IV SA/Wa 1789/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego M. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2009 r. - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymała w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2009 r., którą umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1994 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] listopada 1948 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z [...] sierpnia 1946 r. stwierdzającego, że nieruchomość ziemska p.n. "P." o pow. 95,2719 ha, stanowiąca byłą własność Z. T. podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. Uzasadniając swoje stanowisko Minister wskazał, iż decyzja z [...] września 1994 r. była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 13 grudnia 1995 r. oddalił skargę Z. T. Sentencja tego wyroku zawiera, zdaniem organu, wiążącą ocenę prawną w zakresie braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1994 r. Organ administracji nie może podważać prawomocnego orzeczenia sądowego, prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, co do legalności której wypowiedział się już Sąd, prawomocnym wyrokiem. W tej sytuacji Minister uznał, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem M. T. - następcy prawnego Z. T. z [...] listopada 2003 r. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji, było bezprzedmiotowe. W skardze do Sądu M. T. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z [...] sierpnia 2009 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 64 § 2 kpa poprzez zaniechanie zwrócenia się do skarżącego o wyjaśnienie sprzeczności zawartych w piśmie z [...] listopada 2003 r. wraz z pouczeniem, że w przypadku braku odpowiedzi wniosek zostanie rozpoznany zgodnie z literalnym brzmieniem żądania; art. 7 kpa poprzez załatwienie sprawy w sposób naruszający słuszny interes obywatela, przy jednoczesnym uwzględnieniu partykularnego interesu władzy poprzez brak podjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanowiska wnoszącego Sygn. akt IV SA/Wa 1789/09 podanie zawartego w piśmie z [...] listopada 2003 r., a przez to narażenie go na pozbawienia prawa do rekompensaty za niezasadnie utracone mienie; 3. art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów Państwa i podważający świadomość prawną obywateli, co polegało w szczególności na: * nieuwzględnieniu charakteru podnoszonych przez wnoszącego podanie zarzutów zawartych w piśmie z [...] listopada 2003 r. i poprzestaniu na literalnej wykładni żądania, a w konsekwencji pozbawienie strony możliwości zaspokojenia roszczeń, * postawieniu już przy wszczęciu postępowania tezy, iż postępowanie nadzwyczajne jest bezprzedmiotowe i prowadzenie go w sposób zmierzający do jej udowodnienia, m. in. przez nieuwzględnienie charakteru zarzutów podnoszonych przez wnoszącego podanie i zaniechanie zwrócenia się do strony w celu wyjaśnienia wątpliwości; 4. art. 9 kpa poprzez nieuwzględnienie wynikającej z tego przepisu zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a w szczególności poprzez: * zaniechanie zwrócenia się do skarżącego o wyjaśnienie sprzeczności zawartych w piśmie z [...] listopada 2003 r. wraz z pouczeniem, że w przypadku braku odpowiedzi wniosek zostanie rozpatrzony zgodnie z literalnym brzmieniem żądania; * zaniechanie wyjaśnienia rzeczywistej woli wnoszącego podanie i treści żądania, w sytuacji, gdy wniosek pomimo, że został zatytułowany jako wniosek o stwierdzenie nieważności, to obejmował zarzut wiążący się z przepisem art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a w konsekwencji były przesłanki by sądzić, że podanie obejmowało żądanie wznowienia postępowania. Dalej skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów (w sytuacji gdyby Sąd uznał, iż pismo z [...] listopada 2003 r. było wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji): 1. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez nieprawidłową wykładnię pojęcia "ocena prawna" i uznanie, iż pojawienie się w sprawie nowych dowodów, które wpływają na odmienne załatwienie sprawy, nie uzasadnia stwierdzenia nieważności decyzji naruszającej prawo, co do której wypowiedział się już są administracyjny, Sygn. akt IV SA/Wa 1789/09 2. art. 2, 21 i 64 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, a także art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skrze - wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podaniem z [...] listopada 2003 r. skarżący wystąpił do organu o wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej z [...] września 1994 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] listopada 1948 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z [...] sierpnia 1946 r. stwierdzającego, że nieruchomość ziemska p.n. "P." o pow. 95,2719 ha, stanowiąca byłą własność Z. T. podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. Wniosek swój skarżący zatytułował "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w W. z dnia [...] września 19494 r. o sygn. akt [...]". Jednocześnie w treści tego pisma skarżący powołał się na nowe dowody w sprawie, wskazując, iż obszar przedmiotowej nieruchomości nie przekraczał 50 ha, co świadczy w ocenie strony, iż nieruchomość ta nie podlegała przejęciu w trybie art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżący podał, iż stosowne dokumenty potwierdzające w/w okoliczność są w jego posiadaniu, jak również w sprawie [...] w Archiwum Państwowym w B. Dalej w treści wniosku wywiódł, iż organ winien rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a więc także i ten którego nie wziął pod uwagę wydając decyzję z [...] września 1994 r. Sygn. akt IV SA/Wa 1789/09 Zdaniem Sądu, treść tego wniosku oraz jego zatytułowanie i literalne żądanie pozostają ze sobą w sprzeczności. W takiej więc sytuacji Minister powinien w pierwszej kolejności podjąć wszelkie możliwe czynności, by ustalić rzeczywistą intencję skarżącego, pamiętając o tym, że decydujące znaczenie ma treść wniosku, a nie jego tytuł. Organ winien również uwzględnić, że skarżący występował w sprawie administracyjnej bez profesjonalnego pełnomocnika. Strona postępowania administracyjnego nie ma nadto obowiązku powoływania się na przepisy prawa, lecz obowiązkiem organu zgodnie z art. 9 kpa jest należyte i wyczerpujące informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Z kolei w myśl art. 7 kpa obowiązkiem organu jest podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W ocenie Sądu, powyższy stan rzeczy nie dawał organowi podstaw do jednoznacznego przyjęcia, iż wniosek z [...] listopada 2003 r. jest wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1994r., co też skarżący podniósł w skardze. Okoliczności przedstawione przez skarżącego nie mogły zostać pominięte bez naruszenia choćby zasad wyrażonych w art. 8 i art. 9 kpa. Zatem organ w ramach tych zasad winien był udzielić stronie stosownych wyjaśnień i wskazówek, a braki pisma skarżącego usunąć w trybie art. 64 § 2 kpa. Obowiązkiem organu było więc zwrócenie się do skarżącego z zapytaniem czy pismo z [...] listopada 2003 r. jest wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1994r., czy ponownym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 1948r., czy wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] września 1994r., czy wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 1948r. W konsekwencji oznacza to, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów prawa. Dlatego też przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ nadzoru w pierwszej kolejności wyjaśni rzeczywistą wolę skarżącego wyrażoną w piśmie z [...] listopada 2003 r. i w zależności od wyniku, podejmie właściwe kroki w sprawie zgodnie z intencją,skarżącego. Dodatkowo Sąd wyjaśnia, iż przedwczesna, w tej sytuacji, jest ocena legalności zaskarżonej decyzji w zakresie zarzutów skargi, które nie dotyczą naruszenia art. 64 § 2, art. 9, art. 8 i art. 7 K.p.a. Sygn. akt IV SA/Wa 1789/09 Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto o treść art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.