II SA/Sz 1057/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) – dalej u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec L.M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wyjaśnił, że wszczął postępowanie egzekucyjne w dniu [...] r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] obejmującego należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdu w strefie płatnego parkowania. Wskazał, że w tym samym dniu dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej powstałej w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r. wynikającej ze złożonego przez zobowiązanego zeznania podatkowego. W dniu [...] r. organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną wraz z odpisem tytułu wykonawczego. W dniu [...]r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc, że wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie doręczył mu upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odnosząc się do żądania zobowiązanego wyjaśnił, że Prezydent Miasta [...] doręczył zobowiązanemu upomnienie w dniu [...] r., a tytuł wykonawczy wpłynął do organu egzekucyjnego w dniu [...] r., natomiast postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu [...] r. Zatem wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu niedoręczenia upomnienia przed jego wszczęciem nie jest uzasadniony. W zażaleniu na to postanowienie L.M. podniósł, że organ egzekucyjny nie wykazał, by doręczone mu zostało upomnienie w dniu [...] r. lub w jakimkolwiek innym dniu, a postanowienie organu egzekucyjnego I instancji nie zawiera wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co uniemożliwia mu skuteczną obronę. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wyjaśnił, że organ egzekucyjny w dniu [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego z tytułu nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym za [...] r. Kopię zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r. w trybie art. 43 k.p.a. Reakcją na powyższe działania organu egzekucyjnego było pismo zobowiązanego z dnia [...] r. zatytułowane "skarga" określone następnie pismem zobowiązanego z dnia [...] r. jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 pkt 7 u.p.e.a., oraz jako skarga na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 tej ustawy. Skarga na czynności egzekucyjne została oddalona postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r., na które zobowiązany wniósł zażalenie do Ministra Finansów. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego nie dopatrując się wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej w [...] zauważył, że wprawdzie w dniu w którym zostało wydane zaskarżone zażalenie przedmiot sprawy istniał, jednak w momencie w którym zażalenie zobowiązanego wpłynęło do organu odwoławczego, tj. [...] r., wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego stał się bezprzedmiotowy, bowiem należność została wyegzekwowana w całości. W związku z tym należy odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Dyrektor Izby Skarbowej w [...] przyznał, że postanowienie organu I instancji nie zawierało pełnego uzasadnienia faktycznego dotyczącego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jednak to uchybienie nie powoduje konieczności uchylenia postanowienia lecz podlega naprawie w toku postępowania zażaleniowego. Organ odwoławczy zauważył, iż z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. Prezydent Miasta [...] wystawił upomnienie nr [...] wzywające L.M. zamieszkałego w [...] do uregulowania należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdu w strefie płatnego parkowania w okresie od [...] r. Przesyłka zawierająca upomnienie została doręczona pod wskazanym adresem w dniu [...] r. w trybie art. 43 k.p.a. a wierzyciel do tytułu wykonawczego dołączył dowód doręczenia upomnienia oraz odnotował w nim powyższą informację w pozycji [...]. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw prawnych do uchylenia postanowienia z dnia [...] r. oraz do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na opisane wyżej postanowienie L.M. podniósł, że wierzyciel nie doręczył mu upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Skarżący oświadczył, że A.C. który w dniu [...] r. odebrał adresowane do niego upomnienie jako kuzyn, nie jest dorosłym domownikiem, sąsiadem ani dozorcą o czym skarżący od początku informował organy egzekucyjne. Jest to osoba obca dla skarżącego, zatem nie doszło do doręczenia upomnienia w trybie art. 43 k.p.a. Organ egzekucyjny winien wezwać wierzyciela do zweryfikowania faktu doręczenia, czego nie uczynił. Ponadto, numer przesyłki doręczonej w trybie art. 43 k.p.a. jest inny niż podany w postanowieniu organu II instancji. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi przyznał, że upomnienie z dnia [...] r. zostało nadane listem poleconym o numerze [...] a nie jak wskazał w zaskarżonym postanowieniu [...] jednak błąd ten traktować należy jako oczywistą omyłkę pisarską. Potwierdzeniem tego jest oświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. z którego wynika, że w dniu [...] r. organ ten nie wysyłał do L.M. żadnej innej korespondencji listem poleconym poza upomnieniem nr [...] Z oświadczenia Naczelnika Urzędu Pocztowego w [...] z dnia [...] r. wynika, że przesyłka [...] adresowana do L.M. została doręczona w dniu [...] r. kuzynowi skarżącego A.C., jako dorosłemu domownikowi. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że przesyłkę tę doręczono skarżącemu w trybie art. 43 k.p.a. tym bardziej, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone w dniu [...] w ten sam sposób co upomnienie. Po doręczeniu upomnienia skarżący nie podjął żadnych działań ale po wszczęciu postępowania egzekucyjnego złożył pismo z dnia [...] r. zatytułowane "skarga", w terminie do złożenia skargi na czynności egzekucyjne określonym w art. 54 § 4 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona nieuzasadniona. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, wydane na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 i § 5 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) – dalej u.p.e.a. W myśl art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. W skardze wniesionej do Sądu na wskazane wyżej postanowienie, a także w pismach składanych w trakcie postępowania egzekucyjnego, skarżący akcentował, że wierzyciel, tj. Prezydent Miasta [...], przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie przesłał mu pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, dlatego nie wie za co kwota ponad [...] zł została wyegzekwowana łącznie z kosztami egzekucji, których nie byłby zmuszony ponosić gdyby upomnienie zostało mu doręczone. Prawidłowo ustaliły organy orzekające w sprawie, na podstawie znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji, że upomnieniem nr [...] z dnia [...]r. Prezydent Miasta [...] wezwał skarżącego na podstawie art. 15 § 1 i 2 u.p.e.a. do uregulowania w terminie 7 dni, należności za [...] nieopłaconych postojów pojazdu marki [...] o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania w [...] w okresie od [...]r. Pismo to zostało wysłane na adres zamieszkania skarżącego w miejscowości [...] i doręczone pod tym adresem A.C. jako dorosłemu domownikowi w dniu [...] r. Ta sama osoba pokwitowała w późniejszym czasie odbiór innej przesyłki poleconej adresowanej do skarżącego zawierającej odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Stosownie do art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. osobom fizycznym pisma doręcza się w miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania. Zatem o doręczeniu pisma dorosłemu domownikowi organ nie zawiadamia adresata jak ma to miejsce w przypadku doręczenia pisma sąsiadowi czy dozorcy domu. Skarżący w skardze oświadczył, że osoba, której doręczono adresowane do niego upomnienie jest dla niego całkowicie obca, nie jest jego kuzynem ani domownikiem, zatem doręczenie zastępcze dokonane na podstawie art. 43 k.p.a. nie było skuteczne, a postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy stwierdzić, że wpisanie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, poza imieniem i nazwiskiem osoby kwitującej odbiór przesyłki, czy dana osoba jest członkiem rodziny adresata, czy jest z nim spokrewniona, następuje w istocie jedynie w oparciu o oświadczenie tej osoby. Trudno wymagać od doręczyciela aby ten zobowiązywał dorosłą osobę przebywającą pod danym adresem do wykazania się dokumentami potwierdzającymi jej oświadczenie o relacjach osobistych w stosunku do adresata przesyłki. Wobec faktu, że pod adresem stałego zameldowania skarżącego A.C. przebywał niejednokrotnie, zachowywał się jak domownik - otwierając drzwi domu, odbierając korespondencję adresowaną do skarżącego (w dniu [...] r. upomnienie, w dniu [...] r. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego), brak jest podstaw do obalenia trafności przyjętego przez doręczyciela a następnie przez organy domniemania, że doręczenia dokonano skutecznie dorosłemu domownikowi zobowiązanego. Nie bez znaczenia dla dokonania takiej oceny pozostaje również to, że w trakcie postępowania egzekucyjnego jak i sądowoadministracyjnego, L.M., poza kwestionowaniem adnotacji listonosza jakoby A.C. był jego kuzynem, nie wyjaśnił okoliczności przebywania tejże osoby w domu w [...] i nie wskazał na jakiekolwiek dowody, które mogłyby świadczyć o tym, że osoba ta przebywała pod adresem zameldowania skarżącego nielegalnie, wbrew woli lub jego wiedzy. Jeżeli zaś L.M. godził się i, jak należy przyjąć, miał wiedzę na temat zamieszkiwania lub przebywania w domu w [...] przez A.C., to nie powinien obciążać winą doręczyciela (wierzyciela) za pozostawienie przesyłki doń kierowanej pod tym adresem lecz osobę, która przesyłkę tą odebrała zobowiązując się równocześnie do jej doręczenia skarżącemu – jeżeli tego nie uczyniła. Jednocześnie skarżący nigdy nie zanegował, iż mieszka i jest zameldowany pod w/w adresem na który zostało skierowane przez wierzyciela upomnienie, podając jedynie, w trakcie postępowania egzekucyjnego, inny adres do doręczeń. W takim stanie rzeczy, w którym wierzyciel nie miał wiedzy na temat innego adresu zamieszkania skarżącego lub odmiennego adresu zameldowania albo korespondencyjnego, skierowanie upomnienia na adres [...] i uznanie, że nastąpiło skuteczne jego doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. należy uznać za nienaruszające prawa. W interesie i obowiązku każdego obywatela leży czuwanie nad tym, aby dane adresowe, meldunkowe, znajdujące się w urzędowych zbiorach były aktualne, bowiem to w oparciu o posiadane informacje o miejscu zamieszkania obywateli ustala się co do zasady adres, na który kierowana jest korespondencja. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.