II SA/Ke 657/09
WyrokWSA w Kielcach2009-12-14
Skład orzekający: Renata Detka, Dorota Pędziwilk-Moskal, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Powiatu, uchwalając tryb udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół i placówek oświatowych, przekroczyła upoważnienie ustawowe zawarte w art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, w szczególności w zakresie definicji "rzeczywistej liczby uczniów", określenia "najbliższej jednostki samorządu terytorialnego" oraz zakresu danych wymaganych we wniosku o dotację i w rocznym rozliczeniu jej wykorzystania?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu w części dotyczącej § 2 pkt 12 i § 7 ust. 2, uznając, że definicja "rzeczywistej liczby uczniów" zawarta w § 2 pkt 12 uchwały ogranicza prawo do dotacji i nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o systemie oświaty. W pozostałych kwestiach, takich jak definicja "najbliższej jednostki samorządu terytorialnego", zakres danych we wniosku o dotację oraz roczne rozliczenie jej wykorzystania, sąd uznał uchwałę za zgodną z prawem, odwołując się do zasady samodzielności powiatu, swobody organów samorządowych w ustalaniu wysokości dotacji oraz poszerzonego upoważnienia ustawowego wynikającego ze zmian w ustawie o systemie oświaty.Stan faktyczny
Stowarzyszenie prowadzące niepubliczne szkoły zaskarżyło uchwałę Rady Powiatu dotyczącą trybu udzielania i rozliczania dotacji dla takich placówek. Skarżący zarzucił przekroczenie upoważnienia ustawowego w zakresie definicji "rzeczywistej liczby uczniów", określenia "najbliższej jednostki samorządu terytorialnego" oraz zakresu danych wymaganych we wniosku i rocznym rozliczeniu dotacji. Rada Powiatu podtrzymała swoje stanowisko, argumentując zgodność uchwały z przepisami prawa. Sąd częściowo uwzględnił skargę, stwierdzając nieważność uchwały w zakresie definicji "rzeczywistej liczby uczniów" i powiązanego z nią przepisu dotyczącego rozliczania dotacji.Rozstrzygnięcie
I. Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 2 pkt 12 i § 7 ust. 2. II. W pozostałej części skargę oddalono. III. Stwierdzono, że zaskarżona uchwała w części określonej w pkt I wyroku nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. IV. Zasądzono od Powiatu na rzecz Z. kwotę 279 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009r. sprawy ze skargi Z. na uchwałę Rady Powiatu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji przekazywanych z budżetu Powiatu niepublicznym szkołom i placówkom oświatowym I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 2 pkt 12 i § 7 ust.2, II. w pozostałej części skargę oddala, III. stwierdza, że zaskarżona uchwała w części określonej w pkt I wyroku nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, IV. zasądza od Powiatu na rzecz Z. kwotę 279 (dwieście siedemdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Rada Powiatu w dniu 29 czerwca 2009r. na podstawie art. 4 ust 1 pkt 1 i art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1592 ze zm.), art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz art. 145, art. 146, art. 184 ust. 1 pkt 2 lit a, art. 190 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji przekazywanych z budżetu Powiatu niepublicznym szkołom i placówkom oświatowym. W § 1 w zw. z § 2 pkt 7 i 10 powołanej uchwały określono, że uchwała dotyczy niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych, o których mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o systemie oświaty i placówek niepublicznych, o których mowa w art. 90 ust. 3a cyt. ustawy. W § 2 uchwały zawarto definicję pojęć: rzeczywistej liczby uczniów przez którą należy rozumieć liczbę osób, które były uczniami szkoły lub placówki w danym miesiącu przez co najmniej 14 dni. W miesiącach wakacyjnych tj. w lipcu i sierpniu przyjmuje się rzeczywistą liczbę uczniów jak w miesiącu czerwcu (pkt 12); najbliższej jednostki samorządu terytorialnego jako najbliższej terytorialnie Powiatowi jednostki samorządu terytorialnego, która jest organem prowadzącym dla publicznej szkoły lub placówki odpowiadającej typem i rodzajem szkole lub placówce niepublicznej funkcjonującej na terenie Powiatu, dla której ustalana jest stawka dotacji (pkt 22). Stosownie do postanowień § 7 uchwały organ prowadzący jest zobowiązany do comiesięcznego przedkładania organowi dotującemu rozliczenia wykorzystania dotacji za dany miesiąc sprawozdawczy według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do niniejszej uchwały, w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu sprawozdawczym (ust. 1); Rozliczenie o którym mowa w ust. 1 polega na ustaleniu – zgodnie z § 2 pkt 24 – różnicy pomiędzy dotacją należną szkole lub placówce za miesiąc sprawozdawczy, zgodnie z rzeczywistą liczbą uczniów, a dotacją naliczoną za ten miesiąc na podstawie liczby uczniów według stanu na pierwszy dzień tego miesiąca (ust. 2); w ust. 3 § 7 stwierdzono, że w miesiącu następującym po miesiącu sprawozdawczym organ dotujący przekazuje szkole lub placówce transzę dotacji z uwzględnieniem rozliczenia, o którym mowa w ust. 1; ust. 4 stanowi, że w przypadku rozliczenia wykorzystania dotacji za dany miesiąc organ dotujący wzywa organ prowadzący do dokonania tego rozliczenia lub usunięcia uchybień w wyznaczonym terminie; zgodnie z ust. 5 – po zakończeniu danego roku budżetowego, organ prowadzący składa organowi dotującemu szkołę/placówkę informację z rocznego wykorzystania przyznanej dotacji według wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do niniejszej uchwały.
Wzór wniosku o udzielenie dotacji na dany rok został uregulowany w załączniku nr 1 do uchwały.
W załączniku nr 2 do uchwały określono wzór druku rozliczenia wykorzystania dotacji za dany miesiąc w roku.
Zakres danych objętych obowiązkiem udzielenia Informacji o wykorzystaniu dotacji za dany rok budżetowy zawiera załącznik nr 3 do uchwały.
W uzasadnieniu uchwały podano, że akt stanowi realizację kompetencji Rady Powiatu wynikających z ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty dotyczących dotowania szkół niepublicznych, w szczególności w kwestii określenia trybu ustalania stawki dotacji należnej szkole lub placówce niepublicznej, trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania przekazywanych im dotacji.
Pismem z dnia 20 sierpnia 2009r. Zakład w K. wezwał Radę Powiatu do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przekroczeniu granic upoważnienia ustawowego określonego w art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty w § 2 pkt 12 i pkt 22, § 7, w załączniku nr 1 w odniesieniu do rubryk 4 i 5, w załączniku nr 3 uchwały Rady Powiatu Nr [...] z dnia 29 czerwca 2009r.
Rada Powiatu w dniu 25 września 2009r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie rozpatrzenia wezwania do usunięcia prawa uznając, że wezwanie nie zostało uwzględnione.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Zakład w K. zaskarżył w części uchwałę Rady Powiatu z dnia 29 czerwca 2009r. Nr [...] domagając się stwierdzenia nieważności § 2 pkt 12 i pkt 22, § 7, załącznika nr 1 w części dotyczącej rubryk 4 i 5 oraz w całości załącznika nr 3.
Skarżący postawił zarzut braku podstaw do wprowadzania definicji legalnej "rzeczywistej liczby uczniów". Zakwestionował zdefiniowanie "najbliższej jednostki samorządu terytorialnego" stwierdzając, iż nie wiadomo jakie punkty odniesienia mają decydować o bliskości tj. czy siedziby władz powiatów, czy geograficznie ustalone punkty środkowe terytoriów powiatów, czy też zlokalizowane na terenie tych powiatów szkoły. Wprowadzając taką regulację zdaniem skarżącego Rada Powiatu powinna ustalić punkty odniesienia, a nie stanowić, że "najbliższa jednostka samorządu terytorialnego to najbliższa jednostka samorządu terytorialnego".
Skarżący podnosi, że żądanie wpisywania w załączniku nr 1 do uchwały w rubrykach nr 4: miesiąca i daty wydania zaświadczenia o wpisie do ewidencji i w rubryce nr 5: miesiąca i daty wydania decyzji o nadaniu uprawnień szkoły publicznej jest bezpodstawne, stanowi o biurokratycznym powielaniu danych przekraczających w sposób oczywisty zakres delegacji ustawowej.
Nieważność § 7 uchwały skarżący upatruje w regulacji odnoszącej się do ustalania dotacji na rzeczywistą liczbę uczniów, a zatem w oparciu o niezgodną z delegacją ustawową definicję zawartą w § 2 pkt 12 uchwały.
Zdaniem Skarżącego, zakres informacji żądanych od dotowanego w załączniku nr 3, które nie mają żadnej podstawy normatywnej, jest niezgodny z wymogami ustawowymi. Wskazał, że przerzucanie sprawozdawczości, której koszty pochłaniałyby znaczną część dotacji, która ma służyć kształceniu a nie biurokracji na podmiot prowadzący szkoły niepubliczne – jest niedopuszczalne.
Rada Powiatu przedstawiając Sądowi uchwałę w sprawie przekazania skargi wraz z aktami sprawy nie udzieliła odpowiedzi na skargę, jednakże jej stanowisko wynika wprost z uzasadnienia uchwały tego organu z dnia 25 września 2009r. Nr XLVI/77/09 w sprawie rozpatrzenia wezwania do usunięcia prawa. Rada Powiatu wskazała, że konstrukcja przepisu art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty pozwala organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego regulować kwestie inne niż podstawa obliczania dotacji i zakres danych zawartych we wniosku o udzielenie dotacji pod warunkiem, że przedmiotem regulacji pozostaje wyłącznie tryb udzielania i rozliczania dotacji. Brak sprecyzowania przez ustawodawcę zakresu wymaganych informacji prowadzi do wniosku, iż można przyjąć przez analogię dane informatyczne zawarte w załączniku do rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 31 grudnia 2003r. w sprawie trybu udzielania dotacji niepublicznym szkołom artystycznym (Dz. U. z 2004r. Nr 11, poz. 100).
Odnosząc się do zarzutu niezgodności zapisu § 2 pkt 12 uchwały Rada Powiatu stwierdziła, że uprawnienie do ustalania trybu rozliczania przekazywanych dotacji z budżetu powiatu dla niepublicznych szkół oraz ustalania zakresu danych w druku rozliczenia wykorzystania dotacji za dany miesiąc pozwala na uwzględnienie w trybie rozliczania dotacji liczby uczniów, którzy uczęszczali do szkoły w danym miesiącu co najmniej 14 dni, albowiem jest to najbliższe faktycznej liczbie uczniów w danym miesiącu. Wskazano, iż takie uregulowanie znalazło akceptację Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie w uchwale z dnia 20 lutego 2002r. publ. OSS 2002/3/80.
Organ nie uznał zasadności zarzutu dotyczącego bezpodstawnego zdaniem Zakładu żądania danych określonych w załączniku nr 3 do uchwały. Powołując brzmienie art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty, podniesiono, że udzielana dotacja dla szkół niepublicznych może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły, za które należy uznać wydatki bieżące w rozumieniu art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych. Podkreślono, że pojęcie wydatków bieżących organ zinterpretował kierując się stanowiskiem NSA zaprezentowanym w wyroku z dnia 17 stycznia 2008r. sygn. akt II GSK 320/07. W świetle regulacji art. 90 ust. 3d oraz art. 90 ust. 4 żądanie od jednostki dotowanej wykonania zapisów zawartych w załączniku nr 3 do uchwały Rady Powiatu organ uznał więc za uzasadnione.
Rada Powiatu podtrzymała także zasadność definicji tzw. "najbliższego powiatu" zawartej w § 2 pkt 22 uchwały uznając, że skoro ustawodawca nie zamieścił w ust. 3 art. 90 ustawy o systemie oświaty kryteriów "najbliższego powiatu", to respektując zasadę samodzielności powiatu, wyrażoną w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, Rada Powiatu posiada swobodę w ustalaniu wysokości dotacji dla szkół z uwzględnieniem sytuacji ekonomicznej powiatu i z zastrzeżeniem, że dotacje te przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu lub rodzaju. Oznacza to, że wskazanie właściwego do określenia podstawy naliczenia dotacji powiatu lub gminy będzie należało do organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego czyli w danym przypadku do Zarządu Powiatu. Brak zatem podstaw do ustalania w uchwale powiatu tzw. "najbliższego powiatu" w stosunku do powiatu.
Na rozprawie pełnomocnik Rady Powiatu wniósł o oddalenie skargi Zakładu w K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę aktów prawa miejscowego stanowionych przez organy jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w trybie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.), w myśl którego każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Badając wymogi formalne tej skargi Sąd stwierdził, że z uwagi na przedmiot uregulowany zaskarżoną uchwałą tj. "w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji przekazywanych z budżetu Powiatu niepublicznym szkołom i placówkom oświatowym", uchwała została podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej. Przed wniesieniem skargi Stowarzyszenie wyczerpało tryb wezwania do usunięcia naruszenia, o czym świadczy pismo z dnia 20 sierpnia 2009r. Skargę wniesiono w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi Rady Powiatu na wezwanie do usunięcia naruszenia wyrażonej w uchwale Nr [...] z dnia 25 września 2009r. o nieuwzględnieniu stanowiska Zakładu w K. Tym samym wymogi formalne do wniesienia skargi na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatu zostały spełnione.
Z uwagi na regulację powołanego art. 87, oparcie legitymacji do złożenia skargi na kryterium naruszonego interesu oznacza, że podmiot wnoszący skargę powinien wykazać nie tylko istnienie związku pomiędzy sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem ale, że ten interes prawny został naruszony podjętą uchwałą. O tym, czy jednostka ma w danej sprawie interes prawny przesądzają przepisy prawa zamieszczone w ustawach materialnoprawnych, ustrojowych i procesowych. Analiza przepisu art. 87 w tym kontekście prowadzi do stwierdzenia, że skarżący posiada legitymację prawną do wniesienia skargi na uchwałę Rady Powiatu z dnia 29 czerwca 2009r. Stowarzyszenie jako podmiot prowadzący szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych na terenie powiatu i korzystający z dotacji oświatowych posiada interes prawny w tym, by ukształtowana zaskarżoną uchwałą sfera praw i obowiązków pozostawała w zgodzie z obiektywnym porządkiem prawnym.
Sprawa dotyczy uregulowania zawartego w art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) – zwanej dalej jako ustawa, zgodnie z którym organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.
Odnosząc się merytorycznie do zarzutów podniesionych w skardze należy uznać, co następuje:
1) Nie dają upoważnienia do zdefiniowania pojęcia "rzeczywistej liczby uczniów" w sposób określony w § 2 pkt 12 zaskarżonej uchwały przepisy powołane jako jej podstawa prawna. Trzeba bowiem wskazać, że z przepisów art. 90 ust. 2a i ust. 3 ustawy wynika, że dotacje przysługują na każdego ucznia, a więc w wysokości odpowiadającej faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów w chwili przekazywania dotacji. Dotacje zgodnie z ust. 3c art. 90 ustawy są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki. Użyty w definicji wymóg bycia uczniem szkoły lub placówki przez co najmniej 14 dni w danym miesiącu stanowiący element podstawy obliczania dotacji należnej nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o systemie oświaty. Oceny tej nie zmienia stanowisko organu, że uwzględnienie w trybie rozliczenia dotacji liczby uczniów, którzy uczęszczali do szkoły, w danym miesiącu co najmniej 14 dni jest najbliższe faktycznej liczby uczniów w danym miesiącu. Nie może budzić wątpliwości, że sformułowana przez Radę Powiatu definicja rzeczywistej liczby uczniów w istocie prowadzi do ograniczenia prawa do dotacji. Podstawą do wprowadzenia zapisów ograniczających prawo do dotacji może być wyłącznie przepis ustawowy bądź też akt wydany na podstawie i w granicach delegacji ustawowej, zaś takiej kompetencji w świetle obowiązujących przepisów, Rada Powiatu nie posiada.
2) Ocena trafności sformułowania pojęcia "najbliższa jednostka samorządu terytorialnego", o którym mowa w § 2 pkt 22 uchwały, wymaga rozważenia w kontekście art. 90 ust. 3, albowiem ten przepis normuje sytuację prawną skarżącego tj. podmiotu prowadzącego szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a art. 90 ustawy.
W myśl art. 90 ust. 3 zdanie 2 ustawy w przypadku braku na terenie gminy lub powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju podstawą do ustalenia wysokości dotacji dla szkoły niepublicznej są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę lub powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju. Gramatyczna wykładnia powyższego przepisu, a w szczególności użyte w nim określenie "przez najbliższą gminę lub powiat" w liczbie pojedynczej wskazuje, że podstawę do ustalenia dotacji stanowią wydatki bieżące ponoszone tylko w jednej gminie lub powiecie, na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju. Przepis ten, stanowiąc o posiłkowaniu się danymi z najbliższej gminy lub powiatu, nie wskazuje kryterium "bliskości", kryterium takie nie zostało również wprowadzone w zaskarżonej uchwale Rady Powiatu, czego domagał się skarżący. Takie rozwiązanie w ocenie Sądu zasługuje na akceptację, podobnie jak uzasadnienie tego stanowiska zaprezentowane przez Radę Powiatu w uchwale z dnia 25 września 2009r. Nr XLVI/77/09. Ustawodawca nie zamieścił w analizowanym przepisie takiego kryterium, lecz respektując wyrażoną w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP zasadę samodzielności powiatu, pozostawił organom samorządu powiatowego swobodę w ustalaniu wysokości dotacji dla szkół, z uwzględnieniem sytuacji ekonomicznej powiatu i z zastrzeżeniem, że dotacje te przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju.
Za koniecznością uwzględnienia przy wykładni analizowanego przepisu kryterium możliwości finansowych powiatu przemawia także treść art. 2 ust. 3 i art. 51 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.), a także treść art. 179 i art. 183 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.). Przepisy te zapewniają powiatom samodzielne prowadzenie gospodarki finansowej na podstawie budżetu powiatu, a więc ustalanie wysokości wydatków, w tym także dotacji dla szkół, na poziomie mającym pokrycie w planowanych dochodach budżetu powiatu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2004r. sygn. GSK 1187/04 publ. Lex nr 156722). W konsekwencji, jak słusznie podnosi Rada Powiatu, wskazanie właściwego do określenia podstawy naliczenia dotacji powiatu lub gminy będzie należało do organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt konkretnej sprawy należy uznać, że brak sprecyzowania kryterium bliskości w definicji użytego w zaskarżonej uchwale pojęcia "najbliższa jednostka samorządu terytorialnego" nie narusza regulacji ustawowych zawartych w art. 90 ust. 4 w zw. z ust. 3 art. 90 ustawy.
3) Brak jest uzasadnienia dla zarzutu, iż bezpodstawne jest żądanie wpisywania: miesiąca i daty wydania zaświadczenia o wpisie do ewidencji ( rubryka nr 4) i miesiąca i daty wydania decyzji o nadaniu uprawnień szkoły publicznej (rubryka nr 5) w załączniku nr 1 do zaskarżonej uchwały.
Ustawodawca w art. 90 ust. 4 upoważnił organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do określenia wzoru wniosku o udzielenie dotacji poprzez wskazanie zakresu danych, które powinny być w nim zawarte, przy czym ściśle nie sprecyzował zakresu wymaganych informacji. Nie może budzić wątpliwości, że wniosek powinien zawierać dane, które identyfikują ubiegającego się o przyznanie dotacji jako podmiot uprawniony do jej przyznania.
Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy uzyskanie wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek jest warunkiem sine qua non założenia i prowadzenia szkoły (placówki) niepublicznej. Uzyskanie przez szkołę niepubliczną uprawnień szkoły publicznej stosownie do art. 85 ust. 3 ustawy wymaga decyzji organu jednostki samorządu terytorialnego, o której mowa w art. 82 ust. 1 o nadaniu tej szkole uprawnienia szkoły publicznej. Takie unormowanie prowadzi do wniosku, iż zaświadczenie o wpisie do ewidencji oraz decyzja o nadaniu uprawnień szkoły publicznej potwierdzają elementarne wymagania, które musi spełniać podmiot ubiegający się o dotację z budżetu organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego.
W literaturze przedmiotu podkreśla się, że za niedopuszczalne należy uznać nakładanie w uchwale dodatkowych obowiązków, od których spełnienia przez beneficjenta dotacji zależy jej otrzymanie (zob. M.Pilich, Ustawa o systemie oświaty, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2008, wyd. II do art. 90). Skoro od szkoły lub placówki mogą być żądane przez organ dotujący informacje niezbędne do prawidłowego udzielenia dotacji, to tym samym sprecyzowanie zakresu żądanych we wniosku o udzielenie dotacji informacji, które służą identyfikacji podmiotu dla potrzeb związanych z przyznaniem dotacji uznać należy za zgodne z ustawą.
4) Konsekwencją stwierdzenia nieważności zapisu § 2 pkt 12 zaskarżonej uchwały zawierającego definicję "rzeczywistej liczby uczniów" jest również stwierdzenie nieważności § 7 ust. 2 tej uchwały, odnoszącego się do "rzeczywistej liczby uczniów", w rozumieniu § 2 pkt 12 uchwały.
5) Dalszy zarzut skarżącego dotyczy załącznika nr 3 do uchwały, w którym nałożono obowiązek udzielania informacji o wykorzystaniu dotacji za dany rok budżetowy.
Ocenę zasadności tego zarzutu należy poprzedzić stwierdzeniem, że ustawą z dnia 19 marca 2009r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 56, poz. 458), z dniem 22 kwietnia 2009r. zakres upoważnienia ustawowego jaki ustawodawca przewidział dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w kwestiach dotyczących dofinansowywania niepublicznych szkół i placówek, uległ znacznemu poszerzeniu. Oprócz ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji z uwzględnieniem w szczególności podstawy obliczania dotacji i zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji oraz w rozliczeniu wykorzystania dotacji, znowelizowany art. 90 ust. 4 ustawy upoważnia organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do ustalania trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji oraz terminu i sposobu rozliczenia dotacji. W uzasadnieniu do projektu zmiany ustawy o systemie oświaty (druk sejmowy nr 2369) stwierdzono, iż projektowane zmiany mają na celu wprowadzenie mechanizmów umożliwiających weryfikację wydatkowania dotacji przyznanych przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego m.in. szkołom i placówkom niepublicznym prowadzonym przez osoby prawne i fizyczne. Zapewnieniu celowości i przejrzystości wydatkowania środków publicznych miało służyć stworzenie bardziej skutecznych niż dotychczas instrumentów umożliwiających kontrolę przekazywanych szkołom dotacji poprzez:
- określenie przeznaczenia otrzymywanych dotacji;
- umożliwienie organom dotującym kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanych z ich budżetów;
- udzielenie organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego kompetencji do ustalania trybu i zakresu kontroli wykorzystania dotacji.
Wskazać należy, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca w ust. 3d art. 90 ustawy wyraźnie sprecyzował cel na jaki mogą być wykorzystywane dotacje, a mianowicie na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej oraz możliwości ich wykorzystywania wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Ustawodawca umożliwił również organowi dotującemu kontrolę prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom (ust. 3e art. 90). Odzwierciedleniem tego uprawnienia jest kompetencja organu dotującego do ustalenia trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji wynikająca z art. 90 ust. 4 ustawy. A zatem za całkowicie zasadny należy uznać pogląd, iż jednostka samorządu terytorialnego aktualnie jest upoważniona do szczegółowego ingerowania w sposób wydatkowania dotacji. Podkreślenia wymaga fakt, że ustawa o systemie oświaty nie określa pojęcia "wydatków bieżących", na pokrycie których wyłącznie można wykorzystać dotację.
W ocenie Sądu, na tle wskazanych regulacji sprecyzowanie przez Radę Powiatu rodzajów wydatków finansowych w ramach dotacji nie może być traktowane jako wyjście poza granice upoważnienia. Za takim stanowiskiem przemawia również uzasadnienie w projekcie sejmowym wprowadzenia zmian w ustawie o systemie oświaty, potrzebą uczynienia przejrzystym systemu dotowania przez jednostki samorządu terytorialnego szkół i placówek niepublicznych. Ustalenie katalogu wydatków uznawanych jako bieżące odpowiada ratio legis wprowadzonych do tej ustawy zmian. Nie można postawić zarzutu uznaniowości czy też arbitralności w ustaleniu tego katalogu, albowiem Rada Powiatu odwołała się do przepisów ogólnych określających wydatki bieżące jednostek budżetowych w rozumieniu art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych. Zgodnie z przywołanym przepisem wydatki bieżące jednostek budżetowych obejmują:
1) wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych w państwowych jednostkach budżetowych oraz składniki naliczane od tych wynagrodzeń i uposażeń;
2) zakupy towarów i usług
3) koszty utrzymania oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych i realizacją ich statutowych zadań;
4) koszty zadań zleconych do realizacji jednostkom niezaliczonym do sektora finansów publicznych, z wyłączeniem fundacji i stowarzyszeń.
Zakres danych dotyczących "rodzajów wydatków finansowych w ramach dotacji" za rok budżetowy zawartych w pkt 2 formularza stanowiącego załącznik nr 3 do uchwały, pokrywa się z zakresem pojęcia "wydatki bieżące", w rozumieniu art. 106 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. Ponadto jest to katalog otwarty, albowiem pkt 7 dotyczy "pozostałych wydatków bieżących", co umożliwia organowi prowadzącemu placówkę podania innych niż wymienionych przez organ dotujący wydatków.
Godzi się również podnieść, że przywołany przez organ pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2008r. sygn akt II GSK 320/07 dotyczący rozumienia wydatków bieżących na tle ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym do 23 maja 2007r., w pełni zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym i Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni ten pogląd podziela.
W ocenie Sądu, w świetle regulacji ustawy o systemie oświaty odnoszących się do określenia przeznaczenia otrzymywanych dotacji oraz kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji, obowiązek udzielenia informacji określony w załączniku nr 3 nie narusza delegacji ustawowej zawartej w art. 90 ust. 4 ustawy dającej organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego podstawę do ustalenia trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na zasadzie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu z dnia 29 czerwca 2009r. w części dotyczącej § 2 pkt 12 i § 7 ust. 2.
Stwierdzenie przez Sąd, na podstawie art. 152 p.p.s.a. wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały w zakresie, w którym stwierdzono ich nieważność do czasu uprawomocnienia się wyroku oznacza, że uchwała w tej części nie wywołuje skutków prawnych, które z niej wynikają od chwili wydania wyroku, mimo, że wyrok nie jest jeszcze prawomocny.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którymi, w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw oraz w razie częściowego uwzględnienia skargi sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z uwagi na częściowe uwzględnienie skargi Sąd zasądził koszty postępowania w wysokości 279zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło