywał pozytywne orzeczenia lekarskie. Żadne ze wskazanych w zaskarżonym orzeczeniu schorzeń dotąd nie stanowiły podstawy do uznania skarżącego za niezdolnego do służby w charakterze nurka. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie, jako niezasadnej. Organ podtrzymał w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że działania Komisji obu instancji są zgodne z przepisami § 17 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Właściwość wojskowych komisji lekarskich w sprawach orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, tryb kierowania do wojskowych komisji lekarskich żołnierzy zawodowych i osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej normuje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach ( Dz. U. nr 133, poz. 1422 z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia właściwość miejscową wojskowej komisji lekarskiej ustala się 1) w stosunku do żołnierzy zawodowych - ze względu na miejsce stacjonowania jednostki wojskowej, w której pełnią służbę; 2) w stosunku do osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej - ze względu na miejsce ich zamieszkania. Co do zasady do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej są właściwe terenowe wojskowe komisje lekarskie, stosownie do ich właściwości miejscowej( § 3), ponadto w ściśle określonych przypadkach inne komisje. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca zawierają wady nakazujące wyeliminowane obu rozstrzygnięć z obrotu prawnego i to pomimo tego, że nie budzi wątpliwości właściwość komisji orzekających i przyjęta przez organy obu instancji podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia - załącznik nr 4 do rozporządzenia. Na wstępie należy wskazać, że Sąd nie podziela zarzutu strony skarżącej odnośnie braku właściwości terenowej i rejonowej wojskowej komisji lekarskiej w zakresie orzekania o zdolności skarżącego do służby w charakterze nurka. Skarżący jest żołnierzem zawodowym. Służbę zawodową pełni w Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych we W.. W roku 2004 otrzymał zgodę na odbycie kursu nurka w Centrum Szkolenia Nurków w G., który ukończył pod koniec 2004 r. Zgodnie z przepisem § 17 ust. 1 pkt 6 niezależnie od orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej, w stosunku do żołnierzy zawodowych zajmujących wskazane stanowiska służbowe oraz osób ubiegających się o wyznaczenie na takie stanowiska, wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenia o zdolności lub niezdolności do służby m. in. w charakterze nurków i płetwonurków. Postanowienia § 18 ust. 1 pkt 3 nakazują wojskowym komisjom lekarskim wydawanie orzeczeń na podstawie wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających Marynarki Wojennej oraz w jednostkach nadbrzeżnych Marynarki Wojennej, a także w charakterze nurków i płetwonurków, stanowiącym załącznik nr 4 do rozporządzenia. W świetle powyższych regulacji prawnych komisje orzekające w sprawie były właściwe i prawidłowo wydały orzeczenia na podstawie wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających Marynarki Wojennej oraz w jednostkach nadbrzeżnych Marynarki Wojennej, stanowiącym załącznik nr 4 do rozporządzenia. Prawidłowo też komisje lekarskie zaliczyły skarżącego do I Grupy orzekanych (nurkowie) w zespole C; żołnierze zawodowi - specjaliści morscy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. sygn. akt I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. sygn. akt SA/Gd 1655/95, OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się zatem w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.), a decyzja powinna zawierać m. in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 k.p.a.). Kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego, w szczególności, czy badania stanu zdrowia były wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz, czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie orzekania o zdobności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Ustalony między innymi na podstawie wyżej wymienionych dokumentów stan faktyczny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej. Obie decyzje powołują się na rozpoznanie u skarżącego schorzenia: wrzodziejące zapalenie jelita grubego w okresie remisji nieznacznie upośledzające sprawność ustroju, skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa, zespół znamion atypowych nieupośledzający sprawności ustroju oraz trądzik pospolity nieupośledzający sprawności ustroju mieszczące się w zakresie pojęciowym § 43 pkt 15, § 26 pkt 3, § 82 bez pkt. oraz § 2 pkt 1 z zał. Nr 4 do rozporządzenia. Lekarskie komisje wojskowe rozpoznały u skarżącego m. in. wrzodziejące zapalenie jelita grubego w okresie remisji nieznacznie upośledzające sprawność ustroju mieszczące się w zakresie pojęciowym § 43 pkt 15 załącznika nr 4 do rozporządzenia (zmiany organiczne lub czynnościowe jelita grubego nieupośledzające sprawności ustroju). Z akt sprawy wynika, że schorzenie to, wbrew uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zostało rozpoznane w wyniku wykonania dla potrzeb orzeczniczych badań specjalistycznych, lecz zasadniczo na podstawie Karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 1 czerwca 2005 r. Sąd zwraca jednak uwagę, że skarżący, jak wynika z jego oświadczenia, od kilku lat wykonuje czynności związane z nurkowaniem i w związku z tym przechodzi co 12 miesięcy wymagane badania. Także od czasu wyjścia ze szpitala przechodził takie badania przed lekarskimi komisjami wojskowymi, które dotychczas uznawały, że jest zdolny do służby wojskowej w charakterze nurka. Żadne ze wskazanych w zaskarżonym orzeczeniu schorzeń dotąd nie stanowiły podstawy do uznania skarżącego za niezdolnego do służby w charakterze nurka. Komisje lekarskie, w tym postępowaniu, natomiast w ogóle nie odniosły się do swoich wcześniejszych orzeczeń, zwłaszcza tych wydanych po 1 czerwca 2005 r., nie uzasadniły skąd tak diametralnie różna kwalifikacja orzecznicza zdolności do służby w charakterze nurka. W dniu 17 czerwca 2009 r., na zlecenie komisji II instancji, dokonano konsultacji kierowniczej gastroenterologicznej w Klinicznym Oddziale Gastroenterologicznym Kliniki Chorób Wewnętrznych 4 Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką we W.. Badający skarżącego dr n. med. J. R. rozpoznał wrzodziejące zapalenie jelita grubego w okresie remisji o łagodnym przebiegu. W ocenie badającego lekarza, z punktu widzenia historii choroby, brak jest przeciwwskazań do służby wojskowej i pracy w szczególnie ciężkich warunkach. W uzasadnieniu decyzji komisja II instancji natomiast zupełnie pominęła merytoryczną treść tego badania (orzeczenia). Obie decyzje powołują się na rozpoznanie u skarżącego schorzenia wymienionego w § 82 bez pkt załącznika nr 4 do rozporządzenia, jednak przyjęty przez organy rodzaj tego schorzenia: zespół znamion atypowych nieupośledzający sprawności ustroju, nie odpowiada dosłownej treści wspomnianego przepisu, który brzmi: nowotwory niezłośliwe. W ocenie Sądu wojskowe komisje lekarskie orzekające w sprawie nieprawidłowo ustaliły rodzaj tego schorzenia, a także dokonały nieprawidłowej kwalifikacji orzeczniczej. Rozpoznanie i jego kwalifikacja prawna nie zostały uzasadnione. Na marginesie należy zauważyć, że lekarz dermatolog, badający skarżącego na potrzeby orzecznicze komisji I instancji, nie rozpoznał u niego nowotworu niezłośliwego. W ocenie Sądu niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego wynikające z powołanych przepisów proceduralnych, w tym zasadę prawdy obiektywnej i prowadzi do naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone uchybienia przepisom prawa materialnego i postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny decyzji dotkniętej takimi wadami. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), uchylono zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 tejże ustawy uchylono decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy decyzyjne, po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania - wykonaniu aktualnych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich, jak wymagają tego powołane przepisy prawa oraz dokonaniu prawidłowej kwalifikacji orzeczniczej rozpoznanych schorzeń, winny wydane przez siebie orzeczenia uzasadnić zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. i wskazać, z jakich przyczyn zaliczyły skarżącego do określonej kategorii stanu zdrowia. Z uwagi na charakter sprawy Sąd orzekał w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji oznacza zatem, że zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku.