I SA/Sz 733/09

WyrokWSA w Szczecinie2009-12-10

Skład orzekający: Zygmunt Chorzępa, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie posiadania i użytkowania gruntów rolnych przez wnioskodawcę, co miało wpływ na odmowę przyznania płatności obszarowych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji naruszył przepisy postępowania, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 KPA) oraz zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 KPA). Organ poprzestał na wątpliwościach dotyczących faktycznego użytkowania działki rolnej przez wnioskodawcę, nie podejmując wystarczających kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że dla uzyskania płatności bezpośrednich kluczowe jest nie tylko posiadanie gruntu, ale także jego rolnicze użytkowanie, a organ nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, czy wnioskodawca spełnił ten warunek.
Stan faktyczny
Skarżący H. B. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Organ I instancji odmówił przyznania płatności, stwierdzając, że skarżący nie był już posiadaczem gruntów rolnych w rozumieniu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ponieważ przekazał gospodarstwo rolne spółce A. Sp. z o.o. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących posiadania i użytkowania gruntów.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego H. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. |Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) dla Powiatu G. z siedzibą w O. decyzją z | |dnia[...] ., Nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, odmówił H. B. przyznania jednolitej płatności obszarowej, | |płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, uzupełniającej | |płatności do powierzchni grup upraw podstawowych oraz nałożył na producenta sankcje z tytułu jednolitej płatności obszarowej w | |wysokości [...] zł, z tytułu płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach | |zielonych w kwocie [...] zł oraz z tytułu uzupełniającej płatności do powierzchni grup upraw podstawowych w kwocie [...] zł, które będą| |potrącane z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku| |kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. | |Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż w dniu [...] wpłynął wniosek H. B. o przyznanie płatności na rok 2007, w którym | |producent zadeklarował do płatności piętnaście działek rolnych, oznaczonych symbolami od A do N, położonych na dwudziestu dwóch | |działkach ewidencyjnych ([...], [...] ). W części VII dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie | |odnoszącej się do grup upraw, wnioskodawca zadeklarował na wszystkich działkach rolnych o łącznej powierzchni [...] ha grupę upraw, na | |które ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, z czego na [...] działkach rolnych o łącznej powierzchni [...] ha | |(działki: A, C, E, F, G, H, K, L, Ł, M, N) zadeklarował do przyznania również płatności uzupełniającej do powierzchni roślin | |przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca), natomiast na czterech działkach rolnych o | |łącznej powierzchni [...] ha (działki: B, D, I, J) ubiegał się także o przyznanie płatności uzupełniającej do grup upraw podstawowych. | |Do wniosku dołączono również oświadczenie M. B.- współposiadacza gospodarstwa rolnego, w którym wyraziła zgodę na przyznanie | |wnioskodawcy płatności do gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych deklarowanych we wniosku. | |W dniu [...] przedmiotowe działki rolne zostały poddane kontroli na miejscu, w wyniku której stwierdzono zawyżenie powierzchni | |deklarowanej w stosunku do stwierdzonej dla działek rolnych H i N. | |Pismem z[...] . organ I instancji wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia nieścisłości wykrytych w sprawie obszarowej na działkach | |ewidencyjnych [...] W odpowiedzi na powyższe, H. B. złożył korektę wniosku wraz z oświadczeniem, w którym podtrzymał swoją deklarację. | |W dniu [...] do Biura Powiatu G. z siedzibą w O. ARiMR, wpłynął wniosek Spółki z o.o. A. o przyznanie jednolitej płatności lub | |uzupełniającej w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego na rok 2007, do którego dołączono: | |– wypis aktu notarialnego (Rep.[...] ) z[...] . - stanowiącego umowę sprzedaży przedsiębiorstwa, w tym warunkową umową sprzedaży | |nieruchomości wchodzącej w skład przedsiębiorstwa: działek o numerach: [...] w obrębie W., a także praw wynikających z umów dzierżawy | |użytków rolnych zawartych z Agencją Nieruchomości rolnych Oddział w S., tj.: umowy z [...] nr [...] wraz ze zmianami, z wyłączeniem | |działki o numerze[...] ; umowy z[...] . nr [...] wraz ze zmianami; umowy z[...] . nr [...] wraz ze zmianami; | |– wypis aktu notarialnego (Rep. A nr[...] ) z[...] . – stanowiącego umowę przeniesienia własności działek rolnych w wykonaniu | |warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości wchodzącej w skład przedsiębiorstwa: działek o numerach: [...] - w obrębie W.. | |W ten sposób ujawniona została informacja, że H. B. przekazał gospodarstwo rolne. Działka ewidencyjna o numerze [...] była wyłączona ze| |sprzedaży. | |W dniu[...] . wysłano do H. B. wezwanie do wzięcia udziału w charakterze strony w rozprawie, której przedmiotem było ustalenie, kto | |jest faktycznym użytkownikiem działki[...] . | |Organ I instancji, przywołując treść art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia | |bezpośredniego (Dz.U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.), wskazał, że H. B. składając wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych | |na 2007 r. nie był już - w myśl tego przepisu - ich posiadaczem. Organ wskazał również, że na podstawie wnikliwej analizy zgromadzonych| |dowodów ustalił, iż działki ewidencyjne objęte aktami notarialnymi z [...] r. oraz z [...] r. nie były użytkowane rolniczo przez | |wnioskodawcę. Fakt ten został potwierdzony podczas prowadzonej rozprawy administracyjnej dotyczącej wniosku o przyznanie jednolitej | |płatności lub uzupełniającej w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, złożonego przez Spółkę A.. Ponadto, w dniu [...] r. podczas | |przesłuchania, H. B. wyjaśnił powód złożenia wniosku w 2007 r. na działki przekazane w 2006 r. Spółce z o.o. A., oświadczając, że | |(cyt.) "Działki, poza działką [...] były deklarowane we wniosku na rok 2007 w zamian za niską ceną sprzedaży - takie były ustalenia ze | |stroną". | |Organ I instancji zakwestionował twierdzenie H. B. co do tego, iż legitymował się on prawem posiadania wynikającym z umowy dzierżawy | |działki[...] . Organ ten, na podstawie zeznań powołanego przez wnioskodawcę świadka – W. K. Prezesa zarządu Spółki z o.o. A., | |stwierdził bowiem, że to Spółka A. prowadziła działalność rolniczą na działkach ewidencyjnych objętych umową przekazania. Organ poddał | |także w wątpliwość podnoszoną przez H. B. okoliczność zlecenia przez niego Spółce A. zadania skoszenia działki[...] . W tej sytuacji, | |uznając, że wnioskodawca nie prowadził produkcji rolnej na deklarowanej działce C położonej na działce ewidencyjnej[...] , nie zbierał | |z niej plonów oraz nie ponosił kosztów z tym związanych działkę tę wykluczono z płatności,. | |Organ I instancji podał także, że według W.K, H. B. miał złożyć wniosek o dopłaty na rok 2007, a przyznaną płatność z tego tytułu | |przekazać Spółce A.. Obecność zarządcy Spółki A. – J. S. podczas przeprowadzenia kontroli na miejscu w dniu [...] na działkach | |deklarowanych w ww. wniosku wydaje się w tych okolicznościach zasadne. | |W związku z tym, iż podmiot składający wniosek powinien być posiadaczem samoistnym lub posiadaczem zależnym gruntów objętym wnioskiem i| |posiadaczem takim pozostać do dnia wydania decyzji administracyjnej, a H. B. już w chwili złożenia wniosku był świadomy nieposiadania | |przez niego gruntów rolnych dotyczących działek objętych umową przekazania gospodarstwa rolnego - działki rolne A, B, D, E, F, G, H, I,| |J, K, L, Ł, M oraz N zostały wykluczone z płatności. | |Z uwagi na wykluczenie przedmiotowych działek z płatności wystąpiła 100-procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek | |zadeklarowanych do płatności a powierzchnią stwierdzoną działek, która skutkowała odmową przyznania płatności we wnioskowanym zakresie | |i nałożeniem sankcji na producenta. | |Pismem z[...] . H. B. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, domagając się jej zmiany i przyznania wnioskowanych płatności, | |bądź ewentualnie jej uchylenia i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania. | |Odwołujący się potwierdził, że w dniu [...] r. pomiędzy M. J. B. oraz H. B. a W. P. K. działającym w imieniu i na rzecz A. Spółki z | |ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. zawarta została umowa sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kc pod nazwą "B. | |H. Gospodarstwo Rolne W.". W skład zbywanego przez stronę przedsiębiorstwa wchodziły, zgodnie z art. 551 pkt 3 Kc, prawa wynikające z | |trzech umów dzierżawy nieruchomości o łącznym obszarze [...] ha zawartych Agencją Nieruchomości Rolnych. Zbycie przedsiębiorstwa nie | |spowodowało jednak żadnych przekształceń podmiotowych w umowach dzierżawy: nabywca nie wstąpił w miejsce zbywcy jako strona umów | |dzierżawy. Dokonanie przekształceń podmiotowych nie było zresztą zamiarem stron umowy sprzedaży przedsiębiorstwa. Odwołujący się | |spełnia wszelkie wymogi niezbędne do uzyskania płatności do gruntów rolnych na 2007 r. Na dowód powyższego, strona przedłożyła 63 | |dokumenty (m.in. faktury VAT, rachunki, polecenia przelewów i wpłat, polisy), potwierdzające, że ponosi koszty związane z utrzymaniem | |tych gruntów. | |Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) decyzją z dnia[....] ., Nr [...] , | |orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. | |W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że - zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia | |bezpośredniego - ustawodawca wskazuje na posiadanie gruntu rolnego, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie | |zgłoszonego wniosku o przyznanie płatności. Przy czym, pojęcie to odnosi do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia | |1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), a o jego istnieniu i postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. | |Organ odwoławczy podniósł, że w trakcie postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] o przyznanie na rok 2007 jednolitej płatności | |obszarowej lub płatności uzupełniającej w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, w którym jako przekazujący występował H.B., | |zebrano materiały dowodowe uzasadniające twierdzenie, że producent nie użytkował rolniczo zgłoszonych we wniosku z dnia[...] . działek | |rolnych. Z umowy sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kc zawartej pomiędzy M. J. B. oraz H. B. a A. Sp. z o.o. z siedzibą w| |Ł., reprezentowaną przez W. P. K. wynika, że Spółce A. sprzedający sprzedali przedsiębiorstwo prowadzone w formie działalności | |gospodarczej przez H. B., jako zespół składników materialnych i niematerialnych, obejmujących wszystko co wchodzi w skład | |przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kc, w tym także prawa wynikające z umów dzierżawy użytków rolnych zawartych z Agencją | |Nieruchomości Rolnych Oddział w S. (z wyłączeniem działki ewidencyjnej [...] o obszarze [...] ha). Zgodnie z treścią § 11 tej umowy, | |sprzedający gwarantuje i zapewnia, że na każde żądanie kupującego będzie mu udzielał wszechstronnej pomocy przy próbie zawarcia umów | |dzierżawy lub przy zawarciu aneksów do dotychczas obowiązujących umów dzierżawy użytków rolnych zawartych z Agencją Nieruchomości | |Rolnych Oddział w S. Następnie umową przeniesienia, zawartą pomiędzy tymi samymi stronami w dniu[...] ., dokonano przeniesienia | |własności zabudowanych działek gruntu opisanych szczegółowo w akcie. Dodatkowo w trakcie postępowania Spółka A. przedstawiła wydruki | |wyciągów z rachunku podstawowego, potwierdzających, że w dniu[...] . dokonano przelewów na rachunek Agencji Nieruchomości Rolnych z | |tytułu umów o numerach [...] i [...] (rata dzierżawy za II połowę roku) w kwocie wyższej (uwzględniającej kwotę odsetek) od kwoty na | |fakturach wystawionych przez Gospodarstwo Rolne "W." H. B., stanowiących z kolei odzwierciedlenie faktur VAT wystawionych przez Agencję| |Nieruchomości Rolnych OT S. – H. B.. Podobne zależności można odnaleźć pomiędzy wyciągiem z [...] fakturami VAT o numerach:[...] , | |[...] , [...] (Agencji Nieruchomości Rolnych OT S.dla H. B.) oraz fakturami[...] , [...] , [...] (wystawionymi przez Gospodarstwo Rolne| |"W" H.B. firmie A. Sp. z o.o.), nie obejmującymi jednak działki rolnej[...] . Zdaniem organu, oznacza to, że koszty związane z | |dzierżawą gruntów deklarowanych we wniosku, z wyłączeniem działki ewidencyjnej[...] , ponosiła Spółka A.. Organ wskazał również, że | |część dołączonych do odwołania dokumentów w postaci kopii faktur i decyzji Burmistrza P. nie odnosi się do okresu, który objęty był | |wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych, w związku z czym nie mają one znaczenia dla sprawy. | |W ocenie organu odwoławczego, na podstawie protokołów rozprawy nr [...] z [...] . i nr [...] z[...] . oraz zeznań: C. K., A. L. K., A. | |P., J. S., W. K. i J. K., bezsprzecznie można uznać, że faktycznym użytkownikiem działek deklarowanych do płatności we wniosku przez | |producenta H. B. był nie producent, ale Spółka A.. Zarówno w trakcie prowadzonego postępowania, jak i w odwołaniu producent nie | |podważył zasadności twierdzeń odnoszących się do faktycznego użytkowania przez Spółkę A. działek rolnych zgłoszonych przez niego do | |przyznania płatności. | |Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do ustalenia posiadacza działki ewidencyjnej [...] mogą się nasunąć | |wątpliwości. Działka ta nie była objęta umową sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kc. W dniu [...] . H. B. zeznał, że w | |2007 r. zlecił koszenie działki [...] w zamian za pożytki ze skoszonej trawy, z zakazem wypasu bydła. Świadek J. K. także wskazał, że | |H. B. nie był zainteresowany w 2007 r. skoszeniem trawy na działce[...] , stąd zlecił to zadanie firmie A.. Jednakże świadek nie był | |obecny przy ustaleniach podjętych między H. B. i reprezentantem firmy A. co do warunków wykoszenia działki[...] , a informację, iż było| |to zlecenie wykoszenia powziął od producenta. Zdaniem organu, dowody zgromadzone w sprawie (m.in. zeznania świadków oraz samego | |producenta) wskazują, że to Spółka A. wykonywała na niej (łąka) podstawowy zabieg agrotechniczny konieczny dla utrzymania jej w dobrej | |kulturze rolnej, jakim jest wykaszanie. Nie można jednak ustalić, w sposób nie budzący wątpliwości, że było to w ramach zlecenia (jak | |twierdzi producent), czy użytkowania działki przez firmę A.. Ponadto producent nie przedstawił żadnych dowodów, na podstawie których | |organ mógłby uznać, że spełnił on wymóg wynikający z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj.| |że był posiadaczem działki rolnej[...] . | |Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zebranych dowodów oraz samego oświadczenia strony, nie ma wątpliwości co do | |stanu posiadania innych działek rolnych zgłoszonych przez producenta we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, wobec czego uznał| |ten wniosek za nieuzasadniony. | |H. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł o uchylenie w całości ostatecznej decyzji Dyrektora [...] | |Oddziału Regionalnego ARiMR, z powodu jej niezgodności z prawem, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. | |Zaskarżonemu aktowi zarzucił on w szczególności błędną i dowolną wykładnię art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu | |wsparcia bezpośredniego oraz art. 336 Kc. | |W uzasadnieniu skarżący powtórzył w całości argumentację zawartą w odwołaniu z dnia[...] ., wskazując, że zbycie przedsiębiorstwa nie | |spowodowało żadnych przekształceń podmiotowych w umowach dzierżawy, które skarżący zawarł z Agencją Nieruchomości Rolnych. Dokonanie | |przekształceń podmiotowych nie było zresztą zamiarem stron umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, co wynika bezpośrednio z brzmienia § 11 | |pkt 1 umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, w którym strony umowy zawarły gwarancję dla nabywcy zgłoszenia żądania udzielenia przez zbywcę | |pomocy przy zawarciu aneksów do umów dzierżawy, w których w miejsce zbywcy wstąpiłby jako dzierżawca kupujący. Gwarancja ta miała | |jednak obowiązywać przez rok i w tym czasie kupujący miał zwrócić się ze stosowanym żądaniem. kupujący nie zgłosił - w czasie ustalonym| |umową - żądania udzielenia mu pomocy przy zawarciu aneksów do umów dzierżawy (rezygnując tym samym z wstąpienia w miejsce zbywcy jako | |dzierżawcy), a z innych zapisów umowy wynika, że takie jego prawo już wygasło. Wobec powyższego dzierżawca gruntu rolnego (tym samym | |ich posiadaczem zależnym) którego dotyczą wnioski o płatności pozostaje nadal skarżący. Zaznaczył przy tym, że wstąpienie nabywcy | |przedsiębiorstwa – A. Spółki z o.o. z siedzibą w Łodzi w miejsce skarżącego jako dzierżawcy nieruchomości (w ogół praw wynikających z | |umów dzierżawy zawartych przez skarżącego) wymagałoby zgody Agencji Nieruchomości Rolnych, a zgoda taka nigdy nie została udzielona. | |Ponadto skarżący wskazał, że o utrzymaniu przez niego statusu dzierżawcy świadczy również wykonywanie przez niego obowiązków związanych| |z tą dzierżawą, w tym regulowanie wszelkich należności wynikających z czynszu dzierżawnego, ubezpieczenia oraz podatku rolnego od | |nieruchomości, do których wykonywania zobowiązany jest na podstawie obowiązujących przepisów prawa. | |Zdaniem skarżącego, skoro jest on posiadaczem zależnym, to miał prawo wystąpić o płatności bezpośrednie. W tym kontekście Spółkę A. | |uznać należy jedynie za dzierżyciela (art. 338 Kc), a wszelkie jej działania tratować jako działania posiadacza zależnego, co i tak nie| |skutkuje utratą posiadania przez skarżącego. | |W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w | |zaskarżonej decyzji. W szczególności organ ten wskazał, iż nie podważył twierdzeń producenta, że jest prawnym posiadaczem jako | |dzierżawca gruntu. Natomiast zarówno w trakcie prowadzonego postępowania, jak i w skardze do Sądu, skarżący nie podważył zasadności | |twierdzeń odnoszących się do użytkowania faktycznego przez Spółkę A. działek rolnych zgłoszonych do płatności przez producenta, | |wskazując Spółkę jako kolejnego posiadacza zależnego. Tymczasem, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem | |działek rolnych w rozumieniu przepisów Kc, ale należy je również użytkować rolniczo. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: | |Skarga okazała się uzasadnioną w części dotyczącej zarzutów co do stanowiska organu w odniesieniu do działki gruntu[...] . | |W związku z występującym w rozpatrywanej sprawie sporem o uprawnienie H. B. do otrzymania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych | |wskazanych w złożonym przezeń wniosku zauważyć przede wszystkim należy, iż płatności, o które ubiega się skarżący są formą wsparcia | |finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego| |Wspólnotę Europejską (TWE). Celem ustanowionego systemu dopłat bezpośrednich jest wyrównanie dochodowości gospodarstw rolnych oraz | |poprawy warunków życia, pracy i produkcji | |w rolnictwie. Obowiązująca w roku 2007 ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach | |w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) jest rezultatem działań wykonawczych w stosunku do | |rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. - szczegółowo powołanego w treści art. 1 pkt 1 tej ustawy. Ustalając | |warunki i tryb udzielania rolnikom płatności bezpośredniej do gruntów określonych powołanym wyżej rozporządzeniem wspólnotowym, ustawa | |powyższa stanowi w art. 7, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w | |skład gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do | |rozporządzenia nr 1973/2004 (pkt 1); utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami (pkt 2); został mu nadany numer identyfikacyjny| |w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie | |płatności (pkt 3). | |Jak to trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ostatecznej, określając szczegółowe warunki przyznania omawianej | |płatności krajowy ustawodawca wskazuje na posiadanie gruntu rolnego, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie | |zgłoszonego wniosku i pojęcie to odnosi do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy | |z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Przypomnieć tu należy, iż stosownie do treści art. 336 k.c. | |posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada| |jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz | |zależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. | |Posiadaniem samoistnym jest władanie rzeczą w sposób odpowiadający korzystaniu z niej przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie | |we własnym imieniu i dla siebie, zaś posiadaniem zależnym - władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa | |niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby (zob.: postanowienie SN z 9 maja 2003 r., sygn. akt V | |CK 13/03; postanowienie SN z 13 stycznia 2004 r., sygn. akt V CK 131/03). Z kolei w doktrynie podkreśla się, iż "posiadanie" w | |rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego właścicielowi | |(posiadanie zgodne z prawem), ale może także wskazywać na stan faktycznego władztwa nad rzeczą i to w sytuacji, gdy prawo wykonywane | |faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne) (tak np.: K. Pietrzykowski, Kodeks cywilny. Komentarz, | |Warszawa 2005, s. 799). | |Jak to już podkreślono w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego | |(por.: wyrok z dnia 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07), wskazane wyżej rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie z tego | |względu, że konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika | |bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów | |rolnych. Tak więc, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu | |cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Oczywistym jest w takim stanie rzeczy, że ustawowa przesłanka "faktycznego | |posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako przesłanka ustalenia samego tytułu prawnego | |wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, taki wymóg nie został bowiem sformułowany w żadnym przepisie | |prawa. Oznacza to także, że nie dysponowanie przez rolnika stosownym tytułem prawnym do posiadanej nieruchomości nie może samo przez | |się skutkować jego wyłączeniem z systemu pomocy, przepis art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie | |uzależnia bowiem zastosowania instytucji pomocowych dla rolników od tego, z jakim rodzajem posiadania ma się do czynienia przy | |rozpoznawaniu wniosku posiadacza gospodarstwa rolnego | |o udzielenie stosownej pomocy, w szczególności czy jest to posiadanie w dobrej, czy też | |w złej wierze. | |Jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ostatecznej, u podstaw rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanej | |przezeń pomocy w formie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych legły ustalenia przez organy obu instancji, iż wnioskiem jego objęte | |zostały grunty, których nie był właścicielem, nie był też posiadaczem w rozumieniu art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów | |wsparcia bezpośredniego, tj. posiadaczem prowadzącym na tej działce rzeczywistą działalność rolniczą, w sytuacji, gdy dowody | |zgromadzone w sprawie, szczegółowo przywołane w tymże uzasadnieniu, wskazują na to, iż rzeczywistym użytkownikiem spornej działki była | |Spółka z o.o. A., która wykonywała na nich zabiegi agrotechniczne konieczne dla utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej. W treści | |skargi wniesionej przez H. B. znalazło się stwierdzenie, iż zbycie przedsiębiorstwa nie spowodowało żadnych przekształceń podmiotowych | |w umowach dzierżawy zatem jest on nadal posiadaczem zależnym a odnośnie działki [...] wykonał on w roku 2007 zabiegi – koszenie, | |zlecając je spółce z o.o. A. | |Wskazane w skardze fakty, poza działką [...] dotyczące działek o numerach: [...] w obrębie W., a także praw wynikających z umów | |dzierżawy użytków rolnych zawartych z Agencją Nieruchomości rolnych Oddział w S., tj.: umowy z[...] . nr [...]wraz ze zmianami; umowy | |z[...] . nr [...] wraz ze zmianami; umowy z[...] . nr [...] wraz ze zmianami nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w materiale | |dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym. Za nieuzasadnione zatem uznać należało zawarte w treści skargi zarzuty | |sprowadzające się w istocie do zarzutu wadliwego ustalenia braku po stronie skarżącego przymiotu rolnika uprawiającego objęte wnioskiem| |działki, od spełnienia którego to ustawowego warunku uzależnione jest otrzymanie przezeń dopłaty bezpośredniej na ten grunt rolny. | |Chybionymi są również te zarzuty skargi, które wadliwości w zakresie ustaleń dotyczących faktycznego posiadania spornej działki gruntu | |upatrują w bezpodstawnym przyjęciu, że doszło do zmiany stron umowy dzierżawy. Jak to już wyżej podkreślono, ewentualne posiadanie | |gruntu rolnego w złej wierze pozostaje bez wpływu na uprawnienie do otrzymania pomocy w postaci dopłat bezpośrednich, o ile z takim | |posiadaniem wiąże się rolnicze jego wykorzystywanie w sposób określony przepisem art. 7 ww. ustawy. | |Wszystkie dokonane przez organ ustalenia a dotyczące działek o numerach: [...] w obrębie W., a także praw wynikających z umów dzierżawy| |użytków rolnych zawartych z Agencją Nieruchomości rolnych Oddział w S., tj.: umowy z [...] nr [...] wraz ze zmianami; umowy z[...] . nr| |[...] wraz ze zmianami; umowy z [...] nr [...] wraz ze zmianami są prawidłowe. Oparte są na wskazanym w uzasadnieniu materiale | |dowodowym. Przyjęcie do ustaleń faktycznych wyjaśnień strony, Spółki z o.o. A., świadków jest zasadne. Zgodnie z art. 75 kpa stanowią | |materiał dowodowy podlegający na swobodnej ocenie organu. Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do tegoż dowodu w sprawie. | |Wyprowadzona zaś ocena nie nosi w tym zakresie cech dowolności. Ocena tych dowodów dokonana przez organ jest logiczna, dokonana w | |całokształcie zebranego materiału dowodowego. | |Takiej poprawności prowadzonego postępowania nie można odnieść do stanowiska organu odnośnie działki [...] – wskazać należy, że ocena | |zgromadzonego materiału dowodowego co do działki[...] nosi cechy dowolności. | |Według ustaleń organu działka [...] nie była objęta umową sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kc. Spółka A. nie ponosiła | |kosztów dzierżawy co do działki[...] . W dniu[...] . H. B. zeznał, że w 2007 r. zlecił koszenie działki [...] dla Spółki z o.o. A. w | |zamian za pożytki ze skoszonej trawy, z zakazem wypasu bydła. Świadek J. K. zeznał, że H. B. zlecił koszenie firmie A. a wiadomość tą | |powziął od H. B.. Przedstawiciel Spółki A. (K. W. P. Prezes Zarządu) potwierdził fakt koszenia działki [...] na zlecenie H B.. | |Mając na uwadze tak zgromadzony materiał dowodowy organ wskazał, że dowody zgromadzone w sprawie (m.in. zeznania świadków oraz samego | |producenta) wskazują, że to Spółka A. wykonywała na niej (łąka) podstawowy zabieg agrotechniczny, konieczny dla utrzymania jej w dobrej| |kulturze rolnej, jakim jest wykaszanie. Jednocześnie organ wskazuje, że nie można ustalić, w sposób nie budzący wątpliwości, że było to| |w ramach zlecenia, czy użytkowania działki przez Spółkę a ponadto, że producent nie przedstawił żadnych dowodów, na podstawie których | |organ mógłby uznać, że spełnił on wymóg wynikający z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj.| |że był posiadaczem działki rolnej [...]. | |Takiego stanowiska organu nie sposób zaakceptować. | |Wskazać należy, że rolą organu administracji jest dążyć do uzyskania najszerszych, możliwych informacji pozwalających na zgodne z | |prawem rozstrzygnięcie wniosku strony. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko | |w takim przypadku możliwe jest ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. | |Nie kwestionując obowiązku strony co do jej aktywności dowodowej w ramach postępowania w sprawie dopłat bezpośrednich (art. 3 ust. 3 | |ustawy o płatnościach | |w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), podkreślić jednocześnie należy, iż obowiązkiem organu administracji wynikającym z zawartej | |w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zobowiązany do | |podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki | |sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania | |i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia | |dokonane w całokształcie materiału dowodowego - art. 80 k.p.a., zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący - art. 77 § 1 k.p.a., a| |więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o| |przekonującej treści - art. 7 k.p.a. | |Podkreślić należy, iż w sytuacji w której wynik dotychczasowego postępowania dowodowego nie był wystarczający do ustalenia | |rzeczywistego stanu rzeczy, a strona nie wskazuje na konkretny środek dowodowy, to organ administracji powinien we własnym zakresie | |dopuścić i przeprowadzić stosowne dowody, wezwać stronę do przedstawienia dowodu lub środka dowodowego. Mając na uwadze zasadę prawdy | |obiektywnej organ nie może rozstrzygać sprawy bez ustalenia stanu faktycznego, poprzestając na wątpliwościach. | |W tym miejscu należy przywołać regulacje art. 80 kpa zgodnie z którym organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału | |dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że z wywodu decyzji organu administracyjnego winno wynikać, dlaczego | |dowodom przedstawionym przez stronę i zgromadzonym w sprawie nie dano wiary, dlaczego przedstawione przez stronę dowody są | |niewystarczające i w tym zakresie bądź prowadzić dalsze postępowanie dowodowe bądź wykazanie na podstawie innych dowodów, że dana | |okoliczność jest udowodniona. | |Mając na uwadze powyższe, Sąd wskazuje, że ponownie rozpoznając sprawę organ | |obowiązany jest wezwać stronę do przedłożenia konkretnych dowodów lub do wskazania konkretnych środków dowodowych, które zdaniem organu| |są niezbędne do ustalenia prawdy obiektywnej, dokonać ustaleń we własnym zakresie i dokonać ich oceny kierując się regułami | |postępowania wskazanymi w powyższych przepisach. | |Dokonując powyższej oceny prawnej, Sąd nie przesądza co do słuszności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania płatności | |do działki [...] Zgodnie bowiem | |z 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę | |działalności administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie ma | |kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jedynie do zbadania, czy w toku jego wydania | |nie doszło do naruszeń przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. W ocenie Sądu | |w sprawie niniejszej do istotnych i opisanych wyżej naruszeń przepisów postępowania doszło i w tym zakresie Sąd zwraca uwagę na | |konieczność uniknięcia podobnego uchybienia przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. Dopiero wskutek przeprowadzenia postępowania | |wyjaśniającego w sposób zgodny z przepisami postępowania możliwa będzie ocena merytoryczna decyzji wydanej co istoty sprawy w zakresie | |odmowy przyznania płatności do działki[...] . | |Mając powyższe na uwadze stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 | |i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) | |należało orzec jak w sentencji. |

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło